Fréttastofa ríkisútvarpsins komst að þeirri skynsamlegu niðurstöðu í dag þegar fjallað var um  viðræður framsóknarmanna og sjálfstæðismanna um myndun ríkisstjórnar að ekki næðist saman um nýja stjórn nema með málamiðlun, það þýddi að annar eða báðir yrðu að slá af kröfum sínum.

Tónninn í fréttinni var á þann veg að þetta væri sérstakt fréttaefni, að samningar væru reistir á málamiðlun milli ólíkra sjónarmiða. Fréttastofan hefur rétt fyrir sér að þetta er frétt ef miðað er við viðræðurnar sem farið hafa fram í tæp fjögur ár við Evrópusambandið um aðild Íslands án þess að í raun sé komið að umræðuefninu. Í ESB-viðræðunum er ekki leitað að málamiðlun heldur að hinu hvort Íslendingar þurfi aðlögunartíma að einhverjum reglum ESB.

Af hálfu Evrópusambandsins er jafnan talað um að „niðurstaða“ þess verði lögð fyrir Íslendinga í þjóðaratkvæðagreiðslu að loknum viðræðunum. ESB-menn tala aldrei um málamiðlun sem reist sé á breytingum á reglum eða sáttmálum ESB enda kemur slík málamiðlun ekki til greina.

Ný ríkisstjórn sem rædd er núna mun hætta viðræðunum við ESB, báðir flokkarnir telja Íslandi betur borgið utan við ESB en innan dyra í því. Viðræðunum verður ekki fram haldið án þess að þjóðin samþykki það í atkvæðagreiðslu. Hvaða flokkur mun flytja tillögu um slíka atkvæðagreiðslu? Ekki Samfylkingin, hún hefur alltaf verið á móti þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort ræða eigi við ESB eða ekki.

Í dag var tilkynnt að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Framsóknarflokksins, ætlaði formlega að hefja viðræður um stjórnarsamstarf við Bjarna Benediktsson, formann Sjálfstæðisflokksins.

Forvitnilegt verður að fylgjast með næstu skrefum. Vilji kjósenda er að þessir tveir flokkar taki höndum saman um landstjórnina. Samfylkingunni var hafnað á eftirminnilegan hátt og sömu sögu má segja um VG. Vinstri grænir njóta hins vegar meiri velvildar í almennum umræðum en Samfylkingin vegna þess hve Katrín Jakobsdóttir, formaður VG, býður af sér góðan þokka.

Samfylkingin er svo brothætt á þessari stundu að reiðin fær ekki útrás á þann hátt sem verðugt er. Árni Páll Árnason, formaður flokksins, ætti að sjálfsögðu að segja af sér. Engir hafa talað meira um pólitískar fyrirmyndir í útlöndum hin síðari ár en samfylkingarfólk, fengi flokkur í lýðræðislandi sömu útreið  og Samfylkingin fékk 27. apríl hefði formaður þess flokks boðað afsögn.

Þrýstingur á afsögn Árna Páls mun magnast eftir að Sigmundur Davíð og Bjarni hefja stjórnarmyndarviðræðurnar. Lagst verður á sveif með Árna Páli af þeim sem óttast að Samfylkingin klofni vegna formannsátaka. Þeir hafa rétt fyrir sér. Árni Páll kann að vera síðasti formaður Samfylkingarinnar.

Össur Skarphéðinsson leitast nú við að dreifa athygli frá hamförunum innan Samfylkingarinnar með furðuskrifum um stjórnarmyndunarviðræðurnar sem hann ætlaði að stjórna fyrir hönd flokks síns ef marka má áróður hans þegar hann sóttist eftir sæti á framboðslista Samfylkingarinnar. Enginn vill ræða um stjórnarsamstarf hvorki við Össur né Samfylkinguna. Það er hin kalda niðurstaða kosninganna.

Pukur og leyndarhyggja tekur á sig ýmsar myndir í tíð ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur. Nú berast fréttir um að fyrir nokkrum vikum hafi Ögmundur Jónasson innanríkisráðherra breytt reglugerð í því skyni að þrengja rétt EES-borgara til landakaupa hér. Hann var ekki að bregðast við aðsteðjandi vanda heldur þjóna eigin duttlungum. Hann taldi ekki einu sinni líklegt að þetta yki fylgi hans í SV-kjördæmi og kaus því að málið færi hljótt fram yfir kosningar.

Spurning er hvað fleira kemur í ljós þegar líður frá kosningum.

Nýlega birtist grein í Morgunblaðinu þar sem færð eru rök að lögbroti við ráðningu nýs rektors Listaháskóla Íslands. Fyrrverandi skólanefndarmaður ritar greinina og bendir á að fráleitt sé að ráða bókmenntafræðing í stöðu rektors þegar reglur geri ráð fyrir að rektor sé hæfur til að kenna einhverja grein sem er í boði í skólanum. Bókmenntafræði er ekki kennd þar heldur í Háskóla Íslands. Þetta er eitt en hitt er ekki síður einkennilegt að ekki skuli birt nöfn þeirra sem sóttu um rektorsstarfið. Það er ekki í þágu gegnsæis og lýðræðislegra stjórnarhátta að standa að ráðningu í starf af þessu tagi með leynd. Hér með er skorað á Kolbrúnu Halldórsdóttur, stjórnarformann listaháskólans, forseta Bandalags listamanna og fyrrverandi þingmann VG, að birta nöfn þeirra sem sóttu um rektorsstarfið í listaháskólanum.

Um þessar mundir mun stjórn Sinfóníuhljómsveitar Íslands vinna að ráðningu nýs framkvæmdastjóra fyrir sveitina. Guðni Tómasson, ráðgjafi Katrínar Jakobsdóttur, mennta- og menningarmálaráðherra, er stjórnarformaður sinfóníuhljómsveitarinnar. Hvers vegna beitir hann sér ekki fyrir að birt séu nöfn umsækjanda um starf framkvæmdastjóra sveitarinnar?

Ef þeir trúnaðarmenn VG sem hér hafa verið nefndir til sögunnar eru í vafa um hvort eigi að birta nöfnin eða ekki verður Katrín Jakobsdóttir að taka af skarið og gefa fyrirmæli um nafnbirtingarnar sem handhafi æðsta pólitíska valds á sviði mennta- og menningarmála.

