Þorskastríð um fullveldisrétt
Þorgerður Katrín hefur ekki skuldbundið sig til að standa vörð um fullveldisréttinn yfir 200 mílunum. Hún vill hefja fjórða þorskastríðið. Ekki við ESB heldur við íslenska kjósendur.
Þess er minnst núna að 1. júní verða 50 ár liðin frá því að Matthías Bjarnason, sjávarútvegsráðherra sjálfstæðismanna, og Einar Ágústsson, utanríkisráðherra framsóknarmanna, rituðu undir Oslóarsamkomulagið svonefnda með Anthony Crosland, utanríkisráðherra Breta úr Verkamannaflokknum, um viðurkenningu Breta á útfærslu íslensku fiskveiðilögsögunnar í 200 sjómílur.
Þriðja þorskastríðinu sem staðið hafði frá 15. október 1975 lauk með samningnum. Þar voru mannslíf í húfi og oft munaði mjóu. Ríkisstjórn Geirs Hallgrímssonar sleit stjórnmálasambandi við Breta.
Á þessum árum var ég skrifstofustjóri í forsætisráðuneytinu og vissi um þann mikla létti sem þar varð þegar átakatímanum lauk. Mánuðum saman mátti við því búast að símtal eða annars konar boð bærust um alvarlega atburði eða atvik á hafi úti.
Svona var forsíða Morgunblaðsins 15. október 1975 þegar útfærsla 200 mílna lögsögunnar tók gildi. Samningar náðust síðan við Breta 1. júní 1976 eftir þriðja þorskastríðið.
Þetta voru miklir alvörutímar þar sem teknar voru sögulegar ákvarðanir til að tryggja fullveldisrétt þjóðarinnar yfir auðlindum sjávar. Þarna mótaðist afstaða mín til þess að ekkert ætti að gera sem svipti Íslendinga þessum rétti. Hún hefur ráðið miklu þegar rætt er um samstarf Íslands við meginlandsríki Evrópu í Evrópusambandinu. Hún ræður því að ég er eindreginn andstæðingur aðildar Íslands að ESB og tel raunalegt eða beinlínis hættulegt hvernig núverandi utanríkisráðherra Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir (ÞKG) talar um fullveldisréttinn á höfunum þegar hún lýsir leiðinni til að koma Íslandi í ESB.
Ef einhver heldur að það séu aðeins viðræður við ESB sem vaki fyrir ÞKG veður hann í villu. Hún hefur árum saman verið fylgjandi aðild að ESB. Því kynntist ég af eigin raun þegar hún var enn varaformaður Sjálfstæðisflokksins og varð undir á landsfundi flokksins í mars 2009.
Af því sem hún segir í Morgunblaðinu í dag (30. maí) og hefur sagt hefur hún ekki skuldbundið sig til að standa vörð um fullveldisréttinn yfir 200 mílunum. Hún vill hefja fjórða þorskastríðið. Ekki við ESB heldur við íslenska kjósendur. Þetta stríð verður háð með sama hætti og önnur fjölþátta stríð til að hafa áhrif á almenningsálitið. Árásaraðilinn sýnir aldrei á spil sín og hagar sér þannig að erfitt er að rekja slóðina eða festa hendur á neinu. Tilgangurinn er þó alltaf ljós, þótt einnig sé reynt að hylja hann. Í því tilviki sem hér um ræðir á að lokka Íslendinga til fylgis við ESB-aðild. Loka þá inni í niðurstöðu eigin atkvæðagreiðslu sem efnt er til undir óljósum formerkjum vegna þess að engin samningsmarkmið eru kynnt og ráðherrar eru margsaga.
Nú segir ÞKG að hún ætli kannski að kynna markmiðin. Svona tal er allt eftir bókinni. Og svo segir hún að víst sé svigrúm til að semja um fullveldisréttinn á hafinu við ESB án þess að afsala sér honum. Til marks um það nefnir hún reglu sem gildir innan ESB um skiptingu afla milli ríkja sem hafa afsalað sér fullveldisréttinum. Áður hefur hún sagt að Íslendingar fái sjávarútvegsstjóra ESB í sinn hlut og að ESB líti á íslenskt fiskveiðistjórnunarkerfi sem fyrirmynd.
Öllum brögðum er beitt af utanríkisráðherra Íslands 1. júní 2026 til að sanna fyrir íslensku þjóðinni að afsal til ESB á fullveldisréttinum yfir 200 mílunum sé eitthvað annað. Að slíkt gæti gerst grunaði engan sem fagnaði sigrinum í Osló 1. júní 1976.