„Hreinskiptið samtal“ um hvað?
Við eigum ef til vill að skilja orðin „hreinskiptið samtal“ á þann veg að þau hafi deilt um þennan ESB-meginþunga í utanríkisstefnu Þorgerðar Katrínar. Hann vekur að minnsta kosti enga gleði í Washington.
Talsmaður bandaríska utanríkisráðuneytisins sendi fimmtudaginn 2. apríl frá sér tilkynningu þar sem sagði að aðstoðarutanríkisráðherra Bandaríkjanna, Christopher Landau, hefði sama dag rætt við Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur utanríkisráðherra um ástandið við Persaflóa, í Úkraínu og önnur mál sem varða gagnkvæma hagsmuni, auk þess um aukna tvíhliða samvinnu í öryggis- og efnahagsmálum. Þau hefðu áréttað langvarandi samstarf landa sinna og lýst yfir vilja til að styrkja það.
Í tilkynningu íslenska utanríkisráðuneytisins um símafundinn sagði að þar hefðu „pólitísk samskipti ríkjanna, gjöfult varnarsamstarf þeirra og viðskiptamál verið í brennidepli“.
Auk samtals um Úkraínu og Íran hefði Þorgerður Katrín undirstrikað mikilvægi samskipta ríkjanna í öryggis- og varnarmálum en einnig á sviði viðskipta og fjárfestinga.
„Við áttum gott og hreinskiptið samtal,“ segir Þorgerður Katrín í tilkynningu ráðuneytis hennar. Þetta orð nota diplómatar til að lýsa því þegar þeir eru ekki sammála. Í tilkynningunni segir þó ekkert um neinn ágreining.
Myndin er fengin af vefsíðu utanríkisráðuneytisins.
Utanríkisráðherra Íslands fór skyndilega í dagsferð til Washington 10. mars 2026, fyrstu ferð sína þangað frá því að hún tók við embætti sínu 21. desember 2024. Þá var á kynntri dagskrá hennar birt að hæst setti bandaríski embættismaðurinn sem hún myndi hitta yrði Christopher Landau. Þegar til átti að taka hvarf hann á brott úr borginni og lækkaði þá risið á fundarhöldum Þorgerðar Katrínar.
Washington-ferðin var farin daginn eftir að Þorgerður Katrín lagði ESB-þjóðaratkvæðistillögu sína fram á alþingi. Síðan hefur hún sagt að með brölti sínu gagnvart Dönum og Grænlendingum og kröfum um yfirráð yfir Grænlandi hafi Trump „opnað glugga“ fyrir aðild Íslands að ESB.
Í frásögnum af símafundinum með Landau kemur ekkert fram um að þau hafi rætt hvernig utanríkisráðherra Íslands elur á ótta við að Trump-stjórnina til að réttlæta sókn sína inn í ESB og fljótaskriftina vegna þjóðaratkvæðagreiðslunnar.
Við eigum ef til vill að skilja orðin „hreinskiptið samtal“ á þann veg að þau hafi deilt um þennan ESB-meginþunga í utanríkisstefnu Þorgerðar Katrínar. Hann vekur að minnsta kosti enga gleði í Washington.
Í frétt í The New York Times 2. apríl, sama dag og símafundurinn var haldinn, er sagt frá snurðulausum viðræðum fulltrúa Bandaríkjanna og danska konungsríkisins um fjölgun bandarískra herstöðva á Grænlandi. Var hún ef til vill ástæða þess að Landau tók símann þegar hringt var frá Íslandi? Aðstoðarráðherrann gat bent viðmælanda sínum á áreiðanlega heimild fyrir því að hún þyrfti ekki að fara með Ísland í ESB vegna stríðsástands á Grænlandi.
Það skýrist sífellt betur hve þetta ESB-frumhlaup ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur er misráðið. Reynsluleysi forsætisráðherrans við gerð stjórnarsáttmálans verður æ augljósara. Það voru engin efnisleg rök fyrir ákvörðuninni um ESB-þjóðaratkvæðagreiðslu í desember 2024 og þau eru enn ófundin.