Vladimir Ashkenazy stjórnaði sinfóníuhljómsveitinni í Eldborg í kvöld við mikla hrifningu áheyrenda. Fyrir hlé lék Stefán Ragnar Höskuldsson einleik á flautu. Stefán Ragnar er sóló-flautuleikari í hljómsveit Metropolitan óperunnar í  New York. Beinar útsendingar frá henni má sjá öðru hverju í Kringlubíói á laugardögum og eru þær endursýndar á miðvikudögum, í gær Júlíus Cesar, barokkóperu eftir Georg Friedrich Händel. Sú sýning var frábær eins og aðrar sem ég hef séð.

Sýrland fyrirtæki Sveins Kjartanssonar og fleiri hefur tekið upp í mynd og hljóð alla tónleika Sinfóníuhljómsveitar Íslands síðan hún flutti í Hörpu. Fyrirtækið hefur staðið að þessu á eigin kostnað vegna áhuga eigenda þess og starfsmanna sem eru í hópi bestu upptökumanna landsins. Hið einkennilega er að hvorki sinfóníuhljómsveitin né ríkisútvarpið hefur sýnt þessu frumkvöðlastarfi áhuga.  Með þessari tækni er hið minnsta mál að sýna tónleika hljómsveitarinnar beint.

Berlínarfílharmónían býður netáskrift að tónleikum sínum, 149 evrur fyrir árið, Digital Concert Hall heitir þessi þjónusta á ensku og er einfalt að gerast áskrifandi að henni hvar sem er í heiminum. Rúmlega 30 tónleikar eru í boði á ári og er unnt að fylgjast með þeim beint. Nokkrum sólarhringum síðar er upptaka af tónleikunum á netinu og unnt er að skoða hana þegar hverjum og einum hentar og eins oft og hverjum hentar.

Það er einkennilegt að aldrei hafi verið gerð tilraun með að sýna beint frá tónleikum sinfóníuhljómsveitarinnar til dæmis á Ísafirði og Akureyri.

Ashkenazy laðaði hið besta fram hjá hljómsveitinni í kvöld í 6. sinfóníu Beethovens. Er mikils virði að til sé upptaka á mynd af þessum tónleikum. Hana ætti að sýna til að kynna hljómsveitina.  

Nú hefur Smugan vefblað til stuðnings VG lagt upp laupana og birtist ekki að nýju nema takist að safna fé til útgáfunnar. Það er meira en að segja það að halda úti vefblöðum eða vefsíðum og sjá til þess að efnið á þeim súrni ekki vegna hreyfingarleysis.

Við Styrmir Gunnarsson, fyrrv. ritstjóri Morgunblaðsins, höfum nú haldið vefblaðinu Evrópuvaktinni  úti í þrjú ár. Þar hefur birst meira efni um Evrópusambandið og þróunina innan þess en í nokkrum öðrum íslenskum miðli á þessum tíma. Í dag er þar til dæmis útdráttur úr fróðlegri grein eftir Joschka Fischer, fyrrverandi utanríkisráðherra Þýskalands, sem telur að aðeins sé um tvo kosti að ræða, að ESB splundrist innan frá eða til verði öflugra yfirþjóðlegt samband sem taki til sín meira vald en nú er frá þjóðþingum aðildarríkjanna. Fischer er eindreginn talsmaður seinni kostsins.

Evrópuvaktin sótti um styrki á árunum 2011 og 2012 úr sjóði sem alþingi myndaði til styrktar þeim sem ynnu að kynningu á Evrópumálum vegna umsóknarinnar að ESB. Fékk Evrópuvaktin styrki bæði árin. Nokkuð veður var reynt að gera vegna styrkveitingarinnar fyrra árið meðal annars af fólki sem bauð sig fram til alþingis í kosningunum 27. apríl en kolféll.

Ef til vill er ekki ástæða til að halda Evrópuvaktinni áfram. Það kemur í ljós. Málefnalega hefur markmið okkar Styrmis náðst, það er að koma þeim frá völdum sem vilja aðild Íslands að ESB. Í stað þeirra hafa nú þeir flokkar meirihluta á alþingi sem fylgja sömu stefnu og Evrópuvaktin, að Íslendingar eigi ekki erindi í ESB en leggja beri fyrir þjóðina hvort halda skuli áfram viðræðunum sem hófust eftir samþykkt alþingis 16. júlí 2009.

Nú er samtal mitt við Kjartan Gunnarsson, fyrrv. framkvæmdastjóra Sjálfstæðisflokksins, á ÍNN 24. apríl komið á netið og má sjá það hér.

Menn þurftu ekki að vera með háskólapróf í stjórnmálafræði til að átta sig á því hvert stefndi eftir samtöl Ólafs Ragnars við stjórnmálaleiðtoga í gær. Tveir þeirra utan Framsóknarflokksins, Árni Páll Árnason (Sf) og Birgitta Jónsdóttir pírati sögðu að þau hefðu lagt til að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson (F) fengi umboð til stjórnarmyndunar. Einn skilaði auðu eins og jafnan, Guðmundur Steingrímsson (Bf), og Bjarni Benediktsson (S) taldi eðlilegt að hann fengi umboðið sem formaður stærsta flokksins en gerði það ekki að neinu úrslitaatriði.

Í morgun tilkynnti Ólafur Ragnar að Sigmundur Davíð fengi umboðið. Við svo búið sagðist formaður Framsóknarflokksins ætla að ræða við forystumenn allra flokka.

Innan Framsóknarflokksins hafa ávallt verið öflugir talsmenn þess að flokkurinn  starfaði til vinstri, hann ætti ekki pólitíska samleið með Sjálfstæðisflokknum. Þetta heyrðist á þeim árum sem ég sat í ríkisstjórn með ráðherrum Framsóknarflokksins. Nú er nýr, stór þingflokkur framsóknarmanna tekinn til starfa. Það verður spennandi að vita hvernig hann tekur á málum og hve sterk staða Sigmundar Davíðs er innan hans.

Allt kemur þetta í ljós næstu sólarhringa og einnig hve liprir flokksformenn eru í viðræðum um myndun ríkisstjórnar. Enginn þeirra hefur áður komið að slíku verkefni.

Þegar ríkisstjórn sjálfstæðismanna og framsóknarmanna var mynduð eftir kosningar 1995 áttum við Guðmundur Bjarnason okkar þátt í að skapa traust á milli forystumanna og nutum þar samstarfs okkar á þingi Evrópuráðsins í Strassborg. Þetta var vandasöm stjórnarmyndun af því að sjálfstæðismenn sögðu skilið við Alþýðuflokkinn sem hafði klofnað fyrir tilverknað Jóhönnu Sigurðardóttur og var auk þess með ESB-aðild á stefnuskrá sinni. Hún tókst hins vegar á farsælan hátt.

