Draghi vegur að kerfinu
Hvers vegna eigum við nú að setja alla krafta í að komast inn í kerfi sem helstu sérfræðingar þess sjálfs segja að verði að breytast hratt til að Evrópa dragist ekki enn frekar aftur úr?
Á sama tíma og Íslendingum er sagt að framtíð þeirra liggi í því að stíga inn í Evrópusambandið hafa áhrifamenn í Evrópu sjálfri tekið höndum saman um að leita leiða út úr þeim vanda sem stofnanakerfi sambandsins hefur ekki tekist að leysa.
Mario Draghi, fyrrverandi forseti Seðlabanka Evrópu og forsætisráðherra Ítalíu, hefur ásamt Patrick Collison, stofnanda og forstjóra tæknifyrirtækisins Stripe, stofnað Rhine Group. Með þeim starfa hagfræðingar, frumkvöðlar, stjórnendur fyrirtækja, fyrrverandi ráðherrar og aðrir sérfræðingar. Luis Garicano, spænskur hagfræðingur og fyrrverandi þingmaður Evrópuþingsins, er framkvæmdastjóri hópsins.
Mario Draghi.
Markmiðið er ekki að skrifa enn eina skýrsluna um vanda Evrópu. Þær eru þegar til. Draghi skilaði sjálfur framkvæmdastjórn ESB árið 2024 viðamikilli skýrslu um samkeppnishæfni álfunnar. Vandinn er að koma tillögunum í framkvæmd.
Rhine Group er ekki stofnun ESB og ekki hluti framkvæmdastjórnarinnar. Hópurinn er sjálfstæður vettvangur þar sem fólk úr atvinnulífi, fræðaheimi og stjórnmálum ætlar að brúa bilið milli þekkingar og ákvarðana.
Draghi þekkir stofnanir ESB betur en flestir. Hann stýrði Seðlabanka Evrópu í átta ár og var síðan fenginn af framkvæmdastjórninni til að greina samkeppnisvandann. Nú tekur hann þátt í að skapa vettvang utan stofnanakerfisins til að knýja fram það sem kerfið sjálft hefur ekki haft burði til að gera.
Greining Rhine Group er róttæk. Af 50 stærstu tæknifyrirtækjum heims eru aðeins fjögur evrópsk. Hópurinn varar við því að haldi stöðnun áfram veikist geta Evrópu til að standa undir vörnum, heilbrigðiskerfum, lífeyri, menntun og félagslegu öryggi. Gamla umhverfið, þar sem Evrópa naut vaxandi heimsviðskipta og bandarískrar öryggisverndar, sé horfið. Bandaríkin séu orðin verndarsinnaðri, Kína harðari keppinautur og veikleikar Evrópu í tækni, fjármagni og framleiðslu orðnir strategískt vandamál.
Þetta kemur heim og saman við það sem Hilmar Veigar Pétursson sagði í Morgunblaðinu í gær (25. ágúst). Hann hefur snúist frá stuðningi við ESB-aðild til andstöðu og vísar einmitt til samkeppnis- og nýsköpunarvandans. Hann telur reglusetningu ESB geta orðið „kæfandi faðmlag“ fyrir lítil nýsköpunarfyrirtæki og bendir á að stóru tæknifyrirtækin hafi efni á her sérfræðinga til að glíma við regluverkið en sprotafyrirtækin ekki.
Það væri rangt að draga þá ályktun að Draghi og samstarfsmenn hans vilji veikja Evrópu. Þvert á móti vilja þeir styrkja hana. Aðferðin segir hins vegar mikið: Þeir telja ekki nóg að halda áfram eins og áður. Þeir vilja skapa nýjan vettvang til að knýja á um breytingar sem stofnanakerfi ESB hefur átt erfitt með að koma í framkvæmd með regluverki sínu.
Þetta hlýtur að vekja okkur til umhugsunar hér á Íslandi aðeins þremur dögum fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna.
Hvers vegna eigum við nú að setja alla krafta í að komast inn í kerfi sem helstu sérfræðingar þess sjálfs segja að verði að breytast hratt til að Evrópa dragist ekki enn frekar aftur úr?
Rhine Group er áminning um að framtíð Evrópu ræðst ekki af því að bæta fleiri ríkjum inn í óbreytt kerfi. Hún ræðst af því hvort Evrópuríkin hafi þrek til að breyta kerfinu sjálfu.
Íslendingar þurfa ekki að ganga inn í það til að bíða eftir niðurstöðunni.
Við getum staðið utan ESB, innan innri markaðarins, og nýtt frelsið til að gera betur en kerfið sem Draghi og félagar hans telja sjálfir brýnt að endurbæta.