Veiðileyfi á sannleikann
Kjörorðið já til að sjá snýst um upplýsingar. En kosningin 29. ágúst snýst um umboð. Upplýsingarnar um kröfur ESB liggja fyrir. Það sem vantar eru upplýsingar um markmið íslenskra stjórnvalda.
Upphafskona deilnanna sem nú fara fram um ESB, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra, gaf fylgismönnum sínum veiðileyfi á sannleikann. Hún hélt því blákalt fram að Davíð Oddsson hefði aðeins hitt lágt setta embættismenn eins og hún í samskiptum við ráðamenn í Washington. Að utanríkisráðherra þurfi að bera slík ósannindi á borð sér til framdráttar og upphafningar er dapurlegt.
Tónninn var hins vegar gefinn. Einn lærisveina ráðherrans sagði til dæmis á Vísi sunnudaginn 21. júní að nú fengjum við tækifæri til að svara því hvort Ísland ætti „að vera áhorfandi eða þátttakandi“. Hvort við vildum „halda áfram að taka við stórum hluta evrópsks regluverks án beinnar aðkomu og atkvæðisréttar. Eða hvort við [vildum] eiga fulltrúa í þeim stofnunum sem semja reglurnar frá upphafi. Ef við vildum „eiga sæti við borðið“ þá vildum við að íslensk rödd heyrðist þegar unnið væri að málum sem hefðu áhrif á íslenska hagsmuni og ákvarðanir sem snertu framtíð landsins væru teknar.
Vilji höfundurinn stuðla að upplýstri umræðu er honum bent á að lesa ritgerðir og skýrslur um hvernig að hagsmunagæslu Íslands er staðið í EES-samstarfinu. Af þeim lestri mun hann sannfærast um að íslensk stjórnvöld og fulltrúar Íslands í samstarfsstjórnum og samstarfsnefndum með ESB hafa margvíslegar leiðir til aðkomu að gerð evrópska regluverksins. Leiðirnar skortir alls ekki og undanfarin ár hafa verið stigin markviss skref til að nýta þær sem best með töku ákvarðana á vettvangi ríkisstjórnarinnar um forgangsmál og með eftirfylgni í krafti gagnagrunna og árvekni.
Vegna þess hve auðvelt er að afla sér upplýsinga um hvernig staðið er að þessari hagsmunagæslu á EES-vettvangi vekur jafnan furðu að þeir sem telja sig í stakk búna til að mæla með aðild Íslands að ESB skuli ræða af þekkingarleysi um núverandi samskipti við ESB.
Eyjafjallajökull.
Skrifin sýna að gullna reglan um að hafa það sem sannara reynist er einfaldlega höfð að engu. Í staðinn er komin ný regla mótuð af sjálfum utanríkisráðherranum um að hafa skuli það sem hentar já-málstaðnum best. Málflutningurinn skuli taka mið af því að við vitum bara ekki neitt um ESB eða regluverk þess og einmitt þess vegna verðum við að segja já til að sjá.
Nú hafa verið stofnuð ný ESB-samtök hér undir kjörorðinu já til að sjá. Þeir menn vekja ekki traust sem ganga til verks með þann boðskap á vörunum að þeir viti ekkert um hvað þeir eru að tala og verði þess vegna að fá stuðning annarra til að kynna sér það sem er í boði. Kjörorðið er líka blekking. Það þarf enga þjóðaratkvæðagreiðslu til að sjá hvað ESB býður. Það er opinberlega skjalfest.
Kjörorðið já til að sjá snýst um upplýsingar. En kosningin 29. ágúst snýst um umboð. Upplýsingarnar um kröfur ESB liggja fyrir. Það sem vantar eru upplýsingar um markmið íslenskra stjórnvalda og hvernig þau hyggjast nota það umboð sem þau biðja kjósendur um að veita. Án þeirra svara verður erfitt að halda því fram að um upplýsta ákvörðun sé að ræða. Það þarf ekkert veiðileyfi á sannleikann til að sjá það.