Nú hafa báðir flokkar, Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur, verið utan stjórnar í eitt kjörtímabil, framsóknarmenn raunar síðan 2007, og aðstæður eru því aðrar en 1995. Lykillinn að farsælu samstarfi er hins vegar sá sami og áður, að það ríki traust á milli þeirra sem taka höndum saman um að stjórna landinu.

Eftir fyrsta dag þar sem rætt er um stjórnarmyndun hefur Birgitta Jónsdóttir pírati sagt að hún ætli ekki að taka þátt í vinnunni á neðri hæðinni. Píratar ætli ekki í ríkisstjórn.

Guðmundur Steingrímsson frá Bjartri framtíð hlýtur lýsir ekki neinni skoðun. Þessi sérkennilega fælni hjá stjórnmálamanni að láta við það sitja að gera alltaf skoðanir annarra tortryggilegar hlýtur að fæla menn frá að ræða við Guðmund um stjórnarmyndun.

Tveir hafa dottið upp fyrir á fyrsta degi . Þá eru fjórir eftir.

Árni Páll Árnason, formaður  Samfylkingarinnar, sagði á Bessastöðum:

„Við fórum [Ólafur Ragnar Grímsson] yfir stöðuna og ræddum mögulegar stjórnarmyndanir. Ég sagði það sem ég hef áður sagt að mér finnst einboðið að formaður  Framsóknarflokksins fengi stjórnmyndunarumboðið í ljósi þingkosninganna, hann er auðvitað stærsti sigurvegari  kosninganna.“

Katrín Jakobsdóttir, formaður VG, varðist allra frétta á Bessastöðum.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Framsóknarflokksins, sagðist hafa rætt við formenn annarra flokka á óformlegan hátt, lengst við Bjarna Benediktsson, formann Sjálfstæðisflokksins, sem  var einlægastur og sagði mest bitastætt eftir fundinn með forsetanum. Bjarni sagði:

„Ég er þeirrar skoðunar að Framsóknarflokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn ættu að setja kraft í viðræður sín í milli núna og geri ráð fyrir því að við gerum það strax í dag.

Það eru miklar væntingar úti í þjóðfélaginu um kjarabætur á komandi árum. Þess vegna skiptir máli að menn séu með samtaka stjórn og öflugan þingmeirihluta til að grípa til allra nauðsynlegra ráðstafana. Forsetanum er umhugað um að hér takist að mynd sterka stjórn með skýra stefnu.

Ég er svo sannarlega tilbúinn til þess að láta á það reyna  að mynda ríkisstjórn ef til þess kæmi undir okkar forystu. En mér finnst ekki rétt af mönnum að setja sjálfa sig í forgrunn við þær aðstæður sem eru núna. Nú erum við að reyna vinna þjóðinni gagn, og það er málefnalega staðan sem skiptir öllu; stjórnarsáttmálinn og stefnan sem eiga að vera í forgrunni. Við sem sá flokkur sem naut mests fylgis í kosningunum erum að sjálfsögðu tilbúin að rísa undir því trausti sem okkur er sýnt með því.“

Ætlar Ólafur Ragnar að rugga bátnum eða velja einföldu leiðina?

Nú liggja úrslit kosninganna fyrir. Stjórnarflokkarnir töpuðu samtals 27,7% fylgi frá kosningunum 2009, Samfylkingin tapaði 16,9% og VG 10,8%. Á landsvísu bætti Framsóknarflokkurinn við sig 9,6%, Sjálfstæðisflokkur bætti við sig 3%, 

Nýju flokkarnir tveir, Björt framtíð og Píratar fengu samtals 13,3%, sá fyrrnefndi 8,2% og sá síðarnefndi 5,1%.

Sjálfstæðisflokkur er stærsti flokkur landsins, fékk 26,7% atkvæða og 19 þingmenn. Framsóknarflokkurinn er næst stærstur með 24,4% og 19 þingmenn. Samfylkingin fékk 12,9% atkvæða og níu þingmenn, VG með 10,8% og sjö þingsæti, Björt framtíð 8,4% sex þingmenn og Píratar fengu 5,1% og þrjá þingmenn.

Allir stjórnarandstæðingar hljóta að fagna þessari niðurstöðu. Útreið ríkisstjórnarinnar er hrikaleg, öll fyrirstaða í hennar þágu brast. Hún er hin eina og sanna hrunstjórn Íslandssögunnar.

Í kortunum er að Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur myndi ríkisstjórn. Formenn flokkanna eiga að tilkynna forseta Íslands áform sín um það þegar þeir hitta hann á morgun. Þingið ræður hvaða stjórn er mynduð en ekki forsetinn.

Enginn tími má fara til spillis. Þjóðarhagur krefst þess að tafarlaust verði horfið af braut Jóhönnu og Steingríms J.

Hafi eitt mál fengið illa útreið í kosningunum er það ESB-aðildarmálið. Nú á að láta það liggja í láginni, endurmeta stefnuna og endurskipuleggja samstarfið við ESB með nýjum mönnum. Í grein á Evrópuvaktinni sem lesa má hér lýsti ég stöðu ESB-málsins og sagði það lík í lestinni sem ætti að setja sem fyrst fyrir borð.

Ég bendi á Facebook síðu mína þar sem ég hef minnst á nokkur atriði í dag og hafa orðið líflegar umræður um þau.

Tíundi og síðasti þáttur í Borgen var sýndur í kvöld. Hann endaði á gleðilegri nótum en almennt gerist í pólitík eða fjölmiðlun.

Samfylkingin tapaði illilega í þingkosningunum, Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra lýsti úrslitunum sem „hamförum“ fyrir sinn flokk. Hann taldi sig samt í færum á kjördagskvöld til að taka mikið í upp í sig um aðra flokka. Líklegt er að stóryrði og glamur Össurar í aðdraganda kosninganna hafi spillt fyrir flokki hans.

Af stjórnarflokkunum er útreið Samfylkingarinnar verri en VG – sá mikli munur er á stefnu flokkanna að Samfylkingin lagði áherslu á ESB-aðild en VG ekki. Úrslit kosninganna eru algjört vantraust á Össur og ESB-stefnu hans. Dytti nokkrum flokki í hug að halda áfram á þeirri óheillabraut að kosningum loknum sýndu forystumenn þess flokks mikið dómgreindarleysi.

Þegar þetta er skrifað er tap Samfylkingarinnar og brotthvarf ríkisstjórnarinnar stærstu tíðindi kosninganna.

