Fjarstýrðir framsóknarþingmenn
Þarna er ekki töluð nein tæpitunga, jafnvel flokksformanni í þingsæti dytti varla í hug að tala á þennan veg til samþingmanna sinna.
Lilja Dögg Alfreðsdóttir, fyrrv. ráðherra og alþingismaður, var kjörin formaður Framsóknarflokksins sunnudaginn 15. febrúar með um 58% atkvæða. Ingibjörg Isaksen þingflokksformaður hlaut 42%.
Fréttamaður ríkisútvarpsins spurði Lilju Dögg að lokinni kosningunni hvort hún hefði trú á að Framsóknarflokkurinn kæmi sameinaður út úr þinginu. Nýi formaðurinn sagði að flokkurinn yrði að gera það vegna grunnhugsjónar sinnar, samvinnuhugsunarinnar, í henni fælist að menn ynnu saman til að ná meiri árangri. „Það getur vel verið að stundum reyni það á en við erum 110 ára flokkur og við hljótum að vera að gera eitthvað rétt,“ sagði nýi formaðurinn.
Þetta er klassískt svar þar sem höfðað er til fortíðar til að ávinna sér traust í samtímanum. Það kann vissulega að eiga hljómgrunn í flokki þótt það dugi skammt í viðleitni til að ná til annarra. Það verður flokkur að gera til að hann dafni og vaxi í samtímanum og boði það sem horfir til framtíðar.
Samvinnuhugsjónin er ekki eitthvað sem ber hátt í stjórnmálaumræðum samtímans og takist Lilju Dögg að setja hana á dagskrá íslenskra stjórnmála á sama hátt og framsóknarmenn fyrri tíma gerðu yrði um merkileg þáttaskil að ræða.
Ný forysta Framsóknarflokksins á flokksþingi 2026. Lilja Alfreðsdóttir fremst, Stefán Vagn Stefánsson nýr varaformaður og Lilja Rannveig Sigurgeirsdóttir endurkjörinn ritari (mynd: mbl./Anton Brink)
Lilja Dögg var varaformaður Framsóknarflokksins frá 2016 en hún sat á þingi frá 2016 til 2024 þegar hún féll í þingkosningum. Það er sjaldgæft að formaður stjórnmálaflokks á Íslandi sitji ekki á alþingi. Þar er besti ræðustóllinn til að ná til almennings.
Í samtali við Morgunblaðið í dag (16. febrúar) segist Lilja Dögg ekki kvíða því að stýra Framsóknarflokknum. Hún hafi „mjög sterka stöðu innan þingflokksins“ og hafi hann á bak við sig. Þá hafi hún mjög skýra stefnu um hvernig framsóknarmenn eigi að marka sér „frekari sérstöðu innan þingsins“. Hún ætli að gefa Ingibjörgu Ísaksen „andrúm eftir flokksþingið“ en hún sé sannfærð um að þingmenn „taki því öllu vel“ sem hún leggi til mála enda verði það allt reist á framsóknarstefnunni.
Nýi flokksformaðurinn segist ætla „niður í þing“ hún ætli „að stýra flokknum í þessari óvenjulegu aðstöðu“. Formaður leggi „auðvitað línurnar inn í þingflokkinn“ og hann eigi líka samtal inn í sveitarstjórnir. „Við erum samvinnuflokkur! En þetta kallar á nýja nálgun, það er ljóst,“ segir Lilja Dögg.
Þarna er ekki töluð nein tæpitunga, jafnvel flokksformanni í þingsæti dytti varla í hug að tala á þennan veg til samþingmanna sinna. Nýi formaðurinn telur greinilega að túlkunin á inntaki samvinnuhugsjónarinnar á vettvangi flokksins ráðist alfarið á afstöðu formannsins.
Þegar formaður Framsóknarflokksins, Sigmundur Davíð, þingmaður og forsætisráðherra, hraktist úr forsætisráðherraembættinu vorið 2016 var það vegna þess að þingflokkur hans snerist gegn honum.
Þingmenn eru samkvæmt stjórnarskránni „eingöngu bundnir við sannfæringu sína og eigi við neinar reglur frá kjósendum sínum“. Þótt samvinnuhugsjónin vegi þungt innan Framsóknarflokksins sviptir hún þingmenn hans ekki stjórnarskrárbundnum rétti gagnvart fjarstýringu formanns.