Í Brussel ræðst hraðinn
Á hvaða forsendum getur íslenskur utanríkisráðherra gefið kjósendum fyrirheit um hraða aðildarviðræðna þegar hinn samningsaðilinn segir sjálfur að sig skorti mannafla, reynslu og stofnanalega getu til að sinna þeim aðildarferlum sem þegar eru í gangi?
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra hefur talað af miklu sjálfstrausti um framhaldið segi þjóðin já 29. ágúst. Hún hefur meðal annars lýst þeirri skoðun að unnt verði að ljúka aðildarviðræðum Íslands og Evrópusambandsins á skömmum tíma.
Þegar slík fyrirheit eru metin nægir hins vegar ekki að hlusta á íslenska utanríkisráðherrann. Tveir aðilar koma að viðræðunum. Ísland ræður ekki eitt hraða þeirra og alls ekki niðurstöðunni. Fréttir síðustu daga frá Brussel minna rækilega á það.
The Financial Times sagði 7. ágúst að Evrópusambandið stæði sjálft frammi fyrir grundvallarspurningum um stækkunarferlið. Frakkar og Þjóðverjar hafa hreyft hugmyndum um stigskipta aðild og framkvæmdastjórn ESB undirbýr eigin tillögur um breytingar á stækkunarkerfinu.
Þetta eitt ætti að kalla á nokkra hófsemi í yfirlýsingum íslenskra ráðherra en fleira kemur til.
Euronews sagði 31. júlí frá því að stækkunardeild framkvæmdastjórnarinnar, sem annast stækkun, ætti þegar í erfiðleikum með að halda utan um þau aðildarferli sem eru í gangi. Fleiri samningsköflum hefði verið lokað síðasta hálfa árið en allan áratuginn þar á undan. Montenegro er fremst í röðinni, Albanía fylgir fast á eftir og Úkraína og Moldóva krefjast sífellt meiri vinnu.
Embættismaður sagði við Euronews að framkvæmdastjórnin hefði glatað því stofnanaminni og hæfni til að glíma við eigin stækkun. Starfsmannavelta væri mikil og lítil reynsla af því að ljúka aðildarviðræðum. Síðasta ríkið sem gekk í ESB var Króatía árið 2013.
Ísland er sérstaklega nefnt í fréttinni. Verði niðurstaðan já 29. ágúst segir Euronews að framkvæmdastjórnin þurfi að stofna sérstakan starfshóp vegna Íslands og auka verulega þann mannafla sinn.
Þetta er athyglisvert í ljósi þess hvernig málið er kynnt hér heima. Stundum mætti ætla að viðræðumenn Íslands biðu einfaldlega í startholunum í Brussel eftir því að Íslendingar gæfu merki um að halda skyldi áfram. Svo er augljóslega ekki.
Euronews segir að vegna fjölda ríkja í ferlinu verði framkvæmdastjórnin óhjákvæmilega að endurskoða forgangsröðun mannafla síns. Ráðherraráð ESB og aðildarríkin séu jafnframt að reyna að efla eigin getu til að takast á við stækkunina.
Marta Kos stækkunarstjóri ESB með samstarfsfólki.
Við þetta bætist að sjálft fyrirkomulag stækkunarinnar er til umræðu. Marta Kos, stækkunarstjóri ESB, segir að enn sé í meginatriðum stuðst við aðferðafræði frá þeim tíma þegar Spánn og Portúgal gengu í sambandið fyrir 40 árum. „Við verðum að þróast,“ segir hún.
Á hvaða forsendum getur íslenskur utanríkisráðherra gefið kjósendum fyrirheit um hraða aðildarviðræðna þegar hinn samningsaðilinn segir sjálfur að sig skorti mannafla, reynslu og stofnanalega getu til að sinna þeim aðildarferlum sem þegar eru í gangi?
Ísland ræður ekki forgangsröðun framkvæmdastjórnarinnar. Ísland ræður því ekki hvort ESB breytir stækkunarkerfi sínu. Ísland ræður ekki afstöðu 27 aðildarríkja og íslenskur utanríkisráðherra getur ekki gefið fyrirheit fyrir þeirra hönd.
Þjóðin á ekki aðeins að hlusta á það sem íslenski utanríkisráðherrann segist ætla að gera eftir 29. ágúst. Hún verður einnig að horfa á stöðuna hinum megin við samningaborðið.
Þar er hvorki hraðinn né leiðin jafn sjálfsögð og látið er í veðri vaka hér heima.