Hér verður ekki lagt út af þeim tölum sem birtar hafa verið. Þær breyta engu um þá staðreynd að ný ríkisstjórn verður að glíma við mikinn vanda. Ríkisstjórninni var hafnað af því að fólk hefur fengið nóg af stjórnarháttum hennar.

Það voru taktísk mistök hjá ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur að sitja út kjörtímabilið í stað þess að rjúfa þing þegar fyrir lá að kjörtímabilið dygði ekki til að ljúka kvótamálinu, stjórnarskrármálinu og ESB-málinu. Hér hefur oft verið lýst undrun yfir að þingflokkur Samfylkingarinnar tæki ekki í taumana. Hann hefði ekki minnkað eins mikið og raun er ef fyrr hefði verið kosið.

Ástæðan fyrir þrásetu ríkisstjórnarinnar er skapgerð Jóhönnu Sigurðardóttur. Hún sat lengur en hún í raun gat og með hverjum mánuði sem leið minnkaði traust í hennar garð og fylgi flokks hennar.

Það kæmi ekki á óvart að verkefni nýrrar ríkisstjórnir reyndust svo hrikaleg að nýja kjörtímabilið yrði stutt og þeir sem í stjórnina setjast veldu þann kost að leggja mál að nýju í dóm kjósenda fyrr en síðar til að fá nýtt umboð.

Umræðuþátturinn í sjónvarpinu í kvöld þar sem fulltrúar framboða sem bjóða fram á landinu öllu ræddu stjórnmálin daginn fyrir kjördag undir stjórn Jóhönnu Vigdísar Hjaltadóttur og Sigmars Guðmundssonar er eini umræðuþátturinn sem hefur vakið áhuga minn í kosningabaráttunni. Ég varð ekki fyrir vonbrigðum og tel að Bjarni Benediktsson hafi borið höfuð og herðar yfir aðra þátttakendur enda varð hann einskonar öxull í umræðunum. Leitast var við að brjóta hann sem tókst ekki og hann lét ekki ómaklegar ávirðingar setja sig út af laginu.

Umræðurnar drógu fram muninn á einsmálsflokkum og fámennisflokkum sem hafa orðið til í skyndi í kringum menn (Björt framtíð) eða þröng málefni (Lýðræðisflokkurinn, Regnbogaflokkurinn) eða um málefni sem kynnt eru með lýðskrumi (Hægri grænir, Flokkur heimilanna, Píratar og Dögun) og hinum hefðbundnu flokkum: Sjálfstæðisflokki, Framsóknarflokki, Samfylkingu og VG.

Meiri kröfur eru eðlilega gerðar til flokka sem kjósa forystumenn og móta stefnu á lýðræðislegan hátt innan samþykkts skipulags en þeirra sem verða til með hraði og þar sem menn skipa sér sjálfir í forystusæti með því að velja sér titil eins og „vaktstjóri“ eða „kapteinn“.

Ég skrifaði pistil í tilefni kosninganna hér á síðuna sem lesa má hér.

Gleðilegt sumar!

Í Þýskalandi óttast innanríkisráðherrann að sprengjuárásin í Boston boði nýjar hættur sem steðji að hinum almenna borgara frá hryðjuverkamönnum; annars konar ódæðismönnum en starfa innan skipulagðra samtaka á borð við al-Kaída. Á ferð séu einmana úlfar sem sitji við tölvur heima hjá sér og forherðist við að horfa á myndbönd um ofstæki. Ráðherrann telur nauðsynlegt að fjölga eftirlitsmyndavélum og nefnir járnbrautastöðvar, flugvelli og skyndibitastaði. Á Evrópuvaktinni má lesa viðtal við ráðherrann sem birtist á vefsíðunni SpiegelOnline.

Hér á landi hefur Ögmundur Jónasson innanríkisráðherra leitast við að slá á allar umræður um aðgerðir til að efla varðstöðu gegn samtökum sem geta ógnað öryggi almennra borgara og annarra með ofbeldisaðgerðum. Fyrir honum vakir að láta af störfum sem ráðherra er stóð vörð um rétt samtaka á borð við Saving Iceland til að starfa án gripið sé til forvirkra aðgerða gegn þeim. Viðleitni Ögmundar hefur staðið nauðsynlegri þróun á þessu sviði fyrir þrifum.

Öryggis- og lögreglumál hefur ekki borið hátt í aðdraganda kosninganna. Fyrir nokkru kom hins vegar út skýrsla sem sýndi að það skorti 3 milljarða til að koma lögreglumálum í viðunandi horf.  Ögmundur hefur skotið sér undan óhjákvæmilegum ákvörðunum um meiri sameiningu lögregluliða.

Of mikil óvissa ríkir um framtíð þyrlusveitar landhelgisgæslunnar. Bresk yfirvöld hrundu nýlega í framkvæmd áætlun um einkavæðingu leitar- og björgunarþyrlna á Bretlandseyjum. Reglur um opinber kaup setja stjórnvöldum strangar skorður við kaup á þyrlum eins og öðrum tækjum. Í núverandi stöðu hljóta stjórnvöld að verða að skoða alla kosti við öflun á þyrlum. Sé Ögmundur Jónasson samkvæmur sjálfum sér hefur hann örugglega haft þröngt ríkissjónarmið við mat sitt á lausn þyrluvandans.

Í dag ræddi ég við Kjartan Gunnarsson, fyrrv. framkvæmdastjóra Sjálfstæðisflokksins, á ÍNN í 50 mínútur í tilefni kosninganna á laugardaginn. Samtal okkar skiptist í þrjá hluta. Í fyrsta lagi um reynslu Kjartans af kosningum á 26 ára ferli hans sem framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins, á tímabilinu 1980 til 2006 þegar hann stjórnaði kosningabaráttu flokksins 13 sinnum. Í öðru lagi kosningabaráttu líðandi stundar og í þriðja lagi um úrslit komandi kosninga. Þátturinn verður sýndur næst klukkan 12.00 á miðnætti og síðan á tveggja tíma fresti til kl. 18.00 á morgun.

Ég hef um langt árabil verið áskrifandi að breska vikuritinu The Spectator. Hef ég fengið það sent í pósti og almennt hefur það borist innan þolanlegs tíma frá útgáfudegi. Þetta hefur hins vegar breyst til verri vegar undanfarna mánuði og þegar ég fékk tvö gömul tölublöð samtímis ákvað ég að senda tölvubréf til áskriftardeildarinnar og kvarta. Ég sagði reyndar að fyrir mig og útgefanda blaðsins væri hagkvæmast og einfaldast að ég gerðist app-áskrifandi, það er fengi blaðið aðeins sent inn á iPad eða iPhone, hvort slík þjónusta væri í boði,

Innan sólarhrings hafði ég fengið svar um að ég gæti gerst app-áskrifandi og kostaði áskriftin 65 pund á ári í stað 155 punda fyrir venjulega áskrift, það er að prentútgáfunni, net- og app-útgáfunni. Ég þyrfti hins vegar að hringja til þeirra til að ganga frá breytingu á áskriftinni vegna viðkvæmra upplýsinga sem ekki mætti senda í tölvubréfi.

