Karlagrobb Össurar
Mér hefur löngum verið óskiljanlegt hvers vegna Össur og fleiri flokksbræður hans þurfa að segja slíkar frægðarsögur af sjálfum sér. Þær hafa lengi verið liður í íslenskri stjórnmálasögu.
Þjóðin hefur hafnað ESB-aðild meðal annars vegna þess að Sjálfstæðisflokkurinn hefur aldrei stutt hana. Af því tilefni skrifar Össur færslu á FB-síðu sína undir fyrirsögninni: Þegar Sjálfstæðisflokkurinn var keyptur.
Fyrirsögnin vísar til þeirrar kenningar Össurar að Alþýðuflokkurinn hafi undir forystu hans og Jóns Baldvins Hannibalssonar keypt Sjálfstæðisflokkinn til fylgis við EES-samninginn eftir þingkosningar 1991 þegar Davíð Oddsson, formaður Sjálfstæðisflokksins, myndaði ríkisstjórn með Jóni Baldvin.
Samningaviðræður milli forystumanna Evrópubandalagsins (EB), sem þá var, og EFTA-ríkjanna um aðgang þeirra að sameiginlegum evrópskum markaði höfðu þá staðið um nokkurt skeið og voru vel á veg komnar. Í stjórnarandstöðu höfðu sjálfstæðismenn á þingi undir forystu Þorsteins Pálssonar tekið annan pól í hæðina varðandi samskiptin við Evrópubandalagið. Í aðdraganda þingkosninganna 1991 bauð Davíð sig fram gegn Þorsteini í formannskjöri á landsfundi og ég studdi hann eindregið. Það lá ljóst fyrir að Evrópustefnan sem hafði gerjast innan þingflokks sjálfstæðismanna í stjórnarandstöðunni naut ekki almenns stuðnings í flokknum.
Davíð Oddsson og Jón Baldvin Hannibalsson við stjórnarmyndunina 30. apríl 1991.
Ég settist á þing 1991 og sjónarmið mín í Evrópumálum féllu ekki að því að hverfa frá samningaferlinu sem komið var að lokastigi milli EB og EFTA. Össur endurskrifar söguna í anda Jóns sterka þegar hann segir svo smekklega í færslu sinni að hann hafi eftir 1991 kippt Sjálfstæðisflokknum upp úr forarpytti sögunnar og Alþýðuflokkurinn bjargað þjóðarhag eins og svo oft áður með því að kaupa „heilan flokk til stuðnings við EES-samninginn með einu stykki forsætisráðherrastóls“. Telur Össur að á þennan hátt hafi stuðningur sjálfstæðismanna við EES-samninginn fengist – það sé í raun Jóni Baldvin og sér að þakka.
Mér hefur löngum verið óskiljanlegt hvers vegna Össur og fleiri flokksbræður hans þurfa að segja slíkar frægðarsögur af sjálfum sér. Þær hafa lengi verið liður í íslenskri stjórnmálasögu og eru rifjaðar upp á döprum tapstundum til hughreystingar þeim sem þekkja ekki söguna. Kristrún Frostadóttir var til dæmis aðeins þriggja ára þegar þessar stjórnmálasviptingar voru og hlýtur að líta á þetta svipuðum augum og fólk á mínum aldri lítur á atburði 1918.
Össur lítur fram hjá því að það urðu straumhvörf í Sjálfstæðisflokknum á landsfundi vorið 1991 og þau birtust síðan innan þingflokks sjálfstæðismanna, meðal annars þegar ég var kosinn formaður utanríkismálanefndar alþingis til að leiða EES-samninginn í gegnum þingið. Að Alþýðuflokkurinn hafi keypt mig eða Davíð Oddsson er af og frá. Ég hef oft sagt síðan að alþingi samþykkti lögin um EES þrátt fyrir uppákomurnar sem urðu vegna ýmissa yfirlýsinga Jóns Baldvins. EES-samningurinn hefði aldrei hlotið samþykki á þingi nema vegna samkomulags sem tókst á milli okkar Egils Jónssonar, formanns landbúnaðarnefndar þingsins, innan þingflokks sjálfstæðismanna. Við vorum hvorugir á mála hjá Alþýðuflokknum.
Fyrir þingkosningar 1995 tók Alþýðuflokkurinn að gæla við þá hugmynd að Ísland ætti að fara inn í ESB og varð það ekki síst til þess að ég lagðist alfarið gegn samstarfi við flokkinn að kosningum loknum. Flokkurinn hvarf síðan með stofnun Samfylkingarinnar 1999/2000.
Við gerð laganna um ESB sem tóku gildi í janúar 1993 mistókst okkur að orða 3. gr. þeirra á þann veg að hún tryggði Íslendingum sama aðgang að fjórfrelsinu og sameiginlega markaðnum og öðrum. Íslenskir dómstólar hafa túlkað greinina þrengra en við gerðum ráð fyrir í greinargerð lagafrumvarpsins.
Þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir hefur ekki tekist að leiðrétta þessi mistök með breytingu á orðalagi laganna. Þessar tilraunir hafa ranglega verið kenndar við bókun 35 og á forsíðu Morgunblaðsins í dag segir í frétt að Sigurður Ingi Jóhannsson, þingmaður Framsóknarflokksins og nefndarmaður í utanríkismálanefnd, hafi ýjað að því „að flokkurinn myndi styðja undirritun bókunar 35“. Þessi setning ber vott um ótrúlega vanþekkingu. Bókun 35 hefur gilt hér undirrituð í meira en 30 ár. Það sem um er að ræða er að breyta íslenskum lögum í þágu íslenskra ríkisborgara.
Ef ætlunin er að efla veg EES-samningsins, sem ég styð heilshugar, er nauðsynlegt að þekkja sögu og efni hans.