Stefnulaus ráðherra
Það er rangt að það sé alfarið undir ESB komið að eyða óvissunni sem bændur sjá og öll þjóðin. Í því efni verður ríkisstjórn Íslands að stíga fyrsta skrefið með kynningu á samningsmarkmiðum.
Bændasamtökin hafa boðað til aukabúnaðarþings 14. ágúst vegna þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst. Rætt var við formann samtakanna, Trausta Hjálmarsson, í fréttatíma ríkissjónvarpsins miðvikudaginn 24. júní. Hann segir tilgang þingsins að fara yfir niðurstöðu skýrslu milliþinganefndar og álykta um afstöðu bændasamtakanna gagnvart mögulegri aðild að Evrópusambandinu með hagsmuni landbúnaðarins að leiðarljósi.
Í frétt á ruv.is af viðbrögðum Hönnu Katrínar Friðriksson, atvinnuvegaráðherra Viðreisnar, við ummælum Trausta talar fréttastofan hvað eftir annað um „þjóðaratkvæðagreiðsluna um framhald viðræðna við Evrópusambandið“. Það er greinilegt að fréttamenn ríkisins átta sig ekki á að þetta orðalag var dæmt óhæft af landskjörstjórn og Feneyjanefndinni. Ríkisstjórnin var knúin til að breyta orðalaginu á spurningunni en hún er nú þannig: Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?
Um leið og skorað er á fréttastofuna að gæta orða sinna og segja rétt frá efni spurningarinnar 29. ágúst er ástæða til að beina athygli að því sem atvinnuvegaráðherrann hafði fram að færa í sjónvarpsfréttunum fimmtudaginn 25. júní.
Skjámynd úr fréttum sjónvarps 24. júní 2026.
Hanna Katrín Friðriksson sagði þjóðaratkvæðagreiðsluna ekki snúast um aðild eða aðlögun að Evrópusambandinu heldur hvort þjóðin vildi taka skref áfram eða afturábak. Hún segir andstöðu Bændasamtakanna byggjast á ótta og óvissu um hvað geti orðið, segir á ruv.is og síðan
„Ég hefði haldið að forysta Bændasamtakanna af öllum myndi einmitt vilja fá eins skýrt fram og kostur er hver staða íslensks landbúnaðar yrði innan Evrópusambandsins, hvernig við getum mætt þeim áskorunum sem aðild hefði í för með sér og hvernig við getum nýtt okkur þau fjölmörgu tækifæri sem aðild hefði í för með sér,“ segir Hanna Katrín Friðriksson.
Rök ráðherrans fyrir þessari skoðun eru þau að svörin við því sem gerist fyrir landbúnaðinn fáist „fáist ekki nema þjóðin segi já í ágúst. Ef ekki komi já haldi menn áfram að giska á hvað hefði getað orðið“. Hún segir afstöðu samtaka bænda ráðast af „einhverjum ótta um hvað verður, óvissu, en við eyðum ekki óvissunni nema að fá að vita hvað getur orðið“. Ráðherrann segir ekkert að óttast við að segja já í ágúst.
Síðan kemur þessi rúsína ráðherrans:
„Ég er þeirrar skoðunar að þetta sé ekki mál sem á að útkljá á þingfundum, þess vegna er þetta þjóðaratkvæðagreiðsla en ekki frumvarp inni á þingi þar sem 63 þingmenn taka afstöðu, þetta er þjóðaratkvæðagreiðsla, þjóðin er til staðar, hún er hér, það er lífleg umræða í gangi.“
Þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst er ráðgefandi fyrir alþingismenn, þeir eiga síðasta orðið um þetta mál. Málið verður ekki útkljáð nema á þingfundum. Þá er einnig rangt að það sé alfarið undir ESB komið að eyða óvissunni sem bændur sjá og öll þjóðin. Í því efni verður ríkisstjórn Íslands að stíga fyrsta skrefið og segja þjóðinni hvernig hún ætlar að laga sig að skjalfestum kröfum ESB og framselja fullveldisvald stjórnarskrár lýðveldisins til ESB.