Góður tími til að svíkja
Í hugann koma orð sem höfð voru eftir kommúnista á Siglufirði þegar hann svaraði fyrir mörgum áratugum gagnrýni á ábyrgðarlausa framgöngu sína með spurningunni: „Hvað varðar mig um þjóðarhag?“
Enginn flokkur og hvorki Viðreisn né Samfylking lögðu áherslu á að hefja viðræður eða sækja um aðild að Evrópusambandinu í kosningabaráttunni haustið 2024. Flokkarnir leyndu þessu kappsmáli sínu fyrir þjóðinni þegar þeir óskuðu eftir umboði hennar í þingkosningum.
Formaður Samfylkingarinnar, Kristrún Frostadóttir, gekk lengst í því að tala um hve óþarft væri að stofna til ágreinings um ESB-málið. Hún væri ekki að plata þegar hún talaði gegn því að málið yrði sett á dagskrá.
Eftir að Kristrún eygði stól forsætisráðherra sá hún málið öðrum augum og samdi við Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur, formann Viðreisnar, um að setja ESB-málið á dagskrá með þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna ekki síðar en fyrir árslok 2027. Þessi atkvæðagreiðsla er tilvistarmál fyrir stjórnmálaflokkinn Viðreisn.
Skömmu eftir að ríkisstjórnin hafði verið mynduð um þetta mál og þessa tímasetningu tóku Þorgerður Katrín og Dagur B. Eggertsson, keppinautur Kristrúnar um völd í Samfylkingunni, að heimta að gengið yrði sem fyrst til þessarar atkvæðagreiðslu. Kristrún maldaði opinberlega í móinn en lét undan og fimmtudaginn 28. maí 2026 samþykktu stjórnarflokkarnir á alþingi að kosið yrði 29. ágúst 2026.
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir og Kristrún Frostadóttir á alþingi 28. maí 2026 (mynd: mbl/Anton Brink).
Eftir atkvæðagreiðsluna á þingi sagði Kristrún á samfélagsmiðli: „Þann 29. ágúst verður kosið um hvort hefja skuli á ný viðræður um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Þetta er góður tími. Og þingsályktunartillaga um þetta var afgreidd á Alþingi í dag.“
Hér að ofan eru orð feitletruð til að sýna að öllu sem Kristrún segir um tímasetningar vegna þessa stórmáls ber að taka með miklum fyrirvara. Það sama gildir um efni málsins. Forsætisráðherra talar um það eins og henni hentar hverju sinni.
Í hugann koma orð sem höfð voru eftir kommúnista á Siglufirði þegar hann svaraði fyrir mörgum áratugum gagnrýni á ábyrgðarlausa framgöngu sína með spurningunni: „Hvað varðar mig um þjóðarhag?“
Það skýrist einfaldlega með hverju skrefi sem ríkisstjórnin stígur í þessu máli að það er ekki þjóðarhagur sem ræður ferð hennar heldur frekja formanns Viðreisnar sem sést ekki fyrir í þessu máli frekar en öðrum.
Þá er svo komið fyrir Flokki fólksins að líf hans hangir á því að ríkisstjórnin lifi og ekki komi til stjórnarslita og síðan þingkosninga. Þá myndi flokkurinn hverfa af alþingi eins og hann hvarf af vettvangi sveitarstjórna í byggðakosningunum.
Margt bendir til þess að áhuga viðreisnarfólks á samstarfi við Sjálfstæðisflokkinn í sveitarstjórnum megi rekja til vilja þeirra sem þar eiga hlut að máli til að tryggja sér fótfestu fari svo að þjóðaratkvæðagreiðslan verði banabiti Viðreisnar. Það er alls ekki í samræmi við málflutning forystu Viðreisnar á alþingi að eiga samstarf við sjálfstæðismenn.
Í hönd fara átakatímar á íslenskum stjórnmálavettvangi sem eiga sér ekkert fordæmi. Til þessa hefur ríkisstjórnin siglt fram hjá skerjum á alþingi í þessu máli. Nú talar hún beint til þjóðarinnar – og verður að segja satt!