Ríkisstjórn í ógöngum
Kenning Þorsteins Pálssonar árið 2008 var að yrði þannig staðið að málum ætti samtímis þjóðaratkvæðagreiðslu að efna til þingkosninga.
Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur bað um tilfinningalegt svigrúm til að jafna sig eftir úrslit kosninganna 29. ágúst en gerði það á svo hryssingslegan og drambsaman hátt að ekki benti til neins skilnings á eigin stöðu.
Þorsteinn Pálsson, hugmyndasmiður Viðreisnar, hefur birt pistil sem ætlað er að vera flokknum og ríkisstjórninni leiðsögn út úr eigin ógöngum. Hann viðurkennir ekki að stjórnin hafi stofnað til þjóðaratkvæðagreiðslunnar án þess að hafa mótað samningsmarkmið eða hafa meirihluta að baki aðildarumsókn.
Í leiðara Fréttablaðsins 16. maí 2008 kallaði Þorsteinn slíka framgöngu af hálfu ríkisstjórnar loddaralist. Hann sagði rétt og eðlilegt að leggja í dóm kjósenda hvort sækja ætti um ESB-aðild eða ekki. Það hlyti hins vegar að gerast með þeim hætti að ríkisstjórn legði til við alþingi að slíkar viðræður yrðu hafnar með þeim fyrirvara að hugsanlegt samþykki löggjafarsamkomunnar yrði síðan háð því að þjóðin féllist á niðurstöðuna í almennri atkvæðagreiðslu. Loks bæri svo að leggja samningsniðurstöðuna fyrir þjóðina eftir samþykki alþingis.
„Þjóðarvilji án þingvilja er loddaralist,“ sagði Þorsteinn og bætti við að þjóðin yrði að hafa skilning á að tíma gæti tekið að móta þingviljann í svo örlagaríku máli. Þá sagði Þorsteinn Pálsson:
„Verði ráð Alþingis að henda umsóknarspurningunni í þjóðina án þess að taka sjálft afstöðu væri rétt að kjósendur fengju samtímis að velja nýja þingmenn sem þeir vita þá hvar standa.“
Forysta ríkisstjórnarinnar stendur ráðalaus frammi fyrir afleiðingum eigin ákvörðunr (mynd:mbl. Hákon).
Það var einmitt þetta sem gerðist núna: Ríkisstjórnin og alþingi hentu „umsóknarspurningunni í þjóðina“ án þess að taka afstöðu. Kenning Þorsteins Pálssonar árið 2008 var að yrði þannig staðið að málum ætti samtímis þjóðaratkvæðagreiðslu að efna til þingkosninga.
Hann gleymdi þessari skoðun sinni í aðdraganda atkvæðagreiðslunnar 29. ágúst og segir nú í pistli sem birtist á Eyjunni 3. september að sjaldan hafi „verið meiri þörf fyrir blöndu af borgaralegu frjálslyndi og nútíma jafnaðarstefnu í umbótastjórn eins og ríkisstjórnin hefur til þessa reynst vera“. Hann má með öðrum orðum ekki hugsa til þess að ríkisstjórnin taki afleiðingum gerða sinna og eigin mistaka. Miðað við fyrri kenningu hans ætti hún að segja af sér, rjúfa þing og boða til kosninga.
Það er borin von að ríkisstjórnin noti tilfinningalega svigrúmið sem hún hefur að minnsta kosti fram til þingsetningar 8. september eða stefnuræðu forsætisráðherra 10. september til að undirbúa afsögnina. Hún mun halda áfram að dýpka eigin holu til að geta lifað áfram í sínum tilbúna heimi.
Kannanir hafa svo oft sýnt Flokk fólksins þurrkaðan út af þingi að Inga Sæland óttast kosningar meira en aðild að ESB. Hún hefur flutt þingsályktunartillögu á sex þingum um að ESB-umsóknin frá 2009 verði dregin til baka með ályktun alþingis. Nú er hún líklega í sömu sporum og Þorsteinn Pálsson að það eigi ekki að tala um fortíðina heldur horfa fram á veginn.
Traust í stjórnmálum ræðst mest af því að menn séu sjálfum sér samkvæmir og hafi haldbær og sterk rök á takteinum breyti þeir um stefnu. Ekkert af þessu hefur ríkisstjórnin eða helstu bakhjarlar hennar í húfi. Því fór sem fór.