7.9.2026 10:06

Hnignun fjölmiðlunar

Þessi krísa innan ESB átti ekki upp á pallborðið hjá þeim sem sögðu erlendar fréttir hér fyrir 29. ágúst, hún snerti þó beint þá ákvörðun sem íslenskir kjósendur tóku.

Fjölmiðlun hnignar hér á landi hraðar en nokkurn gat grunað, að minnsta kosti sé litið til þess sem mennta- og menningarmálaráðherrar undanfarinna ára hafa sagt um nauðsyn þess að skapa þeim hæfilegt starfsumhverfi.

Nú hefur verið hlaðið svo mjög undir ríkisútvarpið (RÚV) að það situr eitt að sjónvarpsfréttaflutningi. Við það hafa aðdáendur ríkisfréttastofunnar rankað við sér og áttað sig á því að slík einokun og skortur á samkeppni ber dauðann í sér.

Hlálegt er að sjá stuðningsmenn RÚV telja það sjónvarpsfréttastofu þess helst til bjargar að máta sig við ríkisútvörp annars staðar á Norðurlöndunum eða í Bretlandi.

Þeir sem fylgjast með þeim stöðvum vita að það er himinn og haf milli fréttatíma þeirra og þess sem boðið er upp á í sjónvarpsfréttum RÚV sé litið til fréttamats og miðlunar erlendra frétta og frásagna af heimsviðburðum.

Nú reyna sumir, gott ef það var ekki einhver ráðherra, að réttlæta ákvörðunina um að flýta þjóðaratkvæðagreiðslunni um ESB með þeim rökum að hún hafi stuðlað að innlendum umræðum um alþjóðamál og aukið skilning á stöðu Íslands í heiminum.

Var það svo? Erum við betur sett að þessu leyti nú en áður? Ég efast um að svo sé, t.d. ef litið er til þess hve lítil athygli beindist að því hér að málflutningur framkvæmdastjórnar ESB á Brusselvettvangi var sá að já á Íslandi gagnaðist þeim sem vildu koma hreyfingu á stækkun ESB. Þau rök notaði stækkunarstjórinn Marta Kos sem rök fyrir „skapandi lausnum“ fyrir okkur.

Stækkunarstefna ESB er í kreppu og hún dýpkar eftir mikinn sigur AfD í Saxlandi-Anhalt sunnudaginn 6. september. Í aðdraganda forsetakosninga í Frakklandi vorið 2027 munu ekki margir frambjóðendur tala um nauðsyn þess að stækka ESB í austur.

Þessi krísa innan ESB átti ekki upp á pallborðið hjá þeim sem sögðu erlendar fréttir hér fyrir 29. ágúst, hún snerti þó beint þá ákvörðun sem íslenskir kjósendur tóku.

Screenshot-2026-09-07-at-10.05.27

Þannig má nefna fleiri strauma alþjóðamála samtímans sem snerta beint íslenska þjóðarhagsmuni en fara fyrir ofan garð í erlendum fréttum, þótt þeir séu margir samofnir því sem hér gerist.

Páll Vilhjálmsson bloggari er bráðsnjall greinandi fjölmiðlunar í landinu. Hann er áhugamaður um fréttastofu ríkisins og þá miðla sem tengjast henni leynt og ljóst en segja má að Blaðamannafélag Íslands starfi í þágu þessara miðla. Einn þeirra er Heimildin.

Í pistli í dag (7. september) sýnir Páll hvernig staðið var að því með samspili blaðamannafélagsins og Loga Einarssonar, menningarráðherra Samfylkingarinnar, að laga lög um opinberan fjárstuðning til fjölmiðla að þörfum Heimildarinnar.

Það var ekki gert með því að herða kröfur um aukna þjónustu. Nei, það var slegið af kröfunum til að Heimildin gæti fengið 80 m. kr. styrk. Brotthvarf sjónvarpsfrétta Sýnar er endapunktur á hnignunarskeiði sem ekki var stöðvað. Það kann einnig að hraða hnignun sjónvarpsfrétta RÚV þrátt fyrir nefskattinn.