Fjórir ráðherrar létu af störfum í dag og tveir nýir komu í þeirra stað. Þessi breyting á ríkisstjórninni skiptir engu efnislega. Ástæða er til að efast um, að hún styrki innviði stjórnarsamstarfsins.

Jóhönnu Sigurðardóttur hefur ekki þótt mikið til Kristjáns L. Möllers koma. Hún hefur nú losað sig við hann. Þar með missir Össur Skarphéðinsson helsta samherja sinn innan ríkisstjórnarinnar. Í 20 áhersluatriðum um stefnu við ráðherrabreytingarnar er ekki minnst einu orði á hjartans mál Össurar, ESB-aðildina.

Guðbjartur Hannesson reyndist Jóhönnu betri en enginn sem forseti alþingis frá því í byrjun febrúar 2009 til þingkosninga 25. apríl, 2009. Hann tók að sér að þrjóskast við í hennar nafni í stjórnarskrárumræðunum á þingi. Þau héldu hins vegar svo illa á málinu, að afgreiðslu þess lauk ekki. Mér þótti mikið til Guðbjarts koma á forsetastóli þingsins. Nú er talað um, að hann sé að fikra sig upp í formannsstól Samfylkingarinnar í skjóli Jóhönnu. Össuri mislíkar það um leið og hann saknar Kristjáns, vinar síns, úr ríkisstjórninni.

Valdahlutföll hafa breyst innan Samfylkingar vegna ráðherraskiptanna. Armur Jóhönnu hefur treyst stöðu sína gagnvart Össuri.

Steingrímur J. varð að taka Ögmund í ríkisstjórnina í von um að þingflokkurinn yrði starfhæfur, af því að armar hans teldu jafnvægi ríkja í ráðherrahópnum. Hafi Jóhanna styrkt stöðu sína innan Samfylkingar með uppstokkun ráðherra, hefur staða Steingríms J. veikst innan eigin flokks vegna breytinga í ráðherraliði. Hann hafði alla VG-ráðherra nema Jón Bjarnason á sínu bandi nú standa þeir Ögmundur og Jón saman innan ríkisstjórnarinnar og gegn Steingrími J. ef svo ber undir.

Ríkisstjórnin veikist ekki við, að Gylfi Magnússon hverfi úr henni, enda hefur hann glatað trausti gagnvart þjóð og þingi. Hins vegar er verulegt áfall fyrir ríkisstjórnina, að Ragna Árnadóttir lætur af ráðherrastörfum. Brottför hennar sýnir, að skynsemi ræður ekki þessari uppstokkun heldur innri spenna í stjórnarflokkunum og milli þeirra.

Senda grein

Hér má sjá viðtalsþátt

minn við Ólaf Örn Haraldsson, þjóðgarðsvörð á Þingvöllum, sem sendur var á sjónvarpsstöðinni ÍNN 25. ágúst.

Hrókeringar í ríkisstjórninni náðu ekki fram að ganga í dag, eins og að var stefnt. Í fréttum klukkan 22.00 í sjónvarpi var sagt, að Jóhanna Sigurðardóttir og Steingrímur J. Sigfússon hefðu hitt Ögmund Jónasson, ráðherraefni, og Jón Bjarnason, ráðherra, í kvöld til að brýna fyrir þeim, að þeir yrðu að beygja sig undir ESB-stefnu ríkisstjórnarinnar og önnur áhugamál flokksformannanna, ef þeir vildu sitja í ríkisstjórninni.

Fyrr í dag var sagt frá því, að í þingflokki Samfylkingarinnar vildu menn ekki, að Ögmundur og Jón yrðu báðir ráðherrar. Er fáheyrt, að samstarfsflokkur skipti sér af ráðherravali innan hins flokksins í samsteypustjórn. Málamiðlun milli Jóhönnu og Steingríms J. byggist vafalaust á því, að reyna að þagga niður í Ögmundi og Jóni og knýja þá til að halda sér saman um ágreiningsmál.

