Frá Meloni til Snærósar
Samhliða deilum í Brussel yrði að ræða slík deilumál hér á heimavelli til að veita að minnsta kosti ráðherra Íslands umboð með sitt þunga atkvæði. Myndum við ráða við slíkar umræður?
Því er spáð að Giorgia Meloni, forsætisráðherra Ítalíu, muni beita sér fyrir dramatísku uppgjöri við það sem kallaður er „grænn metnaður ESB“. Hún fer fyrir hópi þeirra sem vilja losna við mikilvæga kröfu um útgjöld í þágu loftslags- og umhverfismála í samningaviðræðum um næstu langtímafjármálaáætlun ESB til ársins 2034.
Meloni beitir spjótum sínum gegn grundvallarreglu sem gildir nú þegar við framkvæmd ákveðinna styrktaráætlana ESB: DNSH-reglunni – Do No Significant Harm eða valdið ekki marktækum skaða.
Þetta þýðir að sanna verður að verkefni sem eru fjármögnuð með ESB-fé samkvæmt reglunni valdi ekki verulegum skaða á umhverfinu og að þau uppfylli ákveðin sjálfbærniviðmið. Reglan hefur til þessa ekki ráðið við gerð fjármálaáætlunar ESB til langs tíma. Nú vill framkvæmdastjórn ESB innleiða regluna þar
Giorgia Meloni, forsætisráðherra Ítaíu.
„Það er nákvæmlega það sem við viljum ekki og erum ekki tilbúin að samþykkja: Í heimi þar sem Bandaríkin og Kína virkja milljarða á milljarða ofan til að efla eigin iðnað og samkeppnishæfni, getur Evrópa ekki tekið þveröfuga ákvörðun,“ sagði Meloni í ræðu.
Tillaga framkvæmdastjórnar ESB um að bæta DNSH-reglunni inn í fjármálaviðmiðin sætir gagnrýni frá fulltrúum atvinnulífsins og þeim sem halla sér til hægri á ESB-þinginu. Varað er við því að reglan muni leiða til þess að stóriðja og stór innviðaverkefni fái ekki ESB-styrki – og að það muni veikja fyrirtæki og atvinnusköpun í Evrópu. Þingmenn jafnaðarmanna, frjálslynda hópsins Renew og Græningja standa með DNSH-reglunni og hyggjast greiða atkvæði gegn fjármálaáætluninni ef hægriflokkarnir á ESB-þinginu strika hana út.
Í fréttum segir að framkvæmdastjórn ESB vilji hraða samningaviðræðum um langtímaáætlunina. Pólitískt landslag kunni að breytast stefnu hennar í óhag. Á næsta ári verði gengið til kosninga í nokkrum löndum – þar á meðal í Frakklandi – sem gætu raskað valdajafnvæginu í sambandinu og fært það út af grænu brautinni.
Hér er sagt frá þessu bæði vegna þess að það sýnir baráttuna gegn regluveldinu innan ESB og einnig inn í hvers kyns átök íslensk stjórnvöld og stjórnmálamenn yrðu leidd í ráðherraráði ESB með 0,1% atkvæðavægi og á ESB-þinginu þar sem sex þingmenn myndu dreifa sér á þingflokka eftir stjórnmálaskoðunum. Þannig yrðu áhrifin við ákvarðanaborðið.
Samhliða deilum í Brussel yrði að ræða slík deilumál hér á heimavelli til að veita að minnsta kosti ráðherra Íslands umboð með sitt þunga atkvæði. Myndum við ráða við slíkar umræður?
Nú er deilt hér um já eða nei vegna nýrra ESB-aðildarviðræðna. Afstaða til DNSH-reglunnar kemst þar seint á dagskrá ef marka má til dæmis fréttaflutning ríkisútvarpsins. Þar hittust fulltrúar já og nei í samtalsþætti laugardaginn 11. maí og ein aðalfrétt RÚV þann daginn var að Halldór Benjamín Þorbergsson, fulltrúi hreyfingarinnar Áfram Ísland, teldi að seðlabankastjóri myndi beita sér af þunga þegar þjóðaratkvæðagreiðslan nálgaðist. Rót hárra stýrivaxta væru launahækkanir. Snærós Sindradóttir, fulltrúi Evrópuhreyfingarinnar, segði hins vegar að félag sem Halldór Benjamín stýrði hagnaðist á hárri verðbólgu.
Þegar betur er að gáð sneru orðaskiptin um seðlabankastjórann að því að hann hlyti að skýra fyrir almenningi til hvers upptaka evru kynni að leiða en af frétt RÚV mátti ráða að slík skýring þjónaði málstað þeirra sem vildu ekki hefja viðræður við ESB á ný.
Snærós, sem lengi var umræðustjóri í þáttum á RÚV, sagðist hafa lág laun og svo kæmi „Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri og [skammaði] fólk fyrir að vera með of há laun. Ég hef aldrei verið með of há laun og ég bara þekki ekki þennan veruleika sem Halldór Benjamín lifir í og hans félagar.“
Þetta er umræðuplanið sem Evrópuhreyfingin og fréttastofa RÚV telja hæfa fréttum í aðdraganda atkvæðagreiðslunnar 29. ágúst. Sjálfhverfara verður það varla og fjær því sem í aðild að Evrópusambandinu felst. Fréttastofa RÚV er vissulega til heimabrúks í opnum, alþjóðlegum fjölmiðlaheimi en eitthvað má nú á milli vera. Í frétt af ríkisoddvitafundi NATO í Ankara mátti ætla að Kristrún Frostadóttir hefði þar bent Donald Trump á að hann yrði að hætta að berjast við Írana því að annars næðust ekki verðbólgumarkmið í kjarasamningum hér!