Viktor og Sjálfstæðisflokkurinn
Kjarni greinar Viktors hlýtur að vera sá að Sjálfstæðisflokkurinn hafi breytt um stefnu í Evrópumálum frá því að hann hjólaði fyrir flokkinn á kjördag. Sagan sýnir annað.
Í dag (19. ágúst) ritar Viktor Ólason markaðsfræðingur grein í Morgunblaðið þar sem hann segist fimmtán eða sextán ára hafa árið 1993 hjólað á milli Glæsibæjar og Langholtsskóla á kjördag fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Nú hafi flokkurinn hins vegar yfirgefið hann því að nú segi flokkurinn: „Treystu forystunni, hún veit best hvað þér á að finnast um Evrópu.“ Greininni lýkur á þessari spurningu: Hvert fór hann, flokkurinn minn?
Hafi Viktor verið að vinna fyrir Sjálfstæðisflokkinn vegna kosninga árið 1993 hefur það hvorki verið vegna þing- né byggðakosninga. Kosið var til þings árið 1991 og síðan aftur 1995 og borgarstjórnarkosningar voru árið 1994.
Það kemur fyrir bestu menn að fara rangt með ártal í hita leiksins en í þessu tilviki skiptir það nokkru þegar litið er á efni málsins. Kjarni greinar Viktors hlýtur að vera sá að Sjálfstæðisflokkurinn hafi breytt um stefnu í Evrópumálum frá því að hann hjólaði fyrir flokkinn á kjördag. Sagan sýnir annað.
Fyrir kosningar árið 1991 voru samskipti Íslands og Evrópubandalagsins (EB), eins og Evrópusambandið hét þá, í deiglunni. EFTA-ríkin ræddu við EB um aðild að sameiginlega markaðnum. Sjálfstæðisflokkurinn og Alþýðuflokkurinn mynduðu ríkisstjórn 30. apríl 1991 undir forsæti Davíðs Oddssonar og ríkisstjórnin stóð síðan að aðild að evrópska efnahagssvæðinu (EES) 1. janúar 1994.
Sjálfstæðisflokkurinn gekk til kosninga 1995 með þá stefnu að leggja ætti rækt við EES en ekki huga að aðild að ESB, sem þá setti svip á stefnu Alþýðuflokksins. Varð það meðal annars til þess að sjálfstæðismenn gengu til samstarfs við framsóknarmenn eftir kosningarnar 1995.
Sjálfstæðisflokkurinn hefur aldrei haft aðild að ESB á stefnuskrá sinni. Um áramótin 2008/09 var gerð könnun á viðhorfi flokksmanna og þá voru um 70% þeirra andvíg aðild. Í mars 2009 ályktaði landsfundur flokksins: „Komist Alþingi eða ríkisstjórn að þeirri niðurstöðu að sækja beri um aðild að Evrópusambandinu er það skoðun Sjálfstæðisflokksins að fara skuli fram þjóðaratkvæðagreiðsla um þá ákvörðun á grundvelli skilgreindra markmiða og samningskrafna.“
Það sem ríkisstjórnin gerir nú er einmitt það sem landsfundarsamþykktin 2009 gerði ekki ráð fyrir: Að biðja þjóðina um umboð til viðræðna án þess að fyrir liggi „skilgreind markmið og samningskröfur“.
Sjálfstæðisflokkurinn hefur aldrei fallið frá kröfunni um að fyrst samþykki þing og ríkisstjórn aðild og síðan þjóðin – þá fyrst verði gengið til aðildarviðræðna. Hópur manna sem áður hafði starfað innan Sjálfstæðisflokksins sætti sig ekki við þessa afstöðu og tók síðar þátt í stofnun Viðreisnar. Þar varð sú leið ofan á að skilja mætti milli afstöðu til aðildar og þess að hefja aðildarviðræður. Klúðrið við þessa leið birtist nú í því að hvorki ríkisstjórn né meirihluti alþingis getur sameinast um samningsmarkmið og forgangsmál. Allt traust er sett á að ESB hafi eitthvað girnilegt að bjóða. Þjóðinni er boðið að kíkja í þann pakka.
Eitt er að engar kosningar voru árið 1993. Hitt er kjarni málsins: Sjálfstæðisflokkurinn hefur ekki tekið upp þá ESB-stefnu sem Viktor kallar eftir. Þess vegna er spurning hans „Hvert fór hann, flokkurinn minn?“ öfugmæli. Réttara væri að spyrja: Hvers vegna yfirgaf ég stefnu flokksins?