Pawel og neitunarvaldið
Telji formaður utanríkismálanefndar alþingis þetta ranghugmynd hjá Ólafi Ragnari eða að ég misskilji hvað hann átti við í ræðu sinni ætti Pawel að skýra mál sitt betur.
Það dýpkar umræðurnar um ESB-þjóðaratkvæðagreiðsluna að formaður utanríkismálanefndar alþingis, Pawel Bartozek, hefur mikla þekkingu á pólskum stjórnmálum. Hann færir upplýsingar um gang mála í Póllandi í íslenskan búning eins og til dæmis má sjá á færslu hans á Facebook sunnudaginn 2. ágúst en hún hefur vakið umræður í netheimum.
Pawel bendir á að Ísland sé ekki eina land Evrópu þar sem forsetinn hafi aðkomu að löggjöf. Á fyrsta starfsári sínu hafi Karol Nawrocki forseti Póllands beitt neitunarvaldi 41 sinni sem sé met. Forsetinn hafi alveg misst af tilkynningu Áfram Ísland hópsins um að Evrópusambandið hefði tekið af honum þennan öryggisventil.
Pawel segir að Áfram Ísland hópurinn hafi nefnilega haldið því fram á myndbandi að málskotsréttur forseta hyrfi með ESB aðild. Og síðan hafi verið bætt um betur! Því haldið fram að þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst myndi vera síðasta þjóðaratkvæðagreiðslan.
Af færslu Pawels má ráða að myndbandið hafi verið fjarlægt. Í lokin spyr formaður utanríkismálanefndar alþings: En hvernig verða svona ranghugmyndir eiginlega til og komast alla leið inn í leikstýrða auglýsingu?
Ólafur Ragnar Grímsson flytur ræðu á stofnfundi hreyfingarinnar Áfram Ísland 6. júlí 2026.
Nú hef ég ekki séð þessa „leikstýrðu auglýsingu“ og sé hana líklega ekki þar sem hún er horfin. Ég hlustaði á hinn bóginn á eftirminnilega ræðu sem Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands, flutti á stofnfundi Áfram Íslands-hreyfingarinnar 6. júlí 2026.
Ólafur Ragnar er sá eini sem beitt hefur 26. gr. stjórnarskrárinnar og neitað sem forseti Íslands að skrifa undir lög frá alþingi. Tvenn þeirra, um Icesave-samningana, fóru síðan í þjóðaratkvæðagreiðslu og var hafnað.
Í ræðunni vék Ólafur Ragnar að 26. gr. stjórnarskrárinnar og þeirri staðreynd að með aðild að ESB yrði hluti dómsvalds og löggjafarvalds framseldur til ESB-dómstólsins og löggjafarvaldshafa ESB. Þessir aðilar gætu tekið ákvarðanir sem nú væru á valdsviði Hæstaréttar Íslands og Alþingis Íslendinga og þær yrðu bindandi hér á landi án aðkomu þessara innlendu stofnana. Taldi Ólafur Ragnar að 26. gr. stjórnarskrárinnar næði ekki til slíkrar löggjafar enda krefðist hún ekki undirritunar forseta Íslands.
Telji formaður utanríkismálanefndar alþingis þetta ranghugmynd hjá Ólafi Ragnari eða að ég misskilji hvað hann átti við í ræðu sinni ætti Pawel að skýra mál sitt betur. Hvaða löggjöf hefur forseti Póllands stöðvað í 41 skipti með neitunarvaldi? Hver eru áhrif valdbeitingarinnar?
Samkvæmt dómaframkvæmd Evrópudómstólsins geta skýr og óskilyrt ákvæði ESB-réttar veitt borgurum réttindi sem þeir geta krafist fyrir innlendum dómstólum, jafnvel þótt viðkomandi ríki hafi vanrækt að breyta lögum sínum.
Innan ESB fá reglugerðarákvæði lagagildi óbreytt eftir að stofnanir ESB hafa samþykkt þær. Aðildarríkin geta ekki og mega ekki breyta þeim að neinu leyti með löggjöf sinni.
Hefur forseti Póllands beitt neitunarvaldi gegn þessum grundvallarreglum ESB-réttarins sem öll aðildarríkin verða að lúta?