Marklaus utanríkisráðherra
Í samræmi við þörfina á að sanna eigið ágæti á kostnað annarra taldi ÞKG það til sérstakrar skammar hvernig forveri hennar Gunnar Bragi Sveinsson hefði staðið að verki í mars 2015.
Gunnar Gunnarsson, fyrrv. sendiherra, skrifar grein í Morgunblaðið í dag (14. september) þar sem hann veltir fyrir sér hvert ríkisstjórnin stefni í ESB-málum eftir að þjóðin hafnaði því að hefja aðildarviðræður við sambandið að nýju.
Gunnar segir að það hefði mátt halda að málinu lyki þar með „en nú virðist eiga að halda áfram með málið með því að draga ekki þá aðildarumsókn til baka sem send var ESB í framhaldinu af þingsályktunartillögu frá 2009. Á hvaða forsendum er það gert? Er ætlunin að leggja málið aftur fyrir þjóðaratkvæði? Ef svo er, hvenær og á hvaða forsendum?“ spyr hann.
Þetta eru réttmætar spurningar. Utanríkisráðherra Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir (ÞKG) boðaði að hún ætlaði að ræða framhaldið við utanríkismálanefnd alþingis. Hún gerði það á þann furðulega hátt að lesa á nefndarfundi 31. ágúst 2026 frásögn af símtali sem Donald Trump, forsetaefni Bandaríkjanna, átti við Bjarna Benediktsson forsætisráðherra 26. nóvember 2024. ÞKG gaf nefndarmönnum þá skýringu að með lestrinum vildi hún kynna þeim stöðu heimsmála! Hún sagði ekkert hvað hún ætlaði að gera. Nefndarformaðurinn, flokksbróðir ráðherrans, Pawel Bartoszek, vildi að Evrópusambandssinnar flýttu sér ekki við að taka málið upp aftur eftir afdráttarlausa niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Hann sagði að Evrópumálin þyrftu núna að „kólna“ og að ekkert tilefni væri til að setja þau aftur á dagskrá á næstu árum.
Áttunda september, daginn áður en alþingi kom saman eftir sumarhlé, sendi ÞKG opinbert bréf til formanns ráðherraráðs Evrópusambandsins um að aðildarumsóknin frá 2009 væri enn gild. Ráðherrann hafði ekkert samráð við utanríkismálanefnd um þessa ákvörðun sína eða bréfið. Minnihluti nefndarinnar vakti máls á því lögbroti í bréfi til nefndarformannsins. Hann fer nú undan í flæmingi en fundað verður í nefndinni í þessari viku. Skyldu þar fást svör við spurningum eins og þeim sem Gunnar Gunnarsson birtir í grein sinni í dag?
Í tilefni af því að ÞKG flutti 9. mars 2026 framsöguræðu fyrir tillögu sinni um að ESB-þjóðaratkvæðagreiðslan yrði 29. ágúst 2026 var rætt sérstaklega um skyldu utanríkisráðherra til að hafa samráð við utanríkismálanefnd alþingis og taldi ÞKG sig sinna henni af kostgæfni.
Í samræmi við þörfina á að sanna eigið ágæti á kostnað annarra taldi ÞKG það til sérstakrar skammar hvernig forveri hennar Gunnar Bragi Sveinsson hefði staðið að verki í mars 2015 þegar hann skrifaði formanni ráðherraráðs ESB og mæltist til þess að Ísland yrði máð af lista ráðsins um umsóknarríki. ÞKG sagði:
„Ég get líka nefnt það að þegar afturköllun umsóknar átti að fara fram [í mars 2015] treysti þáverandi ríkisstjórn sér ekki til að fara fyrir utanríkismálanefnd heldur skrifaði bréf í leyni sem var ekkert að marka. Ég frábið mér svona vinnubrögð og svona ásakanir.“ [Feitletrun mín.]
Þetta sagði ÞKG 9. mars 2026 sem síðan sendi formanni ráðherraráðs ESB bréf 8. september 2026 án samráðs við utanríkismálanefnd og segir Ísland áfram umsóknarríki þrátt fyrir nei meirihluta þjóðarinnar. Er ekki tímabært fyrir meirihluta þingmanna að frábiðja sér ráðherra sem sýnir öllum slíka óvirðingu?