Ég hringdi og þá kom í ljós að áskriftadeildin er tvískipt – prentdeild og rafræn deild. Rafræna deildin var mín deild og þar var ég spurður hvort ég vildi bara app-áskrift eða einnig  netáskrift, en app- og netáskrift kostaði 75 pund. Ég valdi bara app-áskriftina fyrir 65 pund. Gengið var frá endurgreiðslu á prentáskriftinni og skráningu á app-áskriftinni og nú hef ég fengið fyrirmæli um hvernig ég eigi að virkja hana.

Ég segi frá þessu hér til að lýsa þróun í fjölmiðlaheiminum. Ég er einnig net- og app-áskrifandi að Le Monde.

Nú fletti ég þessum blöðum um leið og þau birtast í netheimum og ergi mig ekki lengur yfir að dragist að þau komi með póstinum.

Enn ein könnunin um afstöðu þjóðarinnar til ESB-aðildar var birt í dag og sýndi enn á ný að meirihlutinn er á móti aðild. Rúmur fjórðungur þeirra sem tók afstöðu var mjög (11,4)  eða frekar (16,2) fylgjandi inngöngu í sambandið. Tuttugu prósent  sögðust hlutlaus en rúmur helmingur sagðist frekar (20,5) eða mjög (31,7) mótfallinn inngöngu  segir á ruv.is. Þar kemur jafnframt fram að 52,7% vilja halda áfram viðræðunum. 64% þeirra sem eru mótfallnir ESB aðild vilja hætta viðræðum. Aðrir vilja halda áfram eða taka ekki afstöðu. Á ruv.is segir:

„Rúnar Vilhjálmsson, prófessor í félagsfræði við Háskóla Íslands, segir  skýringuna á því að hluti andstæðinga Evrópusambandsaðildar vilji klára aðildarviðræðurnar vera mögulega þá að menn vilji ljúka langdregnu máli sem hafi kostað tíma og fjármuni. „Menn gætu líka talið að það væri eina leiðin að ljúka málinu að þjóðin fengi að greiða atkvæði um samning. Margir þeirra væru nokkuð öruggir í sinni sök sjálfsagt um það að þjóðin myndi hafna samningnum að minnsta kosti ef gengið yrði til atkvæða á næstu misserum og líta svoleiðis á að það sé farsælasta ferlið í málinu.““

Þessi skýring Rúnars er rökrétt. Í skýringunni er hins vegar lýst óskhyggju. Ágreiningi um ESB lýkur ekki hér frekar en annars staðar hvort sem aðild yrði felld eða samþykkt. Þetta er mál sem sífellt er til umræðu í Evrópulöndum hvort sem þau eru í ESB eða ekki. Nú hefur evru-vandinn orðið til að ýta undir deilur milli ríkja og valda klofningi innan ríkja.

Í tíð þeirrar stjórnar sem nú situr er deilt um ESB af því að aðild er á dagskrá. Í stjórn sem tekur við að kosningum loknum verður deilt um ESB af því að aðild verður ekki á dagskrá. Mestu skiptir að stjórnvöld vinni að sátt um tengslin við ESB án þess að yfirráðum þjóðarinnar í fiskimálum sé fórnað eða vegið að íslenskum landbúnaði. Það er best gert með aðild að EES-samningnum. Hann veitir varanlega undanþágu af hálfu á báðum þessum sviðum. Betri niðurstaða næðist ekki í aðildarviðræðunum.

Öryggisgæslu á flugvöllum má að verulegu leyti rekja til þess að Bandaríkjastjórn leit þannig á að hryðjuverkamenn mundu leggja leið sína til Bandaríkjanna. Hugmyndafræðin að baki hinnu miklu öryggisleit og gæslu á flugvöllum og við hafnir er að stemma stigu við komu hryðjuverkamanna til Bandaríkjanna. Þar hafa menn ekki reiknað með að innan landamæra Bandaríkjanna kæmu til sögunnar menn sem mundu grípa til hryðjuverka í nafni íslam eða annarra trúarbragða eða hugsjóna.

Hryðjuverkið í Boston fyrir viku og fréttir af þeim sem að því stóðu sýna að í Bandaríkjunum getur hugarfar afmyndast á þann hátt að menn ákveði að valda meðborgurum sínum tjóni með því að standa að ódæði, hryðjuverki, í þeim tilgangi að sem flestir falli. Vakið hefur athygli að Barack Obama Bandaríkjaforseti hefur þótt hógværari en ýmsir aðrir bandarískir stjórnmálamenn í orðum um hryðjuverkið og viðbrögð við því. Er ekki vafi á að þetta á meðal annars rætur að rekja til að stóryrtar yfirlýsingar af hálfu forsetans kalla á stórkallaleg opinber viðbrögð. Ætli Bandaríkjastjórn að grípa til þeirra á heimavelli með auknu eftirliti og afskiptum af einstaklingum kynni ýmsum þótt vegið að réttindum sínum á óbærilegan hátt.

Hér skal engu spáð um hver verður afleiðing hryðjuverksins í Boston. Eftir atburðina í barnaskólanum í Sandy Hook í Newtown, Connecticut 14. desember 2012 þegar tuttugu börn og sex kennarar féllu fyrir byssu Adams Lanza urðu kröfur háværar um hertar reglur um byssueign. Nýlega felldi öldungadeild Bandaríkjaþings lagafrumvarp um slíkar reglur.  Spurning er hvort þingmenn taki til við að semja og samþykkja auknar heimildir til eftirlits og afskipta af þeim sem eru innan landamæra Bandaríkjanna eftir hryðjuverkið í Boston.

Hinn 10. apríl ræddi ég við Pál Winkel fangelsismálastjóra á ÍNN og má sjá viðtalið hér.

Qi gong kyrrðardögunum lauk um hádegisbilið í Skálholti og ókum við til baka til Reykjavíkur í sólbjörtu veðri. Ég hef ekki tölu á hve oft við Gunnar Eyjólfsson við höfum verið saman í Skálholti á kyrrðardögum en ávallt er jafngott á þessum stað sem Gunnar segir hinn helgasta á landinu. Hann minnist jafnan píslarvottarins Jóns Arasonar biskups og fórum við að minnisvarðanum um hann áður en við ókum til borgarinnar.

