Trump teflir við Xi
Þeir sem velta tilgangi Trumps fyrir sér hljóta að staldra við þessa skýringu. Hún er skynsamlegasta leiðarljósið í leit að svarinu við því hvers vegna Bandaríkjaforseti tekur þessa miklu áhættu.
Víða er spurt: Hvers vegna í ósköpunum ákvað Donald Trump að ráðast á Íran? Hver er tilgangur hans með því að hefja stríð? Hann hafði slegið um sig sem forsetinn sem aldrei færi í stríð.
Í ræðunni sem Trump flutti árásardaginn 28. febrúar nefndi hann nauðsyn þess að stöðva kjarnorkuáform og eldflaugasmíði Írana, losa Írana við morðóða stjórn illmenna og eyða sjóher Írana.
Skoðanir álitsgjafa eru fjölbreyttar en þær eru sterkar að Trump vilji lækka risið á Kínverjum:
„Bandaríkin og Ísrael drápu Ajatollah Khamenei og með honum dó áratuga verkefni Xi Jinping [forseta Kína] um að til yrði annar kostur en sú heimsskipan sem Bandaríkin leiða,“ segir Geoffrey Cain í upphafi greinar í The Spectator í dag (5. mars). Hann hefur sérhæft sig í málefnum Kína og samskiptum ríkjanna sem Anne Applebaum kallar félaga í Einræði hf.
Þar hefur Kína verið þungamiðja í félagsskap með Rússlandi, Íran, Venesúela og Norður-Kóreu. Nú hefur Trump fangelsað Maduro einræðisherra í Venesúela og drepið harðstjórann Khameini.
Trump flýgur 31. mars til Peking í þriggja daga heimsókn. „Og í lok þessa mánaðar verður Xi að sitja andspænis Donald Trump, manninum sem gaf grænt ljós á árásina á Ajatollah í Teheran og handtöku Maduros í Caracas,“ segir Cain.
Í mörg ár hafi Kínverjar komið upp neti einræðisríkja og skjólstæðingaríkja sem áttu að minnka vald Bandaríkjanna. Nú sé Xi í sjálfheldu á öllum vígstöðvum þegar hann hittir Trump. Xi geti ekki varið Íran, hann geti ekki heldur yfirgefið Íran án þess að virðast veikburða í augum stjórnenda ríkjanna sem hann hefur lagt sérstaka rækt við í áratug. Hann þurfi á viðskiptasamningi að halda til að skapa stöðugleika í efnahag Kína, sem hægi á sér mun hraðar en stjórnin í Peking viðurkennir.
Forsetarnir Donald Trump og Xi Jinping (mynd: Hvíta húsið).
Í grein á vefsíðunni The Free Press 3. mars færir ísraelski blaðamaðurinn Haviv Rettig Gur rök fyrir því að Íransstríðið sé ekki háð vegna Ísraels. Ísraelar njóti góðs af því en Bandaríkjamenn tefli mun stærri skák um meira en það sem gerist í Mið-Austurlöndum.
„Þetta er ekki eitt stríð, heldur tvö,“ segir Haviv Rettig Gur. Það sé til svæðisbundið skákborð þar sem Ísrael, Íran, Sádi-Arabía, Katar og önnur ríki við Persaflóa tefli. Staðgenglar Írans, drónar þeirra og flugskeyti, kjarnorkumetnaður þeirra, fjármögnun þeirra á Hezbollah og Hútum, tilheyri fyrst og fremst þessari minni skák. Ísraelar hafi alltaf skilið þetta skákborð. Sádar sömuleiðis. Allir á svæðinu hafi gert það.
Hins vegar sé til annað mun stærra skákborð þar sem Bandaríkjamenn og Kínverjar tefli. Þar ráðist meginspurning næstu 30 ára: hvort bandaríska heimsmyndin lifi eða hvort Kínverjar ryðji henni úr vegi. Allar bandarískar ákvarðanir um utanríkismál snúist að lokum um leik á þessu borði, segir Haviv Rettig Gur.
Þeir sem velta tilgangi Trumps fyrir sér hljóta að staldra við þessa skýringu. Hún er skynsamlegasta leiðarljósið í leit að svarinu við því hvers vegna Bandaríkjaforseti tekur þessa miklu áhættu.