Hættulegt frídagafikt
Stjórnmálamenn verða að stíga varlega til jarðar við ákvarðanir um frídaga, hvort sem er til fækkunar eða fjölgunar.
Stjórnmálamenn verða að stíga varlega til jarðar við ákvarðanir um frídaga, hvort sem er til fækkunar eða fjölgunar.
Danska þriggja flokka stjórnin (SVM-stjórnin) sem sósíaldemókratinn Mette Frederiksen myndaði undir árslok 2022 boðaði í sáttmála sínum að afnema ætti einn frídag. Með því myndu sparast 3 milljarðar danskra króna sem nota ætti til að mæta útgjöldum vegna Úkraínustríðsins sem hófst með innrás Rússa 24. febrúar 2022.
Store bededag, kóngsbænadagurinn, varð fyrir valinu og afnam danska þingið hann í atkvæðagreiðslu 28. febrúar. Ákvörðun SVM-stjórnarinnar um að afnema frídaginn reyndist strax frá upphafi vera sjálfsskaparvíti. Sjaldan hefur ríkisstjórn fallið jafn mikið í vinsældum á jafn stuttum tíma.
Því var harðlega mótmælt í Danmörku í ársbyrjun 2023 að fridagur yrði afnmuminn með lögum.
Dagurinn var heimasmíðaður af Kristjáni 5. Danakonungi sem fyrirskipaði árið 1686 að hann skyldi haldinn hátíðlegur í kirkjum fjórða föstudag eftir páska. Upphaflegur tilgangur dagsins var að tryggja að fólk kæmi ódrukkið til kirkju og bæðist fyrir, fasta hófst klukkan 18.00 daginn áður. Dagurinn festist í sessi í Danmörku, Færeyjum (dýri biðidagur) og Grænlandi (tussiarfissuaq).
Hér mæltist dagurinn illa fyrir og var kallaður kóngsbænadagurinn. Í heitinu birtist sá misskilningur að dagurinn væri helgaður bænum fyrir konungi þótt fyrir honum væri beðið í hverri messu. Mörgum þótti líka óbærilegt að neyðast til að svelta. Var dagurinn afnuminn með lögum árið 1893. Líta má á almenna bændaginn fimmta sunnudag eftir páska sem arftaka hans.
Pia Olsen Dyhr, leiðtogi Sósíalíska þjóðarflokksins (SF), lagði nýlega til í samtali við Weekendavisen að afnám kóngsbænadagsins yrði dregið til baka. Er talið líklegt að svo verði að loknum þingkosningum sem flestir telja nú á næsta leiti.
SVM-stjórnin er stílbrot í dönsku stjórnmálalífi, að henni standa flokkar bæði frá hægri og vinstri. Eðlilegra er að SF og jafnaðarmenn (S) standi saman. Sumir telja að krafa formanns SF um að S snúi við blaðinu varðandi kóngbænadaginn jafngildi því að flokkarnir geti ekki starfað saman að stjórn landsins eftir kosningar. Aðrir segja hins vegar að krafa SF veiti Mette Frederiksen kjörið tækifæri til að kúvenda í þessu óvinsæla máli sem skildi eftir sig svo djúpt sár í þjóðarsálinni. Krafan sé í raun gjöf á silfurfati til forsætisráðherrans, leið til nauðsynlegra sátta við kjósendur.
Í fjárlagastríðinu á franska þinginu í fyrra lagði þáv. forsætisráðherra François Bayrou til að ríkissjóður nyti þess að tveir lögskipaðir frídagar hyrfu, annar í páskum og 8. maí, lokadagur annarrar heimsstyrjaldarinnar. Þingið lýsti vantrausti á ráðherrann og stjórn hans. Þegar Sébastien Lecornu varð forsætisráðherra hvarf hann strax frá þessum áformum.
Samkvæmt 27. fundargerð íslenska þjóðhagsráðsins frá 10. desember 2025 var þriðji dagskrárliðurinn: Fullveldisdagurinn sem almennur frídagur? Inngangur forsætisráðherra. Umræður.
Þetta vekur spurningu um hvort Kristún Frostadóttir ætli út á þá hættulegu braut að fikta á frídögum með lögum. Er það hluti af planinu um að bæta fjárhag ríkisins og auka verðmætasköpun?