Ómarktæk fjármálaáætlun
Nú blasir við jafnvel enn meira óvissuástand í efnahagsmálum vegna breytinga á heimsbúskapnum þegar röskun á olíumörkuðum er meiri en áður hefur þekkst.
Það er aðeins í þröngum hópi stjórnarsinna og hjá spunaliðum þeirra sem tekið er undir með Daða Má Kristóferssyni, fjármála- og efnahagsráðherra, þegar hann ber lof á fjármálaáætlunina fyrir árin 2027–2031 sem hann kynnti fimmtudaginn 26. mars.
Þar eru boðuð hallalaus fjárlög á næsta ári og afgangurinn sagður verða 1 milljarður af 1.685 milljarða kr. útgjöldum. Reiknaði Njáll Trausti Friðberstsson þingmaður Sjálfstæðisflokksins að þetta væri 0,00065% í afgang. Allir sjá að talan er sett fram til að sýnast, til að geta slegið sér á brjóst og sagt: Sjáið hvernig ég tók hann! að hætti Jóns sterka.
Þetta hefur fjármálaráðherrann líka gert og ber árangur sinn saman við það sem ávannst ekki á Covid-árunum eða gosárunum á Reykjanesi þegar ríkissjóður tók á sig miklar og óvæntar byrðar sem ekki varð undan vikist.
Daði Már Kristófersson kynnnir fjármálaáætlun 26. mars 2926 (mynd: vefsíða stjórnarráðsins).
Nú blasir við jafnvel enn meira óvissuástand í efnahagsmálum vegna breytinga á heimsbúskapnum þegar röskun á olíumörkuðum er meiri en áður hefur þekkst. Afleiðingar af fordæmalausu ástandi eru fordæmislausar en áhrifanna mun gæta hér þótt við séum betur sett en flestar aðrar þjóðir sem búa ekki eins vel og við að endurnýjanlegum, kolefnalausum orkugjöfum.
Á þetta reynir nú af verulegum þunga í Bretlandi þar sem stjórn Verkamannaflokksins stendur gegn hugmyndum um að auka olíu- og gasvinnslu í Norðursjó. Þar strandar allt á vinstrisinnaða orkumálaráðherranum Ed Miliband sem sagður er nýta sér veika stöðu Sir Keirs Starmer forsætisráðherra og halda stjórn hans og þingflokki í heljargreipum öfgasjónarmiða á sama tíma og orkuskortur með himinháu verði veltur yfir þjóðina.
Að kvöldi föstudagsins 27. mars ákvað franska ríkisstjórnin að stækka enn frekar risavaxið gat á fjárlögum ríkisins með „tafarlausri stuðningsáætlun“ fyrir þær atvinnugreinar sem hafa orðið verst úti vegna himinhás eldsneytisverðs. Sjómenn, bændur og atvinnubílstjórar munu fá 70 milljónir evra í styrki, þó aðeins í aprílmánuði, af „sérstakri og mánaðarlega endurnýjanlegri aðstoð“. Segir Le Figaro þetta aðeins dropa í hafið miðað við ráðstafanir sem gerðar séu í öðrum löndum.
Níu af hverjum tíu íbúum Þýskalands búast við að framfærslukostnaður muni hækka á næstu mánuðum, samkvæmt spánýrri YouGov-könnun fyrir Postbank.
Þá telur tæplega þriðjungur þeirra 2.028 sem spurðir voru að stríðið í Íran muni valda verulegum verðhækkunum og auka álag á heimilisútgjöld.
Næstum fjórðungur þeirra sem spurðir voru og hafa minna en 2.500 evrur (360.000 ÍSK) í mánaðartekjur segjast varla ná endum saman, samanborið við tæp 13% allra svarenda. Matur, orka og samgöngur voru nefndir sem þrír helstu kostnaðarliðirnir.
Fjármálaáætlunin sem nú er kynnt og verður til umræðu á næstunni tekur ekkert mið af þessum miklu efnahagslegu umskiptum sem hafa munu áhrif hér og kalla á mun róttækari ráðstafanir til að ná endum saman við rekstur ríkisins en boðað er. Það eru aðeins sýndartillögur eins og annað frá ríkisstjórninni. Það sem stjórnarforystan óttast mest er veruleikinn sem stangast á við planið.