3.9.2026 10:08

Danir óttast skemmdarverk Rússa

Þrátt fyrir brottför sendiherrans er nokkur hópur rússneskra sendiráðsmanna hér. Það sem þeir hafa fyrir stafni fellur að hagsmunum rússnesku einræðis- og stríðsstjórnarinnar, annars væri ekki varið fé til úthalds þeirra.

Það vakti athygli að yfirmaður gagnnjósna í leyniþjónustu dönsku lögreglunnar (PET), sem er þekkt fyrir annað en að miðla upplýsingum til fjölmiðla, skyldi segja við Berlingske miðvikudaginn 2. september að Rússar undirbyggju skemmdarverk gegn dönskum fyrirtækjum sem vinna að hernaðarlegum verkefnum og framleiðslu. Þá væru dæmi um að Rússar reyndu að fá venjulega Dani til að aðstoða sig við að skipuleggja ólögmæta verknaði.

„Við verðum að vera meðvituð um þær ógnir sem við stöndum frammi fyrir og hverjar fyrirætlanir Rússa eru. Þess vegna er gott að PET stígi fram núna og segi þetta svona skýrt,“ segir Jacob Kaarsbo öryggissérfræðingur við Jyllands-Posten í dag (3. september).

Hann telur Dani hafa sofið „Þyrnirósarsvefni“ þegar kemur að rússnesku ógninni. Rússar séu að magna skuggastríðið gegn þeim og ef þeir reyni að líta undan geri það aðeins illt verra því Rússar túlki það sem veikleika. „Þess vegna munu þeir haga sér eins og rándýr á gresjunni gagnvart slíku,“ segir Kaarsbo.

PET upplýsti Dani um mat sitt daginn eftir að þýskir ráðherrar kenndu Rússum um misheppnaða drónaárás á Leipzig/Halle flugvöllinn. Rússar hafa neitað ásökuninni og Vladimir Pútin forseti sakaði þýsk yfirvöld um lygi með fölsuðum sönnunargögnum, þeir fengju að finna til tevatnsins þótt síðar yrði.

830807-1-Rússneska sendiráðið í Reykjavík (mbl.is/Eggert).

Sú skynsamlega ákvörðun var tekin hér á sínum tíma að lækka risið á rússneska sendiráðinu hér með brottrekstri sendiherrans sem laug að rússneskum fjölmiðlum um afstöðu Íslendinga til innrásar Pútins í Úkraínu fyrir utan að móðga utanríkisráðherra Íslands með tali sínu.

Þrátt fyrir brottför sendiherrans er nokkur hópur rússneskra sendiráðsmanna hér. Það sem þeir hafa fyrir stafni fellur að hagsmunum rússnesku einræðis- og stríðsstjórnarinnar, annars væri ekki varið fé til úthalds þeirra. Því miður ræður íslenska ríkið ekki yfir neinu sem jafnast á við PET.

Lögreglan leggur þó mat á hættu á njósnum og undirróðri erlendra ríkja hér án þess að tjá sig mikið um það opinberlega. Það gerðist þó fyrir nokkrum misserum að yfirmaður hjá embætti ríkislögreglustjóra vakti máls á hættunni af ólögmætri starfsemi Kínverja við litla hrifningu íslenska utanríkisráðuneytisins.

Utanríkisráðuneytið fékk lögum breytt til að ná til sín netöryggi og skar þannig á eðlilega stjórnsýsluþræði. Í Morgunblaðinu var 2. september sagt frá því að Fjarskiptastofnun teldi Ísland dragast aftur úr öðrum Evrópuþjóðum hvað varðar netöryggi. Í fjármálaáætlun 2027–2031 væri ekki gert ráð fyrir því að efla umgjörð netöryggis hérlendis. Á sama tíma væri ljóst að netöryggisógnin ykist gríðarlega, m.a. með beitingu gervigreindar.