Gunnar segir gjarnan sögu af því þegar hann var með hópi kaþólskra gesta frá  Póllandi í Skálholti. Hann lýsti fyrir þeim örlögum Jóns og sona hans. Pólverjarnir hófu þá að syngja og gengu að minnisvarðanum í einfaldri röð, krupu á kné og kysstu jörðina þar sem blóð þess sem fallið hafði fyrir trú sína rann á sínum tíma. Nú reynir á nýjan páfa, Frans, hvort hann samþykkir að taka Jón Arason í helgra manna tölu.

Það skiptust á skin og skúrir í Skálholti í dag,  jörð er alhvít nú undir kvöld. Engin truflun var á qi gong kyrrðardögunum vegna þessa enda erum við í góðu yfirlæti í Skálholtsskóla.

Þess verður minnst í sumar að 50 ár eru liðin frá vígslu Skálholtsdómkirkju og hlýtur kirkjuráð sem fer með æðsta vald í málefnum staðarins að sjá til að þessara tímamóta verði minnst á verðugan hátt. Skálholtshátíðin sumarið 1963 er enn í minnum höfð enda var mjög til hennar vandað.

Á Skálholtshátíðinni afhenti ríkið kirkjunni Skálholt til eignar, varðveislu og nýtingar. Baráttan fyrir endurreisn Skálholts var til marks um vilja íslensku þjóðarinnar til að skerpa sjálfsmynd sína og leggja rækt við meginþætti í arfi sínum. Það voru innan við 20 ár liðin frá því að lýðveldi var stofnað þegar kirkjan var reist og vígð. Stjórnvöld og einstaklingar á Norðurlöndunum létu sig málið mikið varða og færðu Skálholti góðar gjafir.

Í ávarpi sem ég flutti í Reykholti á dögunum þegar opnuð var sýningin Saga Snorra sagði ég meðal annars:

„Sýningin dregur athygli að fleiri stöðum en Reykholti. Hún minnir á tenginguna við Þingvelli, Skálholt og Odda á Rangárvöllum. Allt eru þetta staðir sem settu mikinn svip á tíma Snorra. Ég tel að á líðandi stundu beri að huga að tengslum þessara staða og mynda keðju menningar- og sögustaða sem teygir sig frá Reykholti um Þingvöll og Skálholt að Odda. Hver hlekkur í keðjunni haldi sinni sérstöðu en saman myndi þeir heild sem fulltrúar ritlistar, stjórnmála, kristni og menningartengsla við umheiminn.“

Það færi vel á að kirkjuráð tæki frumkvæði til samstarfs af þessu tagi í tilefni af 50 ára afmæli Skálholtsdómkirkju í sumar.

Við Gunnar Eyjólfsson og Þóra Halldórsdóttir ókum austur í Skálholt síðdegis þar sem eru qi gong kyrrðardagar fram á sunnudag á vegum staðarins en við leiðum æfingar og hugleiðslu.

Að dveljast í Skálholti er ávallt ánægjulegt vegna helgi staðarins, hins góða aðbúnaðar í skólanum og nálægðarinnar við söguna. Séra Kristján Valur Ingólfsson vígslubiskup sat með okkur í kvöld og ræddi um staðinn, söguna og kristindóminn.

Á leiðinni austur var hífandi rok og rigning, krapi á Hellisheiðinni. Það er gott að jörðin fái vætu eftir þurrkana undanfarið.

Nokkrir erlendir blaðamenn koma til landsins í tilefni af þingkosningunum og þar á meðal til að átta sig á stöðunni í ESB-málinu. Ég ræddi við einn þeirra í dag. Það vekur undrun að lagt hafi verið af stað í ESB-vegferðina á jafnveikum grunni og gert var. Venjulega sendir ríkisstjórn ekki inn umsókn nema hugur hennar og meirihluta þjóðarinnar standi til aðildar. Hér var sótt um með því fororði að kanna ætti málið, sjá til hvers umsókn leiddi og greiða síðan atkvæði um niðurstöðuna. Er einsdæmi að þannig sé staðið að málum.

Sé farið af stað til að fá einhverja niðurstöðu sem enginn vill styðja nema kannski embættismennirnir sem stóðu að niðurstöðunni og þetta gert að markmiði umsóknar um aðild sjá allir sem þekkja til  ESB og stækkunar sambandsins að hér er um pólitískan leikaraskap að ræða. Þannig standa málin núna að látið er eins og það sé markmið í sjálfu sér að fá einhverja niðurstöðu og takast síðan á um hana á heimavelli. Niðurstaða í þeim átökum muni leiða til þess að ESB-mál verði ekki ágreiningsmál í íslenskum stjórnmálum.

Þetta afstaða er þeim óskiljanleg sem fylgst hafa með umsóknum og aðildarviðræðum annarra þjóða. Þær hafa rætt við ESB um aðild af því að ákvörðun hefur verið tekin á heimavelli um að brýnir hagsmunir mæli með aðild. Hér ekki neinu slíku haldið fram heldur látið í veðri vaka að hér skapist annars konar efnahagsástand en hvarvetna annars staðar í jaðarríkjum ESB.

Margaret Thatcher var jarðsungin í dag. Athöfnin var hátíðleg en látlaus í St. Paul‘s dómkirkjunni í London, ef unnt er að nota orðið „látlaus“ þegar um er að ræða útför með þátttöku breska hersins þar sem 700 hermenn standa heiðursvörð og 4.000 lögreglumenn standa á götum úti til að gæta öryggis. Mikill mannfjöldi stóð við leiðina sem kistan var flutt úr Westminster í dómkirkjuna, hluta leiðarinnar á fallbyssuvagni. Skotið var á mínútu fresti úr fallbyssu við Tower of London en Big Ben sló ekki á meðan útförin fór fram.

Umbúnaðurinn um jarðarförina var hinn sami og þegar Sir Winston Churchill var jarðsunginn 1965. Líklega hefur verið sjónvarpað beint frá þeirri athöfn til Breta en ekki til alls heimsins eins og nú var gert. Árið 1965 var íslenska sjónvarpið ekki komið til sögunnar, í dag var það þögult um Thatcher og útför hennar nema í fréttatíma. Stöð 2 sló ríkissjónvarpinu við með því að sýna heimildarmynd um Thatcher í kvöld.

