Viðtæk áhrif eftir 29. ágúst
Hér er lagt út af stuttri frásögn íslenskra ferðamanna um Eystrasaltslöndin sem var vel fagnað fyrir að hafa hafnað evrunni 29. ágúst,
Fyrir fjórum dögum setti FB-vinur minn færslu á síðuna sína þar sem hún sagðist hafa „ferðast um Lettland, Eistland og Litháen síðustu daga. Það er sama hvar við komum, óskar fólk okkur til hamingju, þegar við svörum þeim að við séum Íslendingar. Afgreiðslufólk, leigubílstjórarnir, þjónar, starfsmenn hótela etc. etc. Hvað er fólk í þessum löndum svona ánægt með? Jú þau eru öll svo glöð að við, þjóðin sögðum NEI. Þetta fólk þekkir ESB af eigin reynslu og flestir höfðu orð á því við okkur hvað evran hefði reynst þeim illa.“
Af þessum orðum skulu hér dregnar tvær ályktanir:
Í fyrsta lagi birtist í þeim viðhorf sem setur vaxandi svip á afstöðu kjósenda í evruríkjum til aðildarinnar að ESB. Þess er skemmst að minnast að sunnudaginn 6. september vann þýski flokkurinn AfD stórsigur í kosningum til landsþingsins í Saxlandi-Anhalt.
Í kosningastefnuskrá AfD frá 2025 stendur beinlínis: Deutschland muss aus dem Euro-System austreten — Þýskaland verði að ganga úr evrukerfinu. Flokkurinn vill slíta „millifærslubandalaginu“ og endurreisa sjálfstæða þjóðargjaldmiðla.
Svíar ganga til þingkosninga í dag. Þeir höfnuðu evru í þjóðaratkvæðagreiðslu 2003 og vilja jafnaðarmenn og flokkar til vinstri þá ekki evru.
Á hægri vængnum ríkir ágreiningur: Liberalerna vilja evru, Moderaterna vilja rannsókn, en SD hafnar sjálfri upptökunni en hefur sameinast um það með Liberölum að þjóðaratkvæðagreiðsla verði að nýju um evruna árið 2030.
Eftir kosningarnar verður ekki til neinn stjórnarmeirihluti um að Svíar taki nú upp evru. Umræður um hana hafa ekki heldur sett svip á kosningabaráttuna.
Í öðru lagi staðfesta ummæli fólks við íslensku ferðamennina í Eystrasaltslöndunum þá skoðun að almennt hafi aðrir en þeir sem voru innmúraðir í skoðun ESB-aðildarsinna hér litið á atkvæðagreiðsluna 29. ágúst sem svar við spurningu um vilja þjóðarinnar til aðildar að ESB.
Þetta er ástæðan fyrir áfallinu sem ESB-elítan í Brussel varð fyrir vegna úrslitanna. Hún kynnti atkvæðagreiðsluna hér og sannfæringu sína um sigur já-sinna sem viðurkenningu fyrir sig. Þess vegna túlkaði Marta Kos stækkunarstjóri úrslitin á þann veg sem hún gerði, að ESB væri í mikilli sókn á Íslandi miðað við það sem var 2010, þau hefðu þess vegna ekki tapað!
Elítan í Brussel áttar sig á að fréttirnar héðan um að smáþjóð í Norður-Atlantshafi hafni ESB og þar með evrunni hafa áhrif á stóran hóp kjósenda sem vill að umbjóðendur sínir segi: Hingað og ekki lengra!
Í því efni verður fróðlegt að sjá hvað Friedrich Merz Þýskalandskanslari gerir. Hann talar um nauðsyn róttækrar stefnubreytingar. Mun hún snúa að evrunni og ESB?
Marine Le Pen er nú sigurstranglegust í frönsku forsetakosningunum vorið 2027. Hún barðist fyrir því árið 2017 að Frakkar yfirgæfu evruna og tækju aftur upp frankann. Eftir ósigurinn í forsetakosningunum þá hvarf hún frá þeirri stefnu. Í stefnuskrá hennar 2022 var hvorki krafist útgöngu úr evrunni né ESB og sú er enn afstaða RN. Hvað gerir hún nú?
Áhrif þjóðaratkvæðagreiðslunnar eru meiri en við vitum eða skiljum.