Tímarit um öryggi og alþjóðamál
Það er fagnaðarefni að sjá þann metnað sem einkennir rannsóknarskýrslurnar sem Varða hefur birt og nálgast má á vefsíðu hugveitunnar varda.org.
Ég vek hér athygli á Tímaritinu Vörðu sem ætlað er „að skapa vettvang fyrir upplýsta og málefnalega umræðu um þjóðaröryggi á Íslandi,“ eins og segir í inngangsorðum í fyrsta tölublaði þess sem er dagsett 29. júní 2026.
Ritstjórnin var í höndum Kristins Árna L. Hróbjartssonar, meðstofnanda Vörðu og ritstjóra Tímarits Vörðu, og gestaritstjórans Þórdísar Kolbrúnar R. Gylfadóttur, fyrrverandi ráðherra og verðandi sendiherra. Þema tímaritsins er að þessu sinni verðugur bandamaður. Eins og þeir sjá sem nálgast ritið er ég einn höfundanna og gaf ég grein minni heitið: Frá tregum til verðugs bandamanns.
Í inngangi segja ritstjórarnir að tímaritið sé „líklega fyrsta viðleitni til útgáfu á tímariti hérlendis sem einblínir á þessi málefni, og eftir því sem næst verður komist, hið fyrsta sem fjallar alfarið um alþjóðamál“.
Vegna þessara orða ber að geta þess að árum saman gáfu Samtök um vestræna samvinnu og Varðberg út Viðhorf, tímarit um alþjóðamál. Útgáfan var stopul en ritið má finna á vefsíðunni timarit.is.
Þá komu hér um árabil út NATO-fréttir, úrval greina úr tímariti Atlantshafsbandalagsins (NATO) sem hét á ensku NATO Review. Nú er NATO með slíka miðlun á netinu og Varðberg hefur lengi haldið úti vefsíðunni vardberg.is þar má finna mikið magn erlendra frétta og greina um alþjóðamál.
Í fyrrnefndum inngangsorðum Tímarits Vörðu minna ritstjórarnir á að útgáfa prentaðra blaða og tímarita sé nú á miklu undanhaldi. Þau benda hins vegar réttilega á að prentútgáfa á vönduðum pistlum, greinum og ritgerðum hafi mikla sérstöðu og kosti sem ekki verði við jafnað með öðrum leiðum. Þau telji „að vel ígrunduð hugsun um flókin viðfangsefni þarfnist þeirrar yfirlegu og vandvirkni sem best [sé] komið á framfæri í rituðu máli“.
Undir þetta skal tekið. Jafnframt skal minnt á að rannsóknir sýna að áhrifamáttur tímarita var og er mikill. Þótt útbreiðsla þeirra sé ekki endilega mikil skilja mörg tímarit eftir spor sem móta þjóðmenningu eða jafnvel menningarheima. Hér er skortur á innlendum greinum þar sem tekið er á þeim viðfangsefnum sem falla að markmiðum sjálfstæðu hugveitunnar Vörðu, útgefanda tímaritsins. Hún var stofnuð til að auka þekkingu og umræðu um þjóðaröryggi.
Frá því að öryggismálanefnd forsætisráðuneytisins var lögð niður árið 1991 hefur ekki neinn aðili helgað sig hlutlægum rannsóknum á þessu sviði. Ísland hefur ekki aðeins sérstöðu sem herlaust land heldur einnig sem land án marktæks rannsóknarvettvangs á sviði þjóðaröryggis og utanríkismála. Hvorki utanríkisráðuneytið né alþingi hafa sýnt nauðsyn slíks vettvangs skilning.
Það er fagnaðarefni að sjá þann metnað sem einkennir rannsóknarskýrslurnar sem Varða hefur birt og nálgast má á vefsíðu hugveitunnar varda.org.
Það er ekki nóg að vera verðugur bandamaður innan NATO eða annars staðar í orði, það verður einnig að sýna það í verki. Ég segi eitthvað á þá leið í grein minni að NATO sé ekki málfundafélag heldur bandalag til að koma ákvörðunum í verk sem haldi þeim í skefjum sem annars myndu beita valdi.