Enginn þarf að efast um að reynsluboltarnir í Samfylkingunni, formennirnir fyrrverandi, Jóhanna Sigurðardóttir og Össur Skarphéðinsson, hafa litið á það sem mikilvægt framlag sitt til að styrkja eigin stöðu og Samfylkingarinnar í kosningabaráttunni að fara til Peking tveimur vikum fyrir kjördag og skrifa undir fríverslunarsamning við Kína. Þau hefðu ekki farið nema vegna þess að litið var á þetta sem kosningabragð eins og allt annað sem ráðherrar rembast við að gera nú fáeinum dögum fyrir kosningar.

Af öllu sem ráðherrar taka sér fyrir hendur á þessum dögum er svo mikil kosningalykt að það veikir trúna á að innistæða sé að baki samningunum, skóflustungunum og opinberu fyrirheitunum öllum. Mesta pólitíska hrakförin hefur þó verið farin til Kína ef marka má viðbrögð meðal forystumanna Alþýðusambands Íslands sem sumir hafa setið á þingi fyrir Samfylkinguna eins og Magnús M. Norðdahl sem segist beinlínis skammast sín fyrir  flokkinn. Magnús er deildarstjóri lögfræðideildar Alþýðusambands Íslands og fyrsti varaþingmaður Samfylkingarinnar í Suðvesturkjördæmi og skrifar meðal annars á fésbókarsíðu sína:

„Eina glætan er sú að gegn þessi ráðslagi [undirritun fríverslunarsamningsins við Kínverja] hefur núverandi formaður Samfylkingarinnar  [Árni Páll] verið settur til hliðar sem undirstrikar þau mistök sem það voru að skilja á milli þess embættis og þeirra valda sem því raunverulega eiga að fylgja þegar flokkurinn er í stjórn. Kjördagur verður erfiður fyrir marga Jafnaðarmenn.”

Magnús lifir í trú á að Árni Páll hefði stöðvað för Össurar til Kína hefði hann orðið forsætisráðherra þegar hann tók við formennskunni í flokknum. Er líklegt eins og Össur talar að nokkur mannlegur máttur hefði haldið aftur af honum? Árna Páli hefði örugglega ekki tekist það. Hvar hefur komið fram að Árni Páll hafi einhverjar efasemdir um nauðsyn fríverslunarsamnings við Kína? Þegar Árni Páll var viðskiptaráðherra haustið 2011 lagði hann fram minnisblað í ríkisstjórn um ágæti þess að Huang Nubo keypti Grímsstaði á Fjöllum. Katrín Júlíusdóttir, núv. varaformaður Samfylkingarinnar, hét því sem iðnaðarráðherra að veita Huang Nubo ráðgjöf svo að hann næði markmiði sínu á Grímsstöðum þrátt fyrir andstöðu Ögmundar Jónassonar.

Kínverjar hafa fulla ástæðu til að ætla að ekkert stjórnmálaafl á Íslandi sé þeim vinveittara en Samfylkingin.

Í Bíó Paradís er myndin Hanna Arendt (f. 1906 d.1975) sýnd um þessar mundir. Arendt var þýskur gyðingur og heimspekingur eða stjórnmálakenningasmiður eins og sagði sjálf. Hún flúði til Bandaríkjanna 1941 með móður sinni og eiginmanni. Myndin gerist þar um 20 árum síðar þegar Arendt tók að sér að rita um réttarhöldin yfir Adolf Eichmann (árið 1961) fyrir New Yorker.

Enginn annar var í salnum þegar ég sá myndina sem sannar hve virðingarverð starfsemi er rekin í Bíó Paradís. Margarethe von Trotta er leikstjóri hinnar áhrifamiklu myndar sem hefur hlotið lof gagnrýnenda og á erindi til samtímans þar sem „the banality of evil“ setur sterkan svip á mannleg samskipti. Arendt notar þetta hugtak til að lýsa því að Eichmann hafi ekki verið gyðingahatari heldur embættismaður sem fór að fyrirmælum eins og viljalaust verkfæri sem sinnti störfum í þágu hins illa. Síðar hefur komið í ljós að hún lét blekkjast af framkomu Eichmanns í réttarsalnum í Jerúsalem. Hann var eindreginn gyðingahatari fyrir utan að vinna illvirki eins og hvert annað starf.

Greinaflokkur Arendt í New Yorker vakti mikið uppnám og var hún sökuð um að taka málstað Eichmanns og gagnrýna forystumenn gyðinga á stríðsárunum. Að óathugðu máli hefði mátt ætla að flókin deila um afstöðu Arendt til Eichmann-réttarhaldanna hæfði ekki sem efni í kvikmynd. Sjón er sögu ríkari og brugðið er upp forvitnilegri mynd af lífi menntamanna í New York á sjötta áratugnum. Mary McCarthy rithöfundur var nánasta vinkona Arendt og kemur við sögu í myndinni. Hún aðhylltist kommúnisma og ég las einhvers staðar að hún hefði verið svo lygin að ekki væri einu sinni unnt að trúa orðinu „og“ í texta eftir hana.

Hanna Arendt hafði mikil áhrif með bókum sínum um stjórnmálakenningar. Rit hennar snerust um eðli valds, stjórnmál, áhrifamátt og alræðisstefnu. Í fyrsta meginriti hennar The Origins of Totalitarianism (1951) rekur hún rætur stalínisma og nasisma til gyðingahaturs og heimsvaldastefnu. Vinstrisinnar beittu sér gegn bókinni þar sem höfundurinn segði sambærilega harðstjórn einkenna þessar hreyfingar, kommúnista og nasista.

Á Evrópuvaktinni er sagt frá því að Mario Soares telji aðhaldskröfur vegna evru-aðildar og framkvæmd þeirra hafa „eyðilagt“ landið. Mario Soares er sósíalisti og pólitískur andstæðingur núverandi ríkisstjórnar í Portúgal. Hann hefur hins vegar áunnið sér sess sem einskonar landsfaðir Portúgala eftir að hafa leitt þá á fyrstu árum lýðræðis í landinu og gegnt embætti forsætisráðherra og forseta. Hann segir að geti maður ekki borgað skuldir sínar, geri hann það ekki og telur að greiðslufall Argentínu hafi ekki haft nein áhrif. Hann boðar með öðrum orðum að Portúgalir láti hjá líða að greiða skuldir sínar og segi þar með skilið við evruna.

Af mörgu sem birst hefur um afstöðu stjórnmálamanna eða fyrrverandi stjórnmálamanna í evru-löndum til evrunnar er boðskapur Soares hinn róttækasti. Hann ögrar ekki aðeins ríkisstjórninni í Lissabon heldur einnig Portúgalanum, José Manuel Barroso, forseta framkvæmdastjórnar ESB.

