16.7.2026 9:33

Sagan endurtekur sig

Við búum við ríkisstjórn sem neitar að læra af sögunni. Á þetta er minnt í auglýsingu í Morgunblaðinu í dag (16. júlí) frá fjöldahreyfingunni Áfram Ísland sem berst gegn aðild að ESB.

Við búum við ríkisstjórn sem neitar að læra af sögunni. Á þetta er minnt í auglýsingu í Morgunblaðinu í dag (16. júlí) frá fjöldahreyfingunni Áfram Ísland sem berst gegn aðild að Evrópusambandinu (ESB).

Í auglýsingunni birtist mynd af bréfinu sem Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra og Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra, bæði úr Samfylkingunni, sendu Fredrik Reinfeldt, þáverandi forsætisráðherra Svíþjóðar, og óskuðu aðildar að ESB fyrir Íslands hönd.

Screenshot-2026-07-16-at-09.19.21

Svíar fóru með formennsku í ráðherraráði ESB síðari hluta ársins 2009 og var Carl Bildt þá utanríkisráðherra. Létu þeir Össur eins og það væri ekki mikið mál að koma EES-ríkinu Íslandi hratt inn í ESB. Bildt myndi sjá til þess.

Baldur Þórhallsson, prófessor í stjórnmálafræði og varaþingmaður Samfylkingarinnar, taldi að aðildarferlið tæki um 10 mánuði en Árni Páll Árnason, viðskiptaráðherra Samfylkingarinnar, taldi skynsamlegra að tala um 18 mánaða ferli. Össur fór bil beggja og nefndi 12 til 18 mánaða hraðferð.

ESB-umsóknin var samþykkt á þingi með 33 atkvæðum gegn 28. Allir 20 þingmenn Samfylkingar sögðu já en aðeins 8 af 14 þingmönnum Vinstri grænna (VG) sem sat í stjórn með Samfylkingunni. Fimm VG-þingmenn sögðu nei og einn sat hjá. Af þingmönnum Framsóknarflokksins studdu 3 umsóknina en 6 voru á móti. Ragnheiður Ríkharðsdóttir, ein sjálfstæðismanna, sagði já; 14 sögðu nei en Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir greiddi ekki atkvæði.

Þingmenn VG sögðust vilja kíkja-í-pakkann þótt þeir væru á móti aðild. Það lá sem sagt fyrir að efnislega var ekki meirihluti á alþingi fyrir aðild að ESB. Þau Jóhanna og Össur vildu skuldbinda stjórnina tafarlaust og þess vegna dagsettu þau og sendu bréfið 16. júlí, sama dag og þingið samþykkti umsóknina.

Nú er ekki neinn meirihluti á Alþingi fyrir aðild að ESB en Flokkur fólksins lætur sig hafa það, eins og VG 2009, að halda í völdin með því að veita umsókn að ESB brautargengi.

Nú er allur málflutningur stjórnarinnar þó reistur á því að hún ætli bara að kíkja-í-pakkann, ræða málið við fulltrúa ESB og sjá hverju það skilar. Stjórnin vill alls ekki skýra frá því hver markmið hennar eru að því er þjóðarhagsmuni varðar eða hvernig hún ætlar að breyta stjórnarskránni og hvenær.

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir varð undir í Sjálfstæðisflokknum á landsfundi 2009 þegar rætt var um ESB-mál og samþykkt að ekki yrði sótt um aðild nema fyrir lægi samþykkt alþingis um hana sem síðan nyti stuðnings meirihluta kjósenda í þjóðaratkvæðagreiðslu. Nú hefur utanríkisráðherra engan þingmeirihluta að baki ESB-umsókn en snýr málum á þann veg með stuðningi Flokks fólksins að fyrst kjósi þjóðin og veiti henni umboð til nýrra viðræðna með bréf Jóhönnu og Össurar frá 2009 upp á vasann og síðan semji hún um aðild.

Í mars sagði Þorgerður Katrín við Politico að hægt væri að ljúka aðildarviðræðum við Evrópusambandið á um 18 mánuðum. Ísland væri í annarri stöðu en mörg önnur ríki þar sem stór hluti regluverksins væri þegar innleiddur í gegnum EES-samninginn. Framhald.