Rubio, Vance og NATO
Nú eru Trump og Vance hættir að tala um Grænland og Rubio segir allan ágreining um framtíð samstarfsins um Grænland í eðlilegum farvegi í viðræðum háttsettra embættismanna.
Ræða Marco Rubio, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, á öryggisráðstefnunni í München nú að morgni laugardagsins 14. febrúar snerist um tvö meginstef: sögulega samstöðu og vináttu Evrópu og Bandaríkjanna og kröfu um róttæka endurnýjun á samstarfsháttum Vesturlanda. Máli hans var vel tekið af ráðstefnugestum sem risu úr sætum að ræðu hans lokinni og fögnuðu með lófataki. Vafalaust hefur verið hik á sumum og verðugt er að velta því áfram fyrir sér á hvaða punkti nýtt pólitískt jafnvægi finnst til að geirnegla gamalgróna traustið milli ríkjanna beggja vegna Atlantshafs eftir uppnámið sem ummæli og stefna Donalds Trump og manna hans hefur valdið.
Mrco Rubio utanríkisráðherra Bandaríkjanna.
Þegar J.D. Vance, varaforseti Trumps, talaði í München í fyrra voru aðeins fáeinar vikur frá því að Trump var settur í forsetaembættið öðru sinni og Vance sjálfur hófst til æðstu metorða. Hann var greinilega upptendraður af frama sínum í München og taldi réttmætt að leyfa fundarmönnum og sérstaklega Evrópubúum að finna smjörþefinn af því hvernig sigurstranglegur kosningaboðskapur þeirra Trumps hefði verið.
Nú er öldin önnur og Trump hefur breytt um stefnu og hætt stóryrðum um að ná Grænlandi undir sig. Saga þess máls er hins vegar góð til að átta sig á hvernig stórlætið í garð Evrópu í öryggis- og varnarmálum hefur breyst á einu ári.
Raunar fór J.D. Vance í misheppnaða ferð til Grænlands. Hann ætlaði að senda konu sína til Nuuk í því skyni að heilla fólk til stuðnings við málstað Trumps. Vegna reiði í Nuuk varð Grænlandsferðinni breytt í heimsókn varaforsetahjónanna til bandarísku geimherstöðvarinnar í Pitiffuk (Thule) nyrst á Vestur-Grænlandi. Þar talaði Vance yfir tæplega 200 bandarískum hermönnum og hnýtti í Dani og Grænlendinga á þann veg að bandaríski yfirmaður stöðvarinnar sá ástæðu til að biðja heimamenn í starfsliði stöðvarinnar afsökunar. Skömmu síðar var yfirmanninum vikið úr starfi sínu!
Nú eru Trump og Vance hættir að tala um Grænland og Rubio segir allan ágreining um framtíð samstarfsins um Grænland í eðlilegum farvegi í viðræðum háttsettra embættismanna.
Innan NATO hafa Bandaríkjamenn samþykkt að bandalagið láti í fyrsta sinn skipulega að sér kveða með sameiginlegri varðstöðu á norðurslóðum, Arctic Sentry. Þetta er stærra skref af hálfu NATO en flestir átta sig á í fyrstu og á vafalaust eftir að hafa veruleg áhrif á allt sem varðar Ísland innan bandalagsins.
Grænlandsbrölt Trumps mæltist ákaflega illa fyrir á heimavelli. Meira en 70% kjósenda í báðum flokkum lýstu andstöðu við það. Þingmenn voru gegn því og Trump dró í land í Davos fyrr á árinu. Hann talar eins og Svavar Gestsson um Icesave á sínum tíma, hann „nenni“ ekki að tala lengur um Grænland.
Það skýrist einnig að innan flokks repúblikana myndast nú fylkingar vegna þingkosninganna í nóvember og í umræðum um arftaka Trumps 2028. Rubio og Vance verða þar keppinautar. Halda einhverjir að þeir ætli að takast á um aðild Bandaríkjanna að NATO?
Því fer víðs fjarri. Þeir taka mark á sjónarmiðum eins og birtust í opnu bréfi eða yfirlýsingu 16 bandarískra embættismanna sem hafa starfað við eða fyrir NATO. Textinn var birtur vegna öryggisráðstefnunnar í München.
Hér verður eins og oft að skilja á milli þess sem stjórnmálamenn segja til heimabrúks og þess sem er. Þó megi finna samhljóm í ræðum Rubios og Vance er hann vegna þess að þeir höfða til sömu kjósenda. Þegar kemur að framkvæmdinni ber að draga lærdóm af því hvernig Grænlandsbrölt Trumps endaði. Það er til meðferðar í vinnuhópi háttsettra embættismanna og NATO hefur styrkt stöðu sína á norðurslóðum.