Írar í forsæti í ESB
Á Írlandi eru ekki allir ánægðir með að Íslendingar fái aðild að ESB án þess að tryggt verði að íslenskur sjávarútvegur sitji við sama borð og aðrir og aðgangur ESB-sjómanna að Íslandsmiðum verði tryggður.
Írar hafa forystu í ráðherraráði ESB næstu sex mánuði eins og staðfest var við hátíðlega athöfn í Dublin í gær, 1. júlí. Þetta er í áttunda skipti á rúmlega 50 ára aðild Írlands að sambandinu sem stjórnvöld þar gegna formennsku í ráðherraráðinu, það er pólitísku valdastofnun Evrópusambandsins.
Verði niðurstaðan á þann veg í þjóðaratkvæðagreiðslunni hér 29. ágúst að ríkisstjórnin fái umboð til nýrra viðræðna um aðild við ESB verður það undir ráðherraráði ESB komið að samþykkja viðræðurnar. Til þess að samþykkið fáist verða allar ríkisstjórnir landanna 27 að vera samstiga.
Af hálfu utanríkisráðherra Íslands liggur fyrir yfirlýsing um að það verði ofurhraði á viðræðunum, að minnsta kosti miðað við ríkin á Vestur-Balkanskaga sem beðið hafa eftir áheyrn í Brussel árum saman.
Hátíðarathöfn í Dublin 1. júlí 2026 – Írar taka við forsæti innan ESB.
Í ESB-verkefnaáætlun írsku ríkisstjórnarinnar er ekki nein sérstök áhersla á stækkun ESB, þótt stjórnin segist hafa áhuga á að vinna að stækkunaráætlun sambandsins sem gegni lykilhlutverki til að tryggja öryggi og velmegun í Evrópu. Það verði unnið að því að undirbúa jarðveginn fyrir fyrstu nýju aðildarlöndin frá 2013. Kjarnaatriðið sé virðing fyrir gildum sambandsins og að reglum réttarríkisins sé framfylgt innan sambandsins og í kandídatslöndunum. Sérstök áhersla verður lögð á viðnámsþrótt lýðræðisríkja okkar, segja Írar.
Þá ætla þeir að vinna að jákvæðum tengslum við Breta, lífsnauðsynlega samstarfsþjóð ESB, og einnig við samstarfsaðilana innan EES og EFTA.
Í frétt Euronews í dag segir að athygli hafi beinst að stækkunarstefnu ESB við athöfnina í Dublin 1. júlí vegna þess að Volodymyr Zelenskíj Úkraínuforseti tók þátt í henni og óskaði eftir að opnað yrði fyrir þá fimm samningskafla sem eftir eru vegna ESB-aðildar Úkraínu „eins fljótt og auðið“ væri.
Í fréttinni segir að nú loki tvær hindranir veginum fyrir Zelenskíj: nýir fyrirvarar af hálfu Ungverja og hörð deila við Pólverja.
Deiluna við Pólverja má rekja til annarrar heimsstyrjaldarinnar. Zelenskíj nefndi úrvalsdeild úkraínska hersins eftir Hetjum úkraínska uppreisnarhersins (UPA) í styrjöldinni. Þetta vakti gríðarlega reiði í Póllandi. Pólsk stjórnvöld líta á framgöngu UPA-sveita í Póllandi 1943/44 sem þjóðarmorð. Úkraínumenn segja hins vegar margir að UPA hafi verið frelsishreyfing sem barðist fyrir sjálfstæði gegn nasistum og Sovétmönnum.
Hvort sem það eru tilfinningamál eða mál sem rekja má til hlutlægra skilyrða ESB um aðlögun minnti athöfnin í Dublin á að leiðin er síður svo bein og breið inn í ESB, ekki einu sinni fyrir stríðshrjáða Úkraínumenn.
Á Írlandi eru ekki allir ánægðir með að Íslendingar fái aðild að ESB án þess að tryggt verði að íslenskur sjávarútvegur sitji við sama borð og aðrir og aðgangur ESB-sjómanna að Íslandsmiðum verði tryggður. Það verður forvitnilegt að sjá hvort írskir ráðherrar noti formennsku sína til að knýja fram samþykki af hálfu íslenskra ráðamanna við kröfum írskra sjómanna.
Hvorki á Írlandi né annars staðar gerir nokkur sér grein fyrir því að íslensku ráðherrarnir eru tómhentir; þeir vita ekkert hvað þeir vilja. Það verður því auðvelt að valta yfir þá og ná öllu fram af hálfu ESB.