Skoðanamótandi fréttamennska
Hvernig komast dómnefndarmenn um blaðamannaverðlaun að þeirri niðurstöðu að Freyr Gígja Gunnarsson hafi rekið „síðasta naglann í líkkistu ríkisstjórnar“ með fréttum um það mál sem nefnt er til sögunnar?
Í 1. tbl. 2025 Blaðamannsins, málgagns Blaðamannafélags Íslands, sem kom út fyrir skömmu segir frá því að Freyr Gígja Gunnarsson, fréttamaður á ríkisútvarpinu (RÚV), hafi hlotið blaðamannaverðlaun ársins 2024. Þau hafi fallið honum í skaut fyrir fréttaskýringar í Speglinum. Freyr hafi „sýnt einstaka þrautseigju í að krefja stjórnvöld um svör í ýmsum stórum fréttamálum og ítrekað nýtt upplýsingarétt almennings til að draga nýjar upplýsingar fram í dagsljósið og setja þær í samhengi“. Þetta hafi kjarnast „einna helst í umfjöllun Freys um samskipti ráðamanna í aðdraganda þess að brottflutningi Yazan Tamimi var slegið á frest, en málið var síðasti naglinn í líkkistu ríkisstjórnar Framsóknar, Sjálfstæðisflokksins og Vinstri grænna,“ segir í Blaðamanninum.
Páll Vilhjálmsson vakti athygli á þessari verðlaunaveitingu á bloggsíðu sinni 19. febrúar. Hann bendir á að dómnefnd um bestu blaðamennskuna lýsi „hróðug yfir að hlutverk blaðamanna sé að koma ríkisstjórn fyrir kattarnef“. Boðskapur greinargerðarinnar fái enga umfjöllun í fréttum til almennings enda sé hann aðeins ætlaður innvígðum. Fólkinu í landinu sé „talin trú um að fréttir séu hlutlægar og málefnalegar, ekki yfirskin aðgerðasinna að herja á landsstjórnina“.
Forsíða Blaðamannsins 1.tbl.2025.
Í þessu tölublaði Blaðamannsins er víða rætt um þá miklu og vaxandi ábyrgð sem hvíli á blaðamönnum. Sigríður Dögg Auðunsdóttir, formaður blaðamannfélgasins, gefur tóninn þegar hún segir í upphafi leiðara blaðsins: „Ein stærsta ógn við lýðræðið á okkar tímum er kerfisbundin misbeiting hagsmunaafla á upplýsingum. Lýðræðisríki hafa í auknum mæli þurft að glíma við tilraunir utanaðkomandi afla til að grafa undan lýðræðinu með dreifingu skoðanamótandi falsupplýsinga.“
Þeir sem hafa langa sýn á innlendar stjórnmálafréttir og skýringar sjá að hér eru það ekki „utanaðkomandi öfl“ sem eru hættulegust þegar kemur að einhliða dreifingu skoðanamyndandi upplýsinga. Þar eru fjölmiðlamenn sjálfir í höfuðhlutverki þegar þeir hætta að draga skil á milli eigin skoðana á staðreyndum og staðreyndunum sjálfum. Þá hverfa einnig mörkin á milli þess sem er „fals“ og hins sem er staðreynd. Fjölmiðlamennirnir eru einfaldlega þeirrar skoðunar að ekkert sem þeir segja sé „fals“.
Hvernig komast dómnefndarmenn um blaðamannaverðlaun að þeirri niðurstöðu að Freyr Gígja Gunnarsson hafi rekið „síðasta naglann í líkkistu ríkisstjórnar“ með fréttum um það mál sem nefnt er til sögunnar? Er það ekki einfaldlega dæmi um ímyndun, fals? Hvar var þessa getið 13. október 2024 þegar Bjarni Benediktsson sleit stjórnarsamstarfinu vegna framgöngu Vinstri grænna sem síðan þurrkuðust út af þingi 30. nóvember 2024?
Fékk Freyr Gígja blaðamannaverðlaunin á fölskum forsendum? Það er síðan sérstakt athugunarefni að bera saman skoðanamótandi afstöðu RÚV til ríkisstjórnarinnar sem sat til 21. desember 2024 og þeirrar sem síðan hefur setið. Vita hlustendur RÚV nokkuð um hvernig Flokki fólksins hefur verið veitt sjálfdæmi um illa unnin gælumál sín og þeim þjösnað í gegnum þingið?