ESB og fullveldi til fiskveiða
Greinarhöfundar beina athygli að því að ríkisstjórnin hefur ekki gert þjóðinni neina grein fyrir því hvernig hún ætlar að gæta hagsmuna hennar í sjávarútvegsmálum og fiskveiðum.
Hér er í dag vitnað til tveggja greina í Morgunblaðinu í dag (8. maí) sem beina athygli að því að ríkisstjórnin hefur ekki gert þjóðinni neina grein fyrir því hvernig hún ætlar að gæta hagsmuna hennar í sjávarútvegsmálum og fiskveiðum fái hún umboð til að ræða um aðild að Evrópusambandinu við fulltrúa þess:
Gunnar Gunnarsson, fyrrverandi sendiherra og kennari við HÍ í alþjóðastjórnmálum, bendir á það í grein í sinni að forsendur fyrir framhaldi aðildarviðræðna Íslands við ESB hafi í grundvallaratriðum ekki breyst frá því viðræðurnar stöðvuðust árið 2013. Öll skilyrði aðildar liggi fyrir opinberlega og að ríki sem sækja um aðild viti nákvæmlega hvað sé í boði, enda sé aðildarferlið reist á því að umsóknarríki taki upp sameiginleg lög og reglur sambandsins án varanlegra undanþága.
Gunnar segir að kjarni vandans fyrir Ísland hafi frá upphafi legið í sjávarútvegs- og landbúnaðarmálum, sérstaklega vegna sameiginlegrar fiskveiðistefnu ESB þar sem yfirráð yfir fiskveiðistjórnun færist til flókins stjórnkerfis sambandsins í Brussel og aðildarríki lúta sameiginlegum reglum um aðgang og kvótaskiptingu.
Hann vísar til skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands frá 2014 þar sem talið var vandséð hvernig íslensk sjávarútvegsstefna gæti samrýmst regluverki ESB. Fiskimiðin séu undirstaða íslensks efnahagslífs, byggðaþróunar og fullveldis þjóðarinnar og að fullveldið yfir fiskimiðunum sé órjúfanlegur hluti sjálfstæðis Íslands. Íslensk stjórnvöld hafi á sínum tíma ekki getað lagt fram samningsafstöðu í sjávarútvegsmálum vegna skorts á innlendri samstöðu. Spyr Gunnar hvort einhverjar nýjar forsendur séu nú til staðar sem geri slíkt mögulegt.
Hann dregur að lokum í efa að þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna geti verið reist á raunhæfum væntingum nema skýrt liggi fyrir hvort ESB hafi breytt þeirri afstöðu sinni að engar varanlegar undanþágur frá löggjöf sambandsins komi til greina.
Mynd: mbl.is
Halldór B. Nellett, fyrrverandi skipherra hjá landhelgisgæslunni, deilir á áform ríkisstjórnarinnar um framhald aðildarviðræðna við ESB sem myndu grafa undan þeim fullveldisréttindum sem Íslendingar unnu í þorskastríðunum. Halldór tók þátt í síðustu þorskastríðunum 1972–1976 og rifjar upp harða baráttu Íslendinga fyrir yfirráðum yfir fiskimiðunum og lýsir henni sem lokaáfanga í fullveldisbaráttu þjóðarinnar.
Hann bendir á að sigurinn hafi unnist með samstöðu þjóðarinnar, framsýni stjórnmálamanna og vísindamanna, stuðningi NATO-ríkja og ekki síst með notkun togvíraklippanna sem urðu lykilvopn í átökunum við breska flotann.
Að mati Halldórs er fráleitt að Íslendingar afhendi nú yfirráð yfir fiskveiðilögsögunni til stjórnkerfisins í Brussel eftir að hafa barist svo hart fyrir þeim.
Hann lýsir einnig tortryggni gagnvart tali um mögulegar undanþágur frá reglum ESB í sjávarútvegsmálum og telur að þar sé einungis átt við tímabundnar lausnir en ekki varanlegar undanþágur. Ekkert nýtt sé í „pakka“ ESB sem réttlæti aðildarviðræður og að þjóðin eigi að hafna þeirri vegferð í þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst.