Hvað gerir Pawel?
Framganga Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur (ÞKG) utanríkisráðherra vegna úrslitanna kallar á umræður um spurninguna: Hver hefur umboð til að ákveða hvað neiið þýðir í samskiptum Íslands við ESB?
Ef til vill var of mikil bjartsýni að vænta þess að ríkisstjórnin tæki niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst sem áminningu til sín. Ríkisstjórnin óskaði eftir umboði til að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið að nýju. Meirihluti kjósenda hafnaði því.
Framganga Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur (ÞKG) utanríkisráðherra vegna úrslitanna kallar á umræður um spurninguna: Hver hefur umboð til að ákveða hvað neiið þýðir í samskiptum Íslands við ESB?
Eru flokkssytkinin Pawel Bartoszek og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir samstiga eftir 29. ágúst?
Tveir fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í utanríkismálanefnd alþingis, Diljá Mist Einarsdóttir og Hildur Sverrisdóttir, hafa sent Pawel Bartoszek nefndarformanni opið bréf vegna bréfs sem ÞKG sendi utanríkisráðherra Írlands 8. september sem forseta ráðherraráðs ESB.
Þar sagði ÞKG að hún virti niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar og myndi „því ekki sækjast eftir því að taka upp aðildarviðræður að nýju en staða aðildarferlis okkar helst óbreytt“.
Þarna stofnar hún óhjákvæmilega til ágreinings.
Enginn heldur því fram að neiið eitt og sér hafi sjálfkrafa afturkallað umsóknina frá 2009. Álitamálið er hver hefur umboð til að ákveða og tilkynna öðrum ríkjum að „staða aðildarferlis okkar“ skuli engu að síður haldast óbreytt eftir að þjóðin hefur hafnað endurupptöku viðræðna.
Ráðherrann sagði 30. ágúst að hún vildi ekkert segja um næstu skref fyrr en hún hefði ráðgast við utanríkismálanefnd alþingis. Nefndin kom saman 31. ágúst að ósk ráðherrans án þess að hún kynnti þar þessa túlkun eða nokkra tillögu um næstu skref. Síðan sendi hún bréfið 8. september, daginn áður en alþingi kom saman. Þingmenn standa með öðrum orðum frammi fyrir orðnum hlut.
Diljá Mist og Hildur benda á að sú afstaða stjórnvalda sem birtist í bréfinu til írska utanríkisráðherrans hafi hvorki verið kynnt þjóðinni né utanríkismálanefnd. Þær vísa til 1. mgr. 24. gr. þingskapalaga og segja „án nokkurs vafa um að ræða meiriháttar utanríkismál“ sem ráðherra hafi borið að ráðfæra sig um við nefndina. Þær krefjast þess að Pawel boði nefndina til fundar.
Sú krafa er réttmæt.
Pawel sagði sjálfur fyrir fund nefndarinnar 31. ágúst: „Ég held að það sé bara tilefni til þess að ræða alla þætti málsins.“ Hann túlkaði jafnframt úrslitin afdráttarlausar en utanríkisráðherrann, formaður flokks hans: „Niðurstaðan er skýr og við vinnum með hana.“ Og enn skýrar: „En tap er tap. Það þýðir ekki að skafa ofan af því.“
Þessi túlkun fer illa saman við þá línu sem formaður flokks hans hefur síðan markað. ÞKG vill ekki líta á neiið sem endapunkt heldur halda ESB-málinu pólitískt lifandi.
Það kom einnig fram í ræðu hennar á alþingi að kvöldi 9. september um stefnu ríkisstjórnarinnar. Þar færði hún sjónarhornið út fyrir Ísland og inn í stærri evrópsk stjórnmálaátök. Þar komu við sögu Marine Le Pen í Frakklandi, Nigel Farage í Bretlandi og AfD í Þýskalandi.
En áður en íslenskur utanríkisráðherra leggur af stað í þá baráttu þarf hún að svara einfaldari spurningu hér heima:
Hver veitti henni umboð til að ákveða að neiið 29. ágúst breytti engu?