Ótvírætt eðli ESB-viðræðna
Þetta var svartur tími í sögu íslensku utanríkisþjónustunnar vegna rangs mats á eðli stækkunarreglna ESB strax árið 2009 og síðan stöðugrar viðleitni til að blekkja þjóðina.
Ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks undir forsæti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar fól Hagfræðistofnun Háskóla Íslands að gera úttekt á stöðu viðræðnanna við ESB eftir umsóknina sumarið 2009.
Skýrsla stofnunarinnar var birt 17. febrúar 2014. Þar kemur meðal annars fram að svonefnd rýniskýrsla framkvæmdastjórnar ESB um sjávarútvegsmál lá ekki fyrir þegar íslensk stjórnvöld ákváðu að fresta frekari viðræðum við ESB í janúar 2013. Þá var liðið vel á annað ár frá því að seinni rýnifundi samningsaðila um gang viðræðnanna lauk. Var þögn ESB um sjávarútvegmálin túlkuð á þann veg að hvað sem liði stöðu Íslands sem umsóknarríkis hefði ESB í reynd lagt viðræðurnar af á árinu 2011.
Það var afdráttarlaus niðurstaða skýrslu hagfræðistofnunar að ESB sæti við stjórnvölinn í aðildarferlinu, meðal annars með setningu skilyrða fyrir framvindu þess í formi opnunar- og lokunarviðmiða á einstaka samningskafla.
Í rýniskýrslu ESB í september 2011 var ekkert skafið utan af því að ESB taldi að Íslendingar væru alls ekki nægjanlega vel undirbúnir í landbúnaðarmálum vegna þess að þeir hefðu ekki gert grein fyrir því með hvaða hætti ætti að aðlaga íslenska stjórnsýslu og greiðslukerfi landbúnaðarins að kröfum ESB. Ágreiningurinn í sjávarútvegsmálum var augljóslega svo mikill að ekki þótti skynsamlegt að afhjúpa hann þess í stað var látið eins og deilan um makrílveiðar stæði í vegi fyrir því að það yrði gert. Hreinn fyrirsláttur!
Þetta var svartur tími í sögu íslensku utanríkisþjónustunnar vegna rangs mats á eðli stækkunarreglna ESB strax árið 2009 og síðan stöðugrar viðleitni til að blekkja þjóðina með fullyrðingum um að viðræðurnar snerust um undanþágur sem íslensk stjórnvöld hefðu á valdi sínu. Í raun var krafa ESB sú sama þá og núna, þið fallist á allt sem við krefjumst. Við ákveðum síðan hve langan tíma þið fáið til að laga ykkur að því.
Eftir þau kynni af afstöðu ESB sem liggja fyrir í staðfestum opinberum íslenskum gögnum er magnað að enn sé deilt hér um eðli viðræðnanna við ESB.
Í Morgunblaðinu laugardaginn 31. janúar og í dag (6. febrúar) hafa birst greinar eftir Ernu Bjarnadóttur hagfræðing þar sem hún lýsir á skýran og afdráttarlausan hátt hvernig rýniskýrslur framkvæmdastjórnarinnar urðu eftir 1995 miðlægt stjórntæki ESB og allt regluverk ESB, acquis communautaire, var skilgreint sem ófrávíkjanleg heild.
Frá þeim tíma hafi aðildarferlið ekki verið pólitískt samningsferli um efni regluverksins, heldur tæknilegt og pólitískt aðlögunarferli að fyrirliggjandi kerfi. Regluverkið sjálft sé ekki samningsatriði. Þetta hafi verið líkanið sem gilti gagnvart ríkjunum tíu sem gengu í ESB árið 2004, síðar Rúmeníu og Búlgaríu árið 2007 og Króatíu árið 2013. Sama líkan gilti einnig gagnvart Íslandi á árunum 2009-2012. Að íslenska utanríkisráðuneytið og þeir stjórnmálamenn sem fara að ráðum þess viðurkenni þetta ekki er niðurlægjandi fyrir þjóðina.
„Aðild er ekki niðurstaða samninga um efni, heldur niðurstaða mats á því hvort umsóknarríki hafi lagað sig að fyrirliggjandi kerfi,“ segir Erna Bjarnadóttir réttilega.