Spurning er, hvers vegna vinstri-grænir heimtuðu ekki, að Össur yrði einnig kallaður á teppið. Hann er tekinn til við að rífast um innfluttar, frystar kjúklingabringur við Jón Bjarnason. Fetar hann þar í fótspor Jóns Baldvins Hannibalssonar, sem var sífellt að jagast í landbúnaðarráðherra, vegna frystra kjúklingabringa.

Senda grein

Í kvöldfréttum er sagt frá því, að fyrir dyrum sé uppstokkun á ríkisstjórninni. Það kemur ekki á óvart, að Gylfi Magnússon, efnahags- og viðskiptaráðherra, verði ekki oftar í þingsalnum, eftir að hafa sagt þingmönnum ósatt 1. júlí 2009 um myntkörfulánin. Hitt er undarlegra að spyrða þau Rögnu og Gylfa saman og láta hana víkja, af því að Gylfi á engan annan kost en hverfa úr embætti.

Ragna er langvinsælasti ráðherra ríkisstjórnar, sem stendur höllum fæti. Vinsældir ríkisstjórnarinnar aukast ekki við að reka Rögnu úr henni. Með því að fjölga ráðherrum um tvo úr hópi þingmanna, kunna Jóhanna og Steingrímur J. að styrkja stöðu sína í þingflokkunum. Það verður þó aðeins skammvinnt vopnahlé innan stjórnarliðsins. Alvara stjórnmálalífsins breytist ekki með andlitsbreytingu.

Senda grein

Ókum frá Akureyri til Blönduóss, þar sem við skoðuðum hið glæislega textilsafn undir leiðsögn Elínar Sigurðardóttur, forstöðukonu, sem hefur haft forgöngu um að koma því á fót.  Safnið hlaut tilnefningu til veðlauna á safnadeginum fyrr í sumar.

Þá fórum við að Þingeyrum og fengum leiðsögn um hina merku steinkirkju þar.

Senda grein

Fyrir hádegi ókum við um Eyjafjarðarsveit og komum meðal annars að minningarlundi um Jón Arason biskup á fæðingarstað hans að Grýtu.

Sinfóníuhljómsveit Norðurlands efndi til tónleika í menningarhúsinu Hofi klukkan 16.00 undir stjórn Guðmundar Óla Gunnarssonar. Salur hússins var þéttsetinn.

Tónleikarnir hófust á verkinu Hymnos, Op. 45 eftir Hafliða Hallgrímsson, sem samið var sérstaklega fyrir hljómsveitina í tilefni af því, að Hof er opnað. Verkið var einnig flutt á hátíðinni í Hofi í gær en nú hafði Hafliði bætt við klukknaspili í lokin, sem vísaði til Akureyrarkirkju og gaf það verkinu aukið gildi.

Víkingur Heiðar Ólafsson lék einleik í píanókonsert eftir Edvard Grieg við mikla hrifningu áheyrenda.

Tónleikunum lauk með sinfóníu Dvoráks Úr nýja heiminum og sagði Guðmundur Óli, að verkið minnti á, að Sinfóníuhljómsveit Norðurlands flytti nú í nýjan heim í Hofi.

Hljómburður í salnum er góður og til fyrirmyndar, hve rúmt er á milli bekkja. Fyrir hlé hitnaði um of í salnum. Hljómlistarmönnunum var innilega fagnað með bravóhrópum í lok tónleikanna.

Í gærkvöldi var opið húsi í Hofi á Akureyrarvöku og gestum boðið kaffi og kleinur. Heyrði ég, að drukknir hafi verið 600 lítrar af kaffi, svo að talsverður hópur folks hefur nýtt sér tækifærið til að skoða hið glæsilega hús.

Senda grein

Ókum norður á Akureyri í prýðilegu veðri. Það kólnaði eftir því sem norðar dró og greinilega hafði snjóað í efstu fjallsbrúnir, þegar litið var til þeirra úr Skagafirði.

