Með Bjart að leiðarljósi
Það er ef til vill helsta undrunarefni þessarar kosningabaráttu að þögn ríkir um öll samskipti íslenska utanríkisráðuneytisins við stækkunardeild ESB frá janúar 2025. Fara þau í leyndarskjalasafnið?
Tvær greinar birtast í Morgunblaðinu í dag (22. ágúst) þar sem Bjartur í Sumarhúsum er notaður sem leiðsögumaður að kjörborðinu 29. ágúst. Þröstur Ólafsson hagfræðingur skrifar grein um að Bjartur boði já en Einar Már Guðmundsson rithöfundur telur hann boða nei.
Ég er sammála Einari Má og þeim sem telja að meira frelsi og sjálfstæði felist í því að segja nei frekar en já. Hafa þrek til að skapa sér stöðu og verja hana frekar en að berast með straumnum.
Í grein sinni segir Einar Már:
„JÁ-menn segja að hag okkar sé best borgið innan Evrópusambandsins og að þar kosti matur miklu minna og að þar séu lægri vextir og betri lánakjör og að við séum Evrópumenn og eigum samleið með þeim. Evrópumenn hafi í hávegum frelsi og lýðræði og að í þeirri álfu þrífist mannréttindi best.
NEI-menn þræta fyrir þetta og segja að hag okkar á Íslandi sé best borgið utan Evrópusambandsins því að við eigum svo mikið af auðlindum sem Evrópusambandið ásælist. Við eigum fiskimið og lögsögu sem Evrópusambandið og lönd innan þess myndu þá fá leyfi til að veiða í. Evrópusambandið myndi ákveða hverjir mættu veiða hvað innan lögsögunnar ef við gengjum í Evrópusambandið.“
Þeir sem lesa punktana 10 sem ég birti hér á síðunni í gær sjá að það sem Einar Már nefnir þarna réttilega sem meginmun á milli raka já-manna og nei-manna er einnig lýsing á því sem rætt verður við aðlögunarborðið sigri já-menn.
Stækkunardeild ESB hefur hvorki umboð né áhuga á að ræða við okkur um lægra matarverð eða lægri vexti og betri lánakjör.
Marta Kos stækkunarstjóri var heiðarleg fyrir nokkrum mánuðum þegar hún sagði eitthvað á þá leið að hún stýrði viðræðunum en stjórnmálamenn tækju af skarið um efni þeirra.
Ráðherraráð ESB setti Kos og stækkunardeild rammann með ályktun 16. júní 2026. Þessari ályktun hafa ekki verið gerð þau skil hér á stjórnmálavettvangi eða í fjölmiðlum sem réttmætt er. Hún er líklega ekki talin duga til heimabrúks í umræðunum sem snúast að verulegu leyti um það sem ekki verður rætt við ESB sigri já-menn.
Ályktun ráðherraráðs ESB frá 16. júní sýnir að helsta viðræðumálið verður það sem nei-menn nefna og Einar Már lýsir, auðlindirnar, fiskimiðin og landbúnaðurinn. Málið snýst um þetta: Hvaða réttindi Íslendingar verða að færa undir sameiginlegt vald ESB í skiptum fyrir aðild, réttindi sem þeir fara nú sjálfir með.
Það er ef til vill helsta undrunarefni þessarar kosningabaráttu að þögn ríkir um öll samskipti íslenska utanríkisráðuneytisins við stækkunardeild ESB frá janúar 2025. Fara þau í leyndarskjalasafnið?
Hvers vegna bregst utanríkisráðherra Íslands ekki við pólitísku örgruninni sem birtist í ályktuninni frá 16. júní? Utanríkisráðherrann þegir ekki aðeins þunnu hljóði heldur talar um „fagrar viðræður“ og „sterka samningsstöðu“ auk þess sem forsætisráðherra spáir „góðum samningi“.
Það þarf engan að undra að Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands til 20 ára, skuli lýsa utanríkisráðuneyti Íslands sem „áróðursdeild í þessari glímu“.