Það er ótrúlegt að allar viðvaranir sem berast frá evru-löndunum um erfiðleikana sem við er að etja þar, einkum í jaðarríkjum, skuli ekki breyta neinu um afstöðu þeirra sem enn berjast fyrir aðild Íslands að ESB og leyfa sér að láta eins og allt færi á betri veg hér með evru sem gjaldmiðil.

Bjarni Benediktsson sagði á 700 manna fundi í Garðabæ að hann mundi halda áfram sem formaður Sjálfstæðisflokksins þrátt fyrir niðurstöðu skoðanakönnunar í Viðskiptablaðinu frá fimmtudeginum 11. apríl sem sýndi að líklega fengi Sjálfstæðisflokkurinn fleiri atkvæði væri hann ekki leiðtogi flokksins heldur Hanna Birna Kristjánsdóttir varaformaður.

Þessi uppákoma innan Sjálfstæðisflokksins er hið dramatískasta sem gerst hefur í kosningabaráttunni til þessa. Forystumenn flokksins Bjarni og Hanna Birna héldu vel á málinu og sýndu að þau standast þrýsting vegna óvæntra atvika. Starf stjórnmálamanna snýst að verulegu leyti um viðbrögð við hlutum sem ekki eru á valdi þeirra.

Að venju kallaði fréttastofa ríkisútvarpsins á stjórnmálafræðing til að setja fundinn í Garðabæ í ljós sem fréttastofan telur við hæfi. Kallað var á Birgi Guðmundsson, stjórnmálafræðing á Akureyri, sem sat ekki fundinn en sagði hann sýna að málinu væri ekki lokið og Hanna Birna hefði „skaðast á málinu“. Fundurinn hefði þó „líklega náð að lágmarka þann skaða sem Sjálfstæðisflokkurinn hefði getað orðið fyrir“ vegna málsins. „Einnig megi halda því fram að málið hafi ýtt við flokksmönnum og verið eins konar rafstuð á þá og þeim hafi ofboðið aðfarirnar.“

Já, „aðfarirnar“, þær fólust í skoðanakönnun og birtingu niðurstöðunnar í Viðskiptablaðinu. Þessi orðnotkun er harkaleg en fellur að viðleitni til að breyta málinu í samsæri innan Sjálfstæðisflokksins. Fyrir því eru hins vegar engar sannanir. Þvert á móti er auðvelt að sýna að menn segja ósatt í þágu þess málstaðar eins og Hannes Hólmsteinn Gissurarson bendir á hér. Karl Th. Birgisson sem kemur við sögu í frásögn Hannesar Hólmsteins var framkvæmdastjóri Samfylkingarinnar um tíma.

Birgir segir málinu ýtt „eitthvað inn í framtíðina“, það bíði „úrlausnar“. Hvað bíður úrlausnar? Það er ekki skýrt. Birgir færir ekki heldur nein rök fyrir hvers vegna atvikið hafi ekki áhrif á kjósendur til eða frá, breyti í raun engu, þetta er tilfinning hans og hefði fréttastofan getað leitað til hvers sem er í þeim tilgangi að kynnast viðhorfi sem er reist á tilfinningu.

Birgir segir að „ekki [hafi] mikið breyst gagnvart kjósendum“ og skautar framhjá sjónvarpsviðtalinu við Bjarna að kvöldi fimmtudags 11. apríl, einu af þessu sjónvarpsviðtölum sem geta skipt sköpum fyrir stjórnmálamann og hefur örugglega gagnast Bjarna. Birgir leggur lykkju á leið sína til að stimpla Hönnu Birnu sem „klækjapólitíkus“ án þess að hafa nokkuð fyrir sér annað en eigin skoðun og stimpil annarra.

Umræður eru skrýtnar hér á landi. Viðskiptablaðið kaupir könnun. Niðurstaðan vekur mikla athygli. Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins, bregst við henni með því að sýna á sér nýja og einlægari hlið í sjónvarpi, viðurkennir að Sjálfstæðisflokkurinn hafi ekki gert upp við hrunið á viðunandi hátt og hann þurfi að íhuga stöðu sína. Fylgi flokksins tveimur vikum fyrir kosningar sé minna en viðunandi sé, hann hljóti að taka á síg ábyrgð vegna þess. Hann ætli sér 24 til 48 stundir til þess að hugsa sinn gang, þær eru ekki liðnar þegar þetta er skrifað

Af umræðum í netheimum er ljóst að Bjarni hefur í sjóvarpsviðtalinu náð til áhorfenda, grasrótarinnar, á annan hátt en áður. Hann gaf meira af sér persónulega en hann hefur áður gert. Atvik á borð við þetta geta skipt sköpum fyrir stjórnmálamenn, hvort heldur til góðs eða ills. Almennt sýnist að þetta hafi orðið Bjarna til góðs. Um stjórnmálamenn gildir hið sama og um fólk almennt að áhrif orða þeirra vega misþungt, augljóst er að Bjarni snerti marga með framgöngu sinni að þessu sinni.

Ræða menn þetta helst eftir þáttinn? Nei, ætlunin er að sanna að könnunin hafi verið gerð af illum huga og birt á þeirri stundu sem kom Bjarna verst. Því er jafnvel haldið fram að Hanna Birna Kristjánsdóttir, varaformaður Sjálfstæðisflokksins, eða útsendarar hennar hafi beitt sér fyrir könnuninni til að koma höggi á formanninn.  Þessi þráður er spunninn í þeim eina tilgangi að ýta undir ágreining í Sjálfstæðisflokknum.

Útgefandi Viðskiptablaðsins vann fyrir mig í prófkjöri 2006 og fyrir Hönnu Birnu í prófkjöri 2005 vegna borgarstjórnarkosninga. Hvaða afstððu hann hefur nú til manna og málefna, veit ég ekki. Ritstjóri Viðskiptablaðsins er gamall stuðningsmaður Bjarna Benediktssonar. Að þessir tveir menn hafi af illum eða annarlegum huga ráðist í könnun til að koma Bjarna í koll er með ólíkindum. Ég held að þeir hafi  fylgt straumnum hjá fjölmiðlum og talið söluvænt að birta enn eina könnuninna. Þeir hafa örugglega ekki tapað á því miðað við áhugann og athyglina sem könnunin hefur vakið.

Í Viðskiptablaði Morgunblaðsins í dag birtist viðtal við Jón Guðmann Pétursson, forstjóra Hampiðjunnar, sem er alþjóðlegt þjónustufyrirtæki við sjávarútveg. Jón Guðmann hefur því náin kynni af sjