Eðli viðræðna við ESB
Það er einkennilegt að umræðurnar nú í lokaviku baráttunnar fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna séu næstum á sama punkti og þær voru þegar þær hófust því enn er deilt eðli viðræðnanna.
Það er einkennilegt að umræðurnar nú í lokaviku baráttunnar fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna séu næstum á sama punkti og þær voru þegar þær hófust því enn er deilt um hvort það séu hefðbundnar samningaviðræður eða aðlögunarviðræður sem hefjist segi meirihlutinn já 29. ágúst.
Össur Skarphéðinsson afhendir Carl Bildt ESB-aðildarumsóknina 23. júlí 2009. Að baki Össuri er þáv, Evrópusviðsstjóri utanríkisráðuneytisins. Martin Eyjólfsson, og við hlið hans Guðmundur Árni Stefánsson, þáv. sendiherra í Svíþjóð.
Sumarið 2009 héldu íslenskir ráðamenn að af því að við værum EES/EFTA-þjóð fengjum við einhverja sérmeðferð og hraðferð inn í ESB. Í ljós kom að það var allt ímyndun eða sjálfsblekking sem Carl Bildt, þáv. utanríkisráðherra Svíþjóðar, ýtti undir.
Rifjum upp hvað gerðist í júlí 2009:
- Alþingi samþykkti 16. júlí að hefja skyldi aðildarviðræður.
- Mánudaginn 20. júlí fór Guðmundur Árni Stefánsson sendiherra með umsóknarbréf frá þeim Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra og Össuri Skarphéðinssyni utanríkisráðherra til ráðuneytisstjóra sænska utanríkisráðuneytisins í Stokkhólmi. Svíar fóru með formennsku í ráðherraráði ESB.
- Sama dag (20. júlí) birti vefritið www.EurAktiv viðtal við Stefán Hauk Jóhannesson, sendiherra Íslands gagnvart ESB, og spurði hann, greinilega undrandi, hvort þessi afhending á umsókninni væri á nógu háu stjórnstigi. Stefán Haukur sagði svo vera, en umsókninni yrði fylgt eftir innan nokkurra daga eða vikna af þeim Jóhönnu Sigurðardóttur og Össuri Skarphéðinssyni.
- Þriðjudaginn 21. júlí hringdi Maxime Verhagen, utanríkisráðherra Hollands, í Össur til að þrýsta á að alþingi lyki afgreiðslu Icesave-samkomulagsins og samþykkti það. Annars gæti liðið langur tími þar til Ísland fengi inngöngu í Evrópusambandið. Össur tók símtalinu að eigin sögn fálega.
- Miðvikudaginn 22. júlí sagði Steingrímur J. Sigfússon, að loknu símtali við Össur, að þeir félagar væru sammála um að hollenski ráðherrann hefði verið að stunda „pólitíska loftfimleika til heimabrúks“, því að Icesave skipti engu vegna ESB-aðildar.
- Fimmtudaginn 23. júlí hitti Össur svo Carl Bildt, utanríkisráðherra Svía, í Stokkhólmi og þá fór fram pólitísk afhending á umsóknarbréfinu.
- Össur sagði eftir fund sinn með Bildt að Hollendingurinn kynni að verða með eitthvað múður í Brussel 27. júlí þegar ráðherraráð ESB kæmi saman til að ákveða hvort gefa ætti grænt ljós á aðlögunarviðræðurnar við Ísland. Gaf Össur þó til kynna að á það yrði blásið. Til vonar og vara var Martin Eyjólfsson, Evrópusviðsstjóri utanríkisráðuneytisins, þó sendur til Haag til að róa hollensk stjórnvöld fyrir fundinn í ráðherraráðinu.
Þarna birtist eðli viðræðnanna strax. Það er ekki nóg með að umsóknarríkið lagi sig að kröfum og skilyrðum ESB heldur geta einstök aðildarríki ESB, þau eru nú 27, krafist lausna á eigin hagsmunamálum gagnvart umsóknarríkinu.
Lykilembættismennirnir í utanríkisráðuneytinu eru þeir sömu og 2009: Stefán Haukur Jóhannesson er nú aftur sendiherra Íslands gagnvart ESB í Brussel og Martin Eyjólfsson er ráðneytisstjóri utanríkisráðuneytisins. Þeir vita að það er best fyrir umsóknarríkið að segja og gera sem minnst til að styggja engan.
Ríkisstjórnin og stuðningsmenn hennar hafa farið að þeirra ráðum og þess vegna er enn deilt um eðli viðræðnanna en ekki efni.