Klukkan 16.00 var menningarhúsið Hof opnað formlega á Akureyri við hátíðlega athöfn og með góðri dagskrá. Ég minnist þess vel frá ársbyrjun 1999, þegar ríkisstjórnin samþykkti að reisa menningarhús utan Reykjavíkur samtímis því, sem tillaga mín um tónlistarhús í Reykjavík var samþykkt.

Ég skrifaði hér á síðuna 8. janúar 1999:

Fimmtudaginn 7. janúar var svo efnt til blaðamannafundar í Ráðherrabústaðnum. Forsætisráðherra boðaði til fundarins og auk hans sátum við utanríkisráðherra og félagsmálaráðherra fundinn. Með því að Davíð Oddsson og Halldór Ásgrímsson formenn stjórnarflokkanna voru á þessum fundi var áréttað, að efnið, sem þar var kynnt, ætti öflugan pólitískan stuðning. Þarna var verið að kynna tillögu um, að reist verði á næstu árum svonefnd menningarhús á Ísafirði, Sauðárkróki, Akureyri, Egilsstöðum og í Vestmannaeyjum. Næsta skrefið er, að ég skipa nefnd til að vinna að þessu verkefni.

Þessar hugmyndir um menningarhús eru í samræmi við ábendingar um það, að menning og menntun skipti miklu, þegar leitað er úrræða til að tryggja búsetu um land allt. Verður spennandi að sjá, hvernig tekst að vinna úr þessu máli á næstu árum. Ég hef orðið var við, að ýmsir staldra við, þegar við blasir, að ríkisstjórnin hefur tekið ákvörðun um fimm staði í þessu efni. Er það þó forsenda þess, að skipulega verði að málinu unnið, síðan þarf að raða þessum stöðum í forgangsröð, því að forsætisráðherra kynnti á blaðamannafundinum, að stefnt yrði að því að ljúka verkefninu á tíu árum eða svo og eðlilegt væri, að kostnaðarskipting yrði 60% hjá ríki og 40% hjá sveitarfélögum.

Nú þegar tæp tólf ár eru liðin frá þessari samþykkt er hið glæsilega menningarhús, Hof, risið á Akureyri. Var ánægjulegt að verða þess var í dag, hve vel áheyrendur fögnuðu öllum, sem fram komu við athöfnina í Hofi. Ekki síst snerti það marga, að Kristján Jóhannsson, Akureyringur og stórsöngvari, skyldi syngja Hamraborgina með sinfóníuhljómsveit Norðurlands.

Á öðrum stöðum, sem nefndir voru í samþykkt ríkisstjórnarinnar frá því í janúar 1999. hefur einnig verið unnið að framkvæmd hennar. Ísfirðingar hafa eignast góðan tónlistarsal og endurgert Edinborgarhúsið. Skagfirðingar hafa einnig ráðist í endurbætur á eldri húsum. Enn vantar sal á Austfjörðum, sem um var rætt, að risi á Egilsstöðum, þótt ráðist hafi verið í endurbætur á mögum menningarmannvirkjum. Í Vestmannaeyjum hafa verið hugmyndir um gerð menningarhúss í eldhrauninu.

Senda grein

Klukkan 17.30 úthlutaði Samband ungra sjálfstæðismanna frelsisverðlaunum, sem kennd eru við Kjartan Gunnarsson, fyrrv. framkvæmastjóra Sjálfstæðisflokksins,  við hátíðlega athöfn. Verðlaunin hlutu Brynjar Níelsson, hrl., vegna staðfestu sinnar í þágu frelsis í skrifum sínum og afstöðu og Indefence-hópurinn, sem berst gegn því, að gengið verði undir Icesave-okið.

Ég hef stundum nefnt lítinn dálk efst á leiðarasíðu Fréttablaðsins húskarlahorn blaðsins, því að þar er komið á framfæri skoðunum um menn og málefni í þágu eiganda blaðsins.

