Verður ríkisstjórnin 2 ára?
Forsætisráðherra og utanríkisráðherra afneita áhrifum áfallsins vegna úrslitanna 29. ágúst á líf ríkisstjórnarinnar. Nær ríkisstjórnin að verða tveggja ára? Við fáum svarið á næstu vikum.
Með orðinu stjórnmálastéttin, political class, er vísað til þess afmarkaða og tiltölulega litla hóps fólks sem fer með formlegt stjórnmálavald. Í hópnum eru kjörnir fulltrúar, flokksleiðtogar, æðstu embættismenn og nánir ráðgjafar þeirra. Hann nær oft einnig yfir hagsmunaverði, pólitíska fjölmiðlamenn og hvers kyns spunaliða, til dæmis á samfélagsmiðlum. Hugtakið er gjarnan notað með neikvæðri skírskotun til að lýsa elítu sem gagnrýnd er fyrir að vera einangruð frá hversdagslegum veruleika almennings og er upptekin af eigin hagsmunum.
Jón Gnarr er ekki dæmigerður fyrir stjórnmálastéttina. Hann er stjórnmálamaður sem fer eigin leiðir til mikilla metorða, til dæmis hefur hann setið sem borgarstjóri í Reykjavík. Stjórnmálastyrkur hans felst ekki í því að hann gangi skipulega og af þekkingu til verks við undirbúning og kynningu stórra ákvarðana. Hann hefur áunnið sér stuðning vegna þess að hann skynjar strauma í þjóðlífinu af einstökum næmleika eins og birtist best í vinsælum sjónvarpsþáttum hans.
Einmitt þess vegna er ástæða til að staldra við þegar Jón Gnarr gengur á hólm við ráðandi öfl, stjórnmálastéttina, í flokki sínum Viðreisn.
Lýsing hans á ástandinu í flokknum fellur ekki að skoðun frjálslynds lýðræðissinna, sem Jón segist vera. Það hugtak nær t.d. til þess að ákvarðanir í stjórnmálum séu teknar á lýðræðislegan hátt.
Í ýmsu kýs Jón Gnarr að nefna óljós dæmi til að skýra afstöðu sína en í öðrum tilvikum fer ekkert á milli mála. Það á til dæmis við um þá ákvörðun Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, formanns Viðreisnar og utanríkisráðherra, í byrjun þessa árs að gengið yrði til ESB-þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst.
Jón Gnarr í Spursmálum 17. október 2026 (Morgunblaðið/María Matthíasdóttir).
Í Spursmálum á mbl.is föstudaginn 16. október sagði Jón að það hefði verið „búið að taka ákvörðun um það hvenær hún yrði tilkynnt og hvaða dagsetning yrði fyrir valinu og ég var ekki hafður með í ráðum þar. Mér fannst þetta rangur tími.“
Þegar Stefán Einar Stefánsson spurði hvort hluti þingflokksins hefði verið hafður með í ráðum svaraði Jón Gnarr: „Ekki ég.“ Hann hefði oft kvartað yfir því að vita ekki hvar ákvarðanir væru teknar eða af hverjum.
Þá upplýsti Jón Gnarr að stirt samband væri milli Þorbjargar Sigríðar Gunnlaugsdóttur dómsmálaráðherra og Þorgerðar Katrínar. Honum þætti þetta „óheilbrigðar aðstæður“.
Einn af eftirminnilegum karakterum Jóns Gnarrs er leiðindanaggurinn Georg Bjarnfreðarson með fimm háskólagráður, þar á meðal í sálfræði, félagsfræði, uppeldisfræði, stjórnmálafræði og kennsluréttindi. Georg kemur sérstaklega illa fram við samstarfsmenn sína. Í Spursmálum sagðist Jón hafa viljað að Georg væri ekki í þingflokki Viðreisnar.
Þessi lokaorð Jóns Gnarrs í þættinum bera með sér vilja til að losna við Þorgerði Katrínu. Þarna tengir Jón Gnarr við sívaxandi undirtón í þjóðmálaumræðunni sem vill að utanríkisráðherra hverfi úr embætti sínu eftir að hafa tapað þjóðaratkvæðagreiðslunni. Forsætisráðherra og utanríkisráðherra afneita áhrifum þess áfalls á líf ríkisstjórnarinnar. Nær ríkisstjórnin að verða tveggja ára? Við fáum svarið á næstu vikum.