Geópólitísk villa ESB-aðildarsinna
„Geópólitíski óróinn“ er þess eðlis að skynsamlegra er fyrir okkur að leggja rækt við tvíhliða varnarsamstarfið við Bandaríkin en ógna því með ESB-brölti.
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra sagði á opnum fundi utanríkismálanefndar alþingis miðvikudaginn 25. mars að nú væri „opinn gluggi“ til aðildar að ESB. Í samtali við POLITICO sem birtist mánudaginn 30. mars sagði hún að hluti af myndinni við að leggja nú fram tillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu væri „geópólitíski óróinn“ sem mætti ekki síst rekja til Donalds Trump.
Það liggur í orðum utanríkisráðherra og stuðningsmanna hennar að Íslendingar geti á einhvern hátt náð sér niðri á Trump og stefnu hans með því að setjast í hraðlest inn í ESB. Það hlakkaði greinilega í ESB-liðum í gær (1. apríl) þegar Donald Trump demdi sér yfir NATO og sérstaklega Sir Keir Starmer, forsætisráðherra Breta, í símtali við fréttamann breska miðilsins The Telegraph.
Trump skammaðist yfir því að NATO-ríki legðu honum ekki það lið sem hann vildi í Íransstríðinu. Hann hefði litið svo á að hann þyrfti ekki einu sinni að biðja um liðsinni þeirra, það yrði sjálfkrafa í boði. Sjóher Breta væri ónýtur og Sir Keir óhæfur. Eina huggun Trumps var að hann væri viss um að Karl III. Bretakonungur stæði með sér.
Allt er þetta með svo miklum ólíkindum að meira að segja Þorgerður Katrín sagði í fréttatíma ríkisútvarpsins klukkan 18.00 að hún ætlaði að segja sem minnst.
Fréttamaðurinn virtist hins vegar ganga að því sem vísu að nú væri NATO í andaslitrunum og spurði hvort varnarsamningurinn yrði þá ekki [örugglega?] úr sögunni. Þetta er einmitt lokapunkturinn í kenningunni um að „geópólitíski óróinn“ leiði óhjákvæmilega til ESB-aðildar, ljóst sé að NATO verði að engu og þar með varnarsamstarf okkar við Bandaríkin.
Að kvöldi 1. apríl ávarpaði Trump bandarísku þjóðina og minntist ekki orði á hótun sína um brotthvarf úr NATO. Hann virtist hins vegar skjóta á bandamenn Bandaríkjanna í Evrópu og Asíu, sem eiga allt undir olíu frá Persaflóa, með áminningu um að þeir ættu að leggja Bandaríkjamönnum lið við að opna Hormúz-sund. Meginboðskapur Trumps var að hann ætlaði að berjast áfram og sýna ráðamönnum Írana í tvo heimana.
Hormúz-sund, ofan við tangann frá Arabíuskaga til vinstri er Karg-eyja, olíumiðstöð Írana og átakasvæði.
Við eigum ekki neitt beint undir olíu eða gasi frá Persaflóa. Hækkun heimsmarkaðsverðs á olíu bitnar hins vegar á okkur eins og öðrum. Það er því í okkar þágu eins og annarra að Írönum takist ekki að halda heimsbúskapnum í heljargreipum með því að loka á olíuflutninga frá Persaflóa. Hvort utanríkisráðherra telji það þjóna ESB-aðildarstefnu sinni að taka skýra afstöðu að þessu leyti kemur í ljós.
Hvað sem líður framtíð NATO og afstöðu Trumps til bandalagsins er varnarsamstarf okkar og Bandaríkjanna eldra en NATO. Það hófst fyrir 85 árum, sumarið 1941, með þríhliða samningi okkar, Breta og Bandaríkjamanna. Eftir að NATO var stofnað 1949 var það endurnýjað 1951 innan ramma bandalags sem samtvinnar öryggi Evrópu og Norður-Ameríku.
„Geópólitíski óróinn“ er þess eðlis að skynsamlegra er fyrir okkur að leggja rækt við tvíhliða varnarsamstarfið við Bandaríkin en ógna því með ESB-brölti.