Friður um Grænland
Þetta er ekki aðeins farsæl niðurstaða fyrir nágranna okkar og vini í vestri heldur einnig fyrir okkur bæði með hliðsjón af öryggi þjóðarinnar og geópólitískri stöðu.
Samkomulagið um framtíð Grænlands milli stjórna Bandaríkjanna, Danmerkur og Grænlands hefur áhrif á stöðu utanríkisráðherra Íslands.
Lars Løkke Rasmussen utanríkisráðherra Dana og Vivian Motzfeldt utanríkisráðherra Grænlendinga hittu Marco Rubio utanríkisráðherra Bandaríkjanna og J. D. Vance varaforseta á fundi í Washington 17. janúar 2026.
Á fundinum var ákveðið að vera sammála um að vera ósammála og var skipaður vinnuhópur til að kanna hvort Grænland, Danmörk og Bandaríkin gætu fundið „sameiginlega leið fram á við“.
Vivian Motzfeldt og Lars Løkke Rasmussen við danska sendiráðið í Washington 17. janúar 2026.
Þessi hópur hefur starfað síðan og á liðnu sumri bárust fréttir um að bandaríski herinn teldi æskilegt að fjölga bandarískum herstöðvum um tvær eða þrjár fyrir utan geimherstöðina við Pituffik (Thule).
Þá var fyrir skömmu tilkynnt að því hefði verið frestað að leggja af flugvöllinn í Narsarsuaq á suðurhluta Grænlands en Bandaríkjaher hóf að leggja hann í júlí 1941, í sama mánuði og þríhliða samkomulagið var gert milli stjórnvalda Íslands, Bandaríkjanna og Bretlands um að Bandaríkjamenn tækju að sér að gæta öryggis Íslands í stað Breta.
Allt benti þetta þeim sem þekkja söguna til þess að það myndi fást sameiginleg niðurstaða í þríhliða viðræðunum sem hrundið var af stað 17. janúar 2026. Nú í gærkvöldi, 18. september, skrifaði Trump á Truth Social að Bandaríkin, Danmörk og Grænland hefðu náð samkomulagi sem veitti Bandaríkjunum „varanlega stjórn á öryggismálum“ Grænlands.
Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur fagnaði í sameiginlegri yfirlýsingu með Jens-Frederik Nielsen, formanni grænlensku landstjórnarinnar, góðu samkomulagi fyrir Grænland, danska ríkjasambandið og Bandaríkin sem styrkti sameiginlegt öryggi á norðurslóðum og Norður-Atlantshafi auk þess að viðurkenna fullveldi og óskert landsvæði ríkjasambandsins og sjálfsákvörðunarrétt grænlensku þjóðarinnar.
Þetta er ekki aðeins farsæl niðurstaða fyrir nágranna okkar og vini í vestri heldur einnig fyrir okkur bæði með hliðsjón af öryggi þjóðarinnar og geópólitískri stöðu.
Vandinn er hins vegar sá að undanfarið hefur utanríkisráðherra Íslands jafnan málað skrattann á vegginn þegar rætt er um Grænland og Trump. Má segja að keyrt hafi um þverbak eftir að ráðherrann tapaði þjóðaratkvæðagreiðslunni og tók til við að úthrópa Trump sem enn hættulegri en áður vegna korts sem hann birti á Truth Social og frásagnar af samtali Bjarna Benediktssonar, starfandi forsætisráðherra, við forsetaefnið Trump nokkrum dögum fyrir þingkosningar 30. nóvember 2024.
Þegar utanríkismálanefnd alþingis kom saman að ósk utanríkisráðherra 31. ágúst 2026 í þeim yfirlýsta tilgangi ráðherrans að ræða niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar og sigur neisins 29. ágúst tók utanríkisráðherra sig til og las frásögn af fyrrgreindu samtali Trumps og Bjarna með þeirri skýringu að hún vildi kynna nefndinni stöðu heimsmála! Síðan fór ráðherrann á bak við nefndina og sendi 8. september, daginn fyrir þingsetningu, bréf til ráðherraráðs ESB um að þjóðaratkvæðagreiðslan breytti engu, Ísland væri enn ESB-umsóknarríki.
Nú laugardaginn 19. september birtir Morgunblaðið forsíðufrétt um að framkvæmdastjórn ESB skili auðu þegar blaðið spyr hvort Ísland sé enn umsóknarríki. Það var hins vegar framkvæmdastjórnin sem skilgreindi Ísland sem umsóknarríki 15. janúar 2025 eftir fund utanríkisráðherra með stækkunarstjóranum.
Utanríkisráðherra nýtur ekki trausts í Washington og hefur lagt alrangt mat á stöðuna á Grænlandi; utanríkisráðherra tapar þjóðaratkvæðagreiðslu og fer síðan á bak við utanríkismálanefnd alþingis; utanríkisráðherra leikur einleik gagnvart ESB án umboðs alþingis eða þjóðarinnar. Allt er þegar þrennt er: Ætlar alþingi að treysta ráðherranum áfram?