Ábyrgðin er Viðreisnar
Málsvörum ESB-aðildar fækkaði innan Sjálfstæðisflokksins og hefur þetta óhjákvæmilega sett svip á umræður innan hans. Það er ekki við þá að sakast sem vilja ekki aðild.
Það má ráða af skrifum í blöð og á netinu að æ fleiri átti sig á hve fráleitt er að ætla að leiða þjóðina áfram í átt að ESB-aðild á þeirri forsendu að fyrst eigi að taka ákvörðun um að halda áfram viðræðum sem hófust 2009 og lauk 2013 og síðan kannski að ræða um hvað eigi að tala í viðræðunum.
Þetta gengur auðvitað ekki enda er þarna um að ræða framkvæmd á 10 ára gamalli fljótræðis- eða reiðistefnu flokks, Viðreisnar, sem stofnaður var af einstaklingum innan Sjálfstæðisflokksins sem sættu sig ekki við að hafa orðið undir í umræðum um ESB-mál í flokknum.
Gerð var sérstök könnun á afstöðu sjálfstæðismanna frá nóvember 2008 fram yfir áramót 2009 og kom í ljós að um 70% þeirra voru andvígir aðild. Í mars 2009 náðist sú málamiðlun milli skoðanahópa á landsfundi að ekki skyldi sótt um aðild að ESB nema þjóðin styddi það í þjóðaratkvæðagreiðslu.
Viðreisn setti hins vegar á stefnuskrá sína að atkvæðagreiðsla um viðræður án vilja til aðildar yrði sérstakt markmið. Þessi stefna varð hluti af stjórnarsáttmála þeirrar ríkisstjórnar sem nú situr og ætlar nú að framkvæma stefnuna. Þá reynist þrautin þyngri að orða spurningu til kjósenda á þann veg að svör þeirra hafi eitthvert gildi.
Þetta er í raun stórundarleg staða. Við blasir að ekki er unnt að skýra hana utan landsteinanna. Enginn þar skilur að ríkisstjórn boði til þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-viðræður án þess að kynna jafnframt skýr og afmörkuð aðildarmarkmið.
Þar sem því er ekki að heilsa hér og nú ber formhlið þjóðaratkvæðagreiðslunnar hátt. Raunar er ekki vanþörf á því þar sem illa hefur verið að henni staðið eins og sannast í yfirferð þingnefnda.
Við stofnun Viðreisnar og brotthvarf margra sjálfstæðismanna sem eru hlynntir aðild að ESB, þar á meðal fyrrverandi formanns flokksins og varaformanns, veiktist vængur áhugamanna um ESB-aðild í flokknum. Málsvörum hennar fækkaði innan flokksins og hefur þetta óhjákvæmilega sett svip á umræður innan hans. Það er ekki við þá að sakast sem vilja ekki aðild.
Nú rennur upp fyrir mörgum hve fráleitt það er að halda að unnt sé að leiða Ísland inn í ESB án þess að Sjálfstæðisflokkurinn sé virkur í stuðningi við þá vegferð. Einmitt þess vegna treystir ríkisstjórnin sér ekki til að boða til þjóðaratkvæðagreiðslu um spurninguna: Viltu að Ísland sæki um aðild að Evrópusambandinu? og leggja fram samningsmarkmið og rök fyrir aðild.
Ríkisstjórnin velur óheiðarlega leið til að ná markmiði sínu á sama hátt og árið 2009 var valin óheiðarleg leið til að breyta stjórnarskránni. Þá átti að sniðganga alþingi í því ferli samhliða Sjálfstæðisflokknum. Sú vegferð endaði úti í skurði og þannig fer einnig fyrir þessari ríkisstjórn núna með þetta stefnumál sitt. Það er rangt að kenna Sjálfstæðisflokknum um þessa misráðnu málsmeðferð. Hún er einfaldlega ekkert á hans vegum.
Það er enginn skortur á áhuga meðal sjálfstæðismanna á að ræða stöðu þjóðarinnar á alþjóðavettvangi. Hún snýst um annað og meira en ESB. Stjórnendur sambandsins eiga fullt í fangi með að verjast vaxandi ágjöf innan dyra hjá sér. Ísland er hvorki leiksoppur né þátttakandi í þeim deilum öllum.