ESB-viðræðurnar eru hafnar
Óheiðarleikinn eða tvískinnungurinn sem ÞKG sýnir þjóðinni og alþingismönnum við undirbúning ESB-aðildarinnar er þess eðlis að spurning vaknar um til hvers sé verið að greiða atkvæði 29. ágúst.
Undir lok þingumræðna um ESB-aðildartillögu Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur (ÞKG) utanríkisráðherra að kvöldi mánudagsins 16. mars sagði Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og fyrrv. utanríkisráðherra, að í umræðum um þingsályktunartillöguna hefði oft verið talað um traust til þjóðarinnar. Hún væri orðin þreytt á þeirri línu og teldi hana ranga og bætti við:
„Stjórnmálamenn í lýðræðisríki hafa ekkert val um það hvort þeir treysti kjósendum. Hins vegar hafa kjósendur val um það hvort þeir treysta stjórnmálamönnum, þannig að okkar hlutverk í þessum sal er að gera okkar besta til að standa undir því trausti.“
Eftir að tillögunni hafði verið vísað til utanríkismálanefndar hélt Þorgerður Katrín til Brussel og hitti meðal annarra Mörtu Kos stækkunarstjóra ESB sem birti mynd af sér og ÞKG á X-síðu sinni og sagði að greiði Íslendingar með því að hefja viðræður um aðild að ESB að nýju sé ESB staðráðið í að flýta fyrir samningaviðræðum „um forgangsmál Íslands.“ Þá segist Kos hafa rætt við Þorgerði um „sérstakan veruleika Íslands.“
Þorgerður Katrín með Mörtu Kos stækkunarstjóra ESB í Brussel 18. mars 2026 (mynd; X-síða Kos).
Ólafur Ragnar Grímsson (ÓRG), fyrrv. forseti Íslands, brást við þessum ummælum á X-síðu sinni og birtist frétt um færslu ÓRG kl. 21.15 að kvöldi 18. mars á mbl.is. Þar er þetta haft eftir ÓRG:
„Ljóst er að samningaviðræður við #ESB ERU ÞEGAR HAFNAR; þjóðaratkvæðagreiðslan í lok ágúst er hundsuð. Það er ekki nóg að „treysta þjóðinni“, til að vitna í uppáhaldsfrasann. Maður verður líka að VIRÐA þjóðina, vilja fólksins.“
Þá spyr ÓRG einnig hver „sérstakur veruleiki Íslands“ sé sem Þorgerður ræddi við Kos.
Óheiðarleikinn eða tvískinnungurinn sem ÞKG sýnir þjóðinni og alþingismönnum við undirbúning ESB-aðildarinnar er þess eðlis að spurning vaknar um til hvers sé verið að greiða atkvæði 29. ágúst. Strax og ríkisstjórnin var mynduð ákvað framkvæmdastjórn ESB að túlka stöðu Íslands á þann veg að um umsóknarríki væri að ræða og þar með tók stækkunarstjórinn við að ákveða ferlið og tímalínu þess. Viðræður ÞKG eru í samræmi við það eins og ÓRG segir.
Fréttir af þessum ákvörðunum um stækkunarferlið birtust í The Telegraph 26. janúar þegar sagt var að ESB-þjóðaratkvæðagreiðsla kynni að verða hér í vor. Fjórum vikum síðar, 23. febrúar, sagði POLITICO að íslensk stjórnvöld íhuguðu að atkvæðagreiðsla um aðildarviðræður við ESB yrði líklega í ágúst. Var vísað til tveggja heimildarmanna sem þekktu til „undirbúnings aðildar landsins“.
ÞKG lætur eins og sérstök ástæða sé til að óttast upplýsingaóreiðu með uppsprettu hjá Rússum, vissulega er sú hætta fyrir hendi, en óreiðan stafar hins vegar mest frá henni sjálfri og stækkunarstjórnendum í Brussel.
Það er skylda utanríkismálanefndar alþingis að upplýsa þjóðina um raunverulega stöðu þessa máls gagnvart yfirvöldunum í Brussel.