Í gær nefndi ég hér á þessum stað, að grein sr. Þóris Stephensens um það, sem ég hefði sagt árið 1992 í ritdómi um bók um sjávarútvegsstefnu ESB, minnti mig helst á lúsarleit Baugsmanna á tíma Baugsmálsins að öllu, sem ég hefði sagt og gæti gagnast þeim í málaferlunum.

Húskarlahorn Fréttablaðsins var þá gjarnan notað til að árétta hagsmuni eigenda Baugsmiðlanna. Þetta endurtekur sig í dag, þegar einn húskarlanna býsnast yfir því, að ég hafi ekki skrifað um grein sr. Þóris á síðu Evrópuvaktarinnar og gefur til kynna, að það snerti mig eitthvað illa, að minnt sé á hana. Spuni af þessu tagi sannfærir mig aðeins enn frekar um, hve mikla áherslu Baugsmenn leggja á ESB-málin og telja mikilvægt, að fjölmiðlar þeirra séu nýttir til áróðurs fyrir aðild.  Allt í sama anda og á tíma Baugsmálsins.

Senda grein

Á tíma Baugsmálsins og eftir að ég varð dómsmálaráðherra sátu Baugsmenn og áróðursmeistarar þeirra yfir hverju orði, sem ég sagði, í von um að finna eitthvað til að nýta í málflutningnum. Oftar en einu sinni var reynt að eyðileggja málið fyrir dómstólum með því að nota þau orð, sem ég skrifaði eða sagði, og Baugsmenn töldu nýtanleg fyrir sig. Allt kom fyrir ekki. Dómarar höfnuðu því, að ég hlutaðist til um málið með orðum mínum.

Mér datt þetta í hug í morgun þegar ég sá grein eftir sr. Þóri Stephensen í Fréttablaðinu, þar sem hann vitnar í ritdóm eftir mig frá 1992 um bók eftir Ketil Sigurjónsson um sameiginlega sjávarútvegsstefnu ESB. Skilst mér, að sr. Þórir telji sig sanna, að í þessum ritdómi segi ég eitthvað, sem stangist á við þá skoðun mína, að með aðild að ESB afsöluðum við okkur forræði á sjávarauðlindinni.

Ég er sannfærður um, að skoðun sr. Þóris stæðist ekki óhlutdrægt mat. Hitt er mér að meinalausu, að menn leiti með stækkunargleri að því, sem ég hef sagt um Ísland og ESB. Ég mundi til dæmis ekki eftir þessum ritdómi. Sé tilgangurinn að hafa mig ofan af þeirri skoðun, að Íslendingar eigi ekki heima innan ESB, er leitin að gömlum greinum mínum um ESB tímasóun. Eigi að nota gamlar greinar til að sannfæra aðra um, að ég hafi aðra skoðun en þá, sem ég hef mótað mér á þessu máli, er ekki heiðarlega að verki staðið.

Senda grein

Klukkan 09.00 var ég í Folketinget í Kaupmannahöfn og tók þátt í „höring“ eða opnum fundi varnarmálanefndar danska þingsins um viðbúnað á norðurskautssvæði og Norður-Atlantshafi i Langtingssalen, þar sem um 50 manns sátu auk þess sem sjónvarpað var frá fundinum á rás danska þingsins.

Lars Emil Johansen, þingmaður frá Grænlandi, stjórnaði umræðum um stöðuna, eins og hún er núna og meðal ræðumanna þar var Henrik Kudsk, yfirmaður herstjórnarinnar á Grænlandi.

Högni Hoydal, þingmaður frá Færeyjum, stýrði síðan umræðuna um framtíðarþróun. Þar vorum við þrír meðal ræðumanna Kuupik Kleist, landsstjórnarformaður á Grænlandi, Jörgen Niclasen, utanríkisráðherra auk mín.

Lauk fundinum um klukkan 13.00 og síðan var boðið til hádegisverðar í þinghúsinu.

Flaug ég heim um kvöldið með Icelandair.

Senda grein