Drónar þar og hér
Hér birtist 7. júní frétt af rússnesku njósnaskipi á siglingu milli Íslands og Grænlands. Daginn eftir var sagt frá því að bandarískur kafbátur hefði komið í stutta þjónustuheimsókn í landhelgi Íslands.
Það vakti mikla athygli haustið 2025 þegar Kaupmannahafnarflugvelli var lokað vegna hættu frá ókunnum drónum. Þá bárust einnig fréttir af ferðum torkennilegra dróna yfir Jótlandi.
Dönsk stjórnvöld voru varkár í orðum þegar þau lýstu því sem gerðist en á vegum danska hersins var efnt til rannsóknar á atvikunum og föstudaginn 19. júní var birtur útdráttur úr skýrslu um málið. Hún sýnir að Danir eru mjög illa í stakk búnir til að takast á við árás af þessu tagi.
Í Jyllands-Posten birtist sunnudaginn 21. júní forystugrein um skýrsluna og þann lærdóm sem af henni megi draga um nauðsyn þess að danski herinn búi sig undir átök við dróna:
„Þegar maður les drónamatið verður maður að prísa sig sælan yfir því að „aðeins“ hafi verið um fjölþáttaárás að ræða. Hversu illa hefði getað farið ef um hefði verið að ræða hlaðna dróna?“ er spurt í greininni.
Í skýrslunni birtist sú „sorglega staðreynd“ að í Danmörku hafi menn verið og séu líklega enn óundirbúnir fyrir drónaárás. Úkraínumenn hafi fyrir löngu skilið að skilvirkasta leiðin til að berjast gegn drónum sé með rafeindatækni og annarri hátækni en gróflega sagt hafi dönsku hermennirnir hlaupið út með haglabyssur og handvopn.
Þá búi herinn ekki yfir neinu kerfi til að sannreyna hvað sé í raun að gerast. Hvorki fyrir né þegar árásin var gerð var skýr mynd af umfangi og eðli drónavirkni yfir hernaðarmannvirkjum, segir í greininni. Við þetta bætist að það sé afar erfitt að ákvarða hvort um fullveldisbrot sé að ræða og mismunandi yfirvöld beri mismunandi ábyrgð eftir því hvort um refsivert athæfi eða fullveldisbrot sé að ræða.
Þarna er annars vegar vísað til þess að danski herinn bregst við fullveldisbrotum en lögreglan við refsiverðu athæfi.
Loks er fundið að því að ríkisstjórnin og herinn hafi stuðlað að ringulreið með óljósum svörum um atvikið. Traust til yfirvalda sé „lykilatriði til að Danmörk standi sterk og öflug og geti mætt þeim ógnum sem við stöndum tvímælalaust frammi fyrir, hvort sem það eru drónar eða árásir á til dæmis raforkukerfið eða vatnsveituna“ segir í greininni. Yfirvöld og stjórnmálamenn verði að tjá sig skýrt og greinilega.
Landheligisgæslan birti 7. júní 2026 þessa mynd af rússneska njósnaskipinu Yuri Ivanov hér fyrir vestan land.
Hér á landi eru það lögregla og landhelgisgæsla, borgaralegar stofnanir, sem gæta bæði fullveldis ríkisins og bregðast við refsiverðum atvikum.
Hér birtist 7. júní frétt af rússnesku njósnaskipi á siglingu milli Íslands og Grænlands. Daginn eftir var sagt frá því að bandarískur kafbátur hefði komið í stutta þjónustuheimsókn í landhelgi Íslands.
Landhelgisgæslan greindi frá þessum skipaferðum. Getgátur hafa verið uppi um að drónaárásin á Danmörku hafi verið gerð frá skipi eða skipum nálægt landinu.
Utanríkisráðuneytið leggur mat á fullveldisbrot og skuldar þjóðinni skýringu á ferðum rússneska njósnaskipsins. Ráðuneytið segist hafa ráð til að takast á við fjölþátta árás í netheimum. Er það svo í raun? Hvernig sér ráðuneytið fyrir sér viðbrögð við fjölþátta drónaárás frá rússnesku njósnaskipi?