Þessi tilhneiging til að sniðganga sannleikann setur sérstaklega sterkan svip á málflutning talsmanna Viðreisnar, flokksins sem gerði kröfuna um þessa þjóðaratkvæðagreiðslu að hornsteini sínum.

David Cameron boðaði til þjóðaratkvæðagreiðslunnar um aðild Breta að ESB fyrir 10 árum af því að hann hélt að hann fengi með henni umboð bresku þjóðarinnar til að auka svigrúm Breta innan ESB og skapa þeim meiri sérstöðu. 

Pawel lærði af Árna Þór að smíða álit meirihluta í utanríkismálanefnd. Álitið þá skilaði því einu að halda stjórnarmeirihluta saman þar til yfir lauk en viðræðurnar við ESB urðu að engu.

Þegar rætt er um tilraunir íslenskra stjórnvalda til að koma Íslandi inn í Evrópusambandið er rétt að hafa dagsetninguna 27. júlí hugfasta.

Ef ráðherrann vill styrkja málstað sinn með sögunni verður einnig að taka mark á niðurstöðu sögunnar. Viðræðunum var ekki hætt í janúar 2013 vegna þess að nefndarálitið væri afdráttarlaust.

Inngrip utanríkisráðuneytisins í kosningabaráttuna fyrir 29. ágúst er ekki aðeins langt utan lögbundins hlutverks ráðuneytisins heldur birtist þar vantraust á hæfni landskjörstjórnar til að sinna lögbundnu kynningarhlutverki sínu.

Þetta mál varsett á dagskrá í krafti stjórnarsáttmálans og síðan afgreitt með hraðri meðferð á alþingi.Undanfarna daga og vikur hefur þessi sami svipur verið á öllu sem frá utanríkisráðherra kemur.

Öll þessi dæmi eiga eitt sameiginlegt. Þau færa umræðuna frá því sem Ísland ætlar sér yfir í það sem aðrir kunna að hafa sagt, meint eða hugsað.

Þegar opinber ummæli erlendra ráðamanna fara ekki saman við þann málflutning sem haldið er fram vaknar sú spurning hvaða vægi beri að gefa tilvísunum til ónafngreindra samtala sem enginn getur sannreynt.

Ef Frakkland er ekki tilbúið að segja hver afstaða þess verður, komi til viðræðna, á hvaða grundvelli getur utanríkisráðherra þess þá fullyrt að Íslendingar hafi „engu að tapa“?

Það sama á við nú og 2012, að aðildarviðræður eru milliríkjaferli sem stjórnast af sameiginlegum ákvörðunum aðildarríkjanna, ekki tvíhliða könnunarviðræður umsóknarríkis við framkvæmdastjórnina. 

Þannig er það með næstum allt sem varðar aðild að ESB. Það þarf ekki að segja já til að sjá og efna til viðræðna sem kosta milljarða til að átta sig á raunveruleikanum.

Margir gætu haldið að framkvæmdastjórnin hefði nú ákveðið að veita Íslandi nýja undanþágu. Svo er ekki. Sérreglan varð til árið 2023 þegar Ísland samdi um aðlögun að nýju ETS-regluverki innan ramma EES-samningsins.

16. júlí 2009 varð til sú hugsun í íslenskum stjórnmálum að unnt væri að sækja um aðild að ESB án þess að um aðildarumsókn væri að ræða. Þeirri brellu er enn beitt árið 2026.

Við búum við ríkisstjórn sem neitar að læra af sögunni. Á þetta er minnt í auglýsingu í Morgunblaðinu í dag (16. júlí) frá fjöldahreyfingunni Áfram Ísland sem berst gegn aðild að ESB.

Butler segir réttilega að Íslendingar ættu að segja nei 29. ágúst til að vernda gjaldmiðil sinn, sjávarútveg, orkuiðnað, fullveldi og efnahagslegan sveigjanleika. Um þetta snýst ESB-málið, um vernd íslenskra forréttinda og efnahagslegs styrks.

Að utanríkisráðuneytið fari undan í flæmingi og neiti að birta upplýsingar um ráðstöfun fjár samkvæmt hátíðlegu loforði á vettvangi NATO til að auka áfallaþol þjóðarinnar og „sameiginlegan varnarþrótt bandalagsins“ er stórundarlegt 

Við sem sátum á þingi í mars 2009 munum eftir fögnuðinum á vinstri kanti stjórnmálanna þegar frumvarp Atla Gíslasonar, þingmanns VG, um bann við kaupum á vændi var samþykkt.

Samhliða deilum í Brussel yrði að ræða slík deilumál hér á heimavelli til að veita að minnsta kosti ráðherra Íslands umboð með sitt þunga atkvæði. Myndum við ráða við slíkar umræður?

Í umræðunni hér á landi er gjarnan látið eins og aðild að ESB sé einföld leið til meiri hagvaxtar og betri samkeppnishæfni. Innan sambandsins sjálfs vex hins vegar gagnrýnin á að skrifræði.

Fréttin um svar evrópska flokksbróðurins á hollenska þinginu kom Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur utanríkisráðherra í opna skjöldu, hún sagði hana moggalýgi, hún hefði sjálf rætt við hann.

Þetta tal af hálfu framkvæmdastjóra ESB er bara áróður án minnsta pólitíska umboðs en íslenskir ráðherrar bíta auðveldlega á öngulinn enda er um ósjálfráð viðbrögð reist á eigin óskhyggju að ræða.

Þessi aðferð er raunar ekki bundin við íslensk stjórnmál. Víða um Evrópu má sjá stjórnmálamenn reyna að færa umræðuna frá efni máls yfir á persónur, frá lagalegum álitaefnum yfir í pólitísk átök. 

Það eitt er sögulegt að um 800 manns komi saman um hásumar á fundi sem boðaður er í miðborg Reykjavíkur af áhugamönnum undir kjörorðinu Áfram Ísland. 

Þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst snýst ekki aðeins um Evrópusambandið. Hún snýst um hvort við teljum íslensku þjóðina sjálfa best til þess fallna að ráða framtíð sinni.

Hvernig sem ráðherrann dylur áform sín boðar hún stefnubreytingu í öryggis- og varnarmálum sem hefur mikil geópólitísk áhrif og gjörbreytir samstarfsmynstri Íslands og Bandaríkjanna.

Á mestu hættustundum undanfarinna 250 hefur Evrópa notið stuðnings og styrks Bandaríkjanna á erfiðum tímum. Það er ekki í þágu íslenskra hagsmuna að vega að nánum tengslum við Bandaríkin eins og málum er nú háttað.

Hér víkja tveir sérfróðir menn réttilega að því að í umræðum um þennan NATO-fund og samstarf aðildarríkjanna beggja vegna Atlantshafs verði að greina á milli þess sem sagt er annars vegar og gert hins vegar.

Á Írlandi eru ekki allir ánægðir með að Íslendingar fái aðild að ESB án þess að tryggt verði að íslenskur sjávarútvegur sitji við sama borð og aðrir og aðgangur ESB-sjómanna að Íslandsmiðum verði tryggður.

Það er fagnaðarefni að sjá þann metnað sem einkennir rannsóknarskýrslurnar sem Varða hefur birt og nálgast má á vefsíðu hugveitunnar varda.org.