Sleggjan reidd til höggs
Þessi stefna fellur vel að sleggjustefnu Samfylkingarinnar fyrir kosningar 2024. Um þetta snerist ræða forsætisráðherra í seðlabankanum og þetta verður boðað á blaðamannafundi í dag.
Undanfarna áratugi hafa ríkisstjórnir efnt til blaðamannafunda til að boða aðgerðir af sérstökum tilefnum. Nýleg dæmi eru heimsfaraldurinn og jarðeldarnir á Reykjanesi og afleiðingar þeirra.
Ríkisstjórn Kristrúnar Frostasdóttur hefur boðað til blaðamannafundar í dag (10. apríl). Þríeykið sem er í forystu ríkisstjórnarflokkanna þriggja ætlar að kynna tímabundnar aðgerðir í efnahagsmálum og opinbera atvinnustefnu til 2036.
Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra á ársfundi seðlabankans 9. apríl 2026 (mynd:; vefsíða stjórnarráðsins).
Á ársfundi seðlabankans fimmtudaginn 9. apríl talaði forsætisráðherra digurbarkalega um að „við höldum plani“. Vegna ytri aðstæðna ætli ríkisstjórnin þó að kynna tímabundnar aðgerðir í efnahagsmálum „meðal annars vegna áhrifa af stríðsátökum úti í heimi“. Þessar aðgerðir komi ekki í staðinn fyrir umbætur sem taki lengri tíma — þvert á móti.
Boðskapinn áréttaði ráðherrann með þessum orðum: „Öndum í kviðinn. Höldum okkar striki. Og höfum trú á verkefninu — fyrir land og þjóð.“
Forsætisráðherra boðar harðræði, hún ætli sko ekki „að gefast upp og kasta inn handklæðinu“. Þá skuli aðilar vinnumarkaðarins ekki vænta þess að ríkisstjórnin setjist nú við eitthvert kjarasamningaborð og þeim skuli vera „algjörlega ljóst að þessi ríkisstjórn [hafni] þeirri leið — sem áður [hafi] tíðkast — að stjórnvöld efni til nýrra varanlegra ríkisútgjalda sem [séu] ófjármögnuð til að höggva á hnúta í kjaradeilum á almennum vinnumarkaði“. Þarna vísar ráðherrann til þess sem stundum er lýst sem félagsmálapökkum af opinberri hálfu til að greiða fyrir lausn kjarasamninga. Ekkert slíkt verði í boði.
Eftir að hafa dregið þessa línu boðaði Kristrún Frostadóttir í seðlabankaræðu sinni að í dag yrði kynnt „fyrsta atvinnustefna Íslands“, hvorki meira né minna, vaxtarplan til ársins 2036 „sem lýsir því hvernig stjórnvöld vinna með atvinnulífi og samfélagi að verðmætasköpun í landinu. Til að styrkja Ísland.“
Að halda því fram að á Íslandi hafi aldrei verið mótuð atvinnustefna til langs tíma er auðvitað ósatt. Það sem einkennir þessa stefnu er að framkvæmd hennar á að lúta forsjá stjórnvalda, hún á að vera „opinber og samstillt“ en ekki „handahófskennd og ósamstillt“. Orðavalið minnir á haftatímann.
Að mati Kristrúnar „felst styrkur í því að fylgja skýrri stefnu — enda [sé] ríkið áreiðanlegri bandamaður fyrir atvinnulífið þegar áherslur og forgangsverkefni liggja fyrir og byggja á vel ígrunduðum ákvörðunum og stefnufestu.“ Hún segir að þetta sé „lykilatriði“. Þarna eru boðuð ríkisafskipti til að fjötra atvinnulífið.
Í stuttu máli er þetta ógnvekjandi boðskapur fyrir atvinnustarfsemi í landinu og fyrirboði ríkisafskipta sem hurfu endanlega með fyrstu ríkisstjórn Davíðs Oddssonar þegar opinbera sjóðakerfið hvarf og fjölmennið í biðstofum ráðherranna. Þangað urðu forráðamenn atvinnulífsins að leita til að tryggja sig í bak og fyrir í von um að þeir yrðu ekki sakaðir um að fara gegn „opinberri og samstilltri“ stefnu ríkisvaldsins.
Þessi stefna fellur vel að sleggjustefnu Samfylkingarinnar fyrir kosningar 2024. Í forystu ríkisstjórnarinnar er stjórnlyndur forsætisráðherra sem vill að allir gangi í takt við það sem hún ákveður, því hún ein viti. Um þetta snerist ræða ráðherrans í seðlabankanum og þetta verður boðað á blaðamannafundi í dag.