Utanríkisráðuneyti á villigötum
Inngrip utanríkisráðuneytisins í kosningabaráttuna fyrir 29. ágúst er ekki aðeins langt utan lögbundins hlutverks ráðuneytisins heldur birtist þar vantraust á hæfni landskjörstjórnar til að sinna lögbundnu kynningarhlutverki sínu.
Utanríkisráðuneytið – utanríkisþjónusta Íslands hefur hafið áróður á Facebook vegna þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst. Stigið er nýtt skref við beitingu ráðherravalds í þágu þingmáls sem utanríkisráðherra flutti. Opinber síða á samfélagsmiðlum er notuð til að búa í haginn fyrir þá niðurstöðu sem ráðherrann óskar sér.
Í færslu á síðuna föstudaginn 24. júlí stendur:
„Er verið að kjósa um aðild að Evrópusambandinu? Svarið er nei.
Umrædd þjóðaratkvæðagreiðsla snýst einvörðungu um hvort íslensk stjórnvöld eigi að hefja að nýju aðildarviðræður við ESB sem þáverandi stjórnvöld ákváðu að setja á ís árið 2013.
Íslenska þjóðin mun ávallt hafa síðasta orðið um mögulega aðild að ESB, sem yrði sömuleiðis borin undir þjóðina í þjóðaratkvæðagreiðslu að undangengnum aðildarviðræðum.“
Þarna er vikið að viðkvæmu ágreiningsefni í opinberum umræðum í tilefni atkvæðagreiðslunnar og andmælt skoðun þeirra sem fært hafa rök fyrir því að já 29. ágúst jafngildi því að Ísland gangi inn í það sem sumir kalla „svelg“ Evrópusambandsins og þar verði engum vörnum við komið, síst af öllu af hálfu stjórnvalda sem hafa ekki mótað nein samningsmarkmið eða viðspyrnu í „svelgnum“.
Skjámynd af Facebook-síðu utanríkisráðuneytisins.
Landskjörstjórn hefur það lögbundna opinbera hlutverk að standa fyrir víðtækri kynningu á því málefni sem borið er undir þjóðaratkvæði og hefur opnað kynningarvef á kosning.is. Þar eru veittar hlutlausar upplýsingar um málefnið þannig að kjósandi geti tekið upplýsta afstöðu til þeirrar spurningar sem borin er fram.
Á ESB-áróðurssíðu utanríkisráðuneytisins segir: „Utanríkisráðuneytið og sendiskrifstofur Íslands mynda utanríkisþjónustuna sem gætir hagsmuna landsmanna & framfylgir stefnu stjórnvalda á alþjóðavettvangi.“
Ef ráðuneytið fellir það efni sem nefnt er hér að ofan undir hagsmunagæslu á alþjóðavettvangi eða viðleitni til að framfylgja stefnu stjórnvalda þar hefur orðið „alþjóðavettvangur“ fengið nýja merkingu í orðabók ráðuneytisins sem hefur sérstaka þýðingarmiðstöð í þjónustu sinni.
Inngrip utanríkisráðuneytisins í kosningabaráttuna fyrir 29. ágúst er ekki aðeins langt utan lögbundins hlutverks ráðuneytisins heldur birtist þar vantraust á hæfni landskjörstjórnar til að sinna lögbundnu kynningarhlutverki sínu.
Ráðuneytið braut lög við gerð þingsályktunartillögunnar um þjóðaratkvæðagreiðsluna með því að hafa ekki samráð við landskjörstjórn við smíði spurningarinnar á atkvæðaseðlinum. Fékk ráðuneytið ávítur, meðal annars frá Feneyjanefnd Evrópuráðsins, og alþingi breytti spurningunni.
Nú gerist utanríkisráðuneytið virkur aðili að kosningabaráttunni án þess að hafa til þess lögmætt umboð. Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu (ÖSE) heldur úti sérstakri skrifstofu til að fylgjast með því að löglega og lýðræðislega sé staðið að framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna. Í fréttum segir að hingað komi eftirlitsmenn ÖSE og ættu þeir að hefja rannsókn sína í utanríkisráðuneytinu.