Pólitískur jarðskjálfti í Þýskalandi
Þetta eitt væri pólitískt stórtíðindi. Hitt er þó alvarlegra: AfD í Saxlandi-Anhalt hefur gert bætt samskipti við Rússland að einu helsta kosningamáli sínu.
Úrslitin í kosningunum til þings þýska sambandslandinu í Saxlandi-Anhalt í dag, sunnudaginn 6. september, eru meira en enn ein viðvörun til hefðbundinna stjórnmálaflokka í Þýskalandi. Þau eru pólitískur jarðskjálfti í Evrópu á sama tíma og stríð geisar í álfunni og einræðisstjórn Vladimírs Pútíns heldur áfram grimmdarverkum sínum gegn Úkraínu.
Samkvæmt útgönguspám fær Alternativ für Deutschland, AfD, 44,5% atkvæða í Saxlandi-Anhalt. Kristilegir demókratar Friedrichs Merz kanslara mælast aðeins með 18,5%. AfD nálgast þar með hreinan meirihluta og nær meiri styrk en áður hefur sést hjá róttækum hægriflokki í þýsku sambandslandi frá lokum síðari heimsstyrjaldar.
Þetta eitt væri pólitískt stórtíðindi. Hitt er þó alvarlegra: AfD í Saxlandi-Anhalt hefur gert bætt samskipti við Rússland að einu helsta kosningamáli sínu.
Ulrich Siegmund, leiðtogi flokksins í Magdeburg, vill að Þjóðverjar hætti öllum hernaðarstuðningi við Úkraínu. AfD vill aflétta refsiaðgerðum gegn Rússlandi og hefja á ný innflutning á ódýru rússnesku gasi. Flokkurinn hefur jafnframt lagt áherslu á menningartengsl við Rússland og varðveislu rússnesku í skólum sambandslandsins.
Fögnuðurinn var mikill hjá AfD þegar kosningaspáin birtist.
Þetta gerist á sama tíma og samskipti Þýskalands og Rússlands hafa harðnað mjög. Þýsk stjórnvöld hafa kennt Rússum um tilraun til drónaárásar á Leipzig-flugvöll og Sergej Lavrov, utanríkisráðherra Rússlands, svarað með því að saka Þjóðverja um að vilja stríð.
Spurningin sem blasir við er því ekki aðeins hvernig mynda eigi ríkisstjórn í einu austur-þýsku sambandslandi. Spurningin er hvort pólitískur grundvöllur þeirrar stefnu sem Evrópuríkin hafa fylgt gagnvart Rússlandi sé að veikjast innan frá.
Þýskaland skiptir þar meira máli en nokkurt annað ríki Evrópusambandsins. Það er stærsta efnahagsveldi álfunnar, burðarás í stuðningi við Úkraínu og lykilríki í NATO. Ef stór hluti þýskra kjósenda snýr baki við þeirri stefnu sem stjórnin í Berlín fylgir gagnvart Moskvuvaldinu hefur það áhrif langt út fyrir mörk Saxlands-Anhalt.
AfD hefur áður orðið stærsti flokkur í sambandslandskosningum án þess að komast til valda vegna þess að aðrir flokkar hafa hafnað stjórnarsamstarfi við hann. Sú svonefnda eldveggsstefna stendur enn. En eftir því sem fylgi AfD vex verður erfiðara að haga stjórnmálastarfi þannig að flokkur sem tugir prósenta kjósenda styðja sé útilokaður frá áhrifum.
Þetta er vandinn sem hefðbundnu flokkarnir í Þýskalandi standa nú frammi fyrir. Þeir geta haldið AfD utan ríkisstjórna, en þeir geta ekki látið hundsað kjósendur flokksins.
Stóri vandi Evrópu er þessi: Stríð gegn einræðisherra vinnst ekki aðeins á vígvellinum. Það krefst pólitískrar seiglu, samstöðu og vilja almennings til að bera kostnaðinn af langvarandi átökum. Ef sá vilji veikist í stærsta ríki Evrópu breytist staða allrar álfunnar.
Kosningarnar í Saxlandi-Anhalt kunna því að reynast meira en staðbundið uppgjör við Friedrich Merz og CDU. Þær kunna að vera merki um að pólitíska landslagið í Evrópu sé að breytast á þann veg að Moskvumenn geti haft ástæðu til að fagna.
Það er sú hlið úrslitanna sem mér finnst hættulegust. Um áhrif hennar má lesa í bókinni Ef Rússar sigra sem ég þýddi og Ugla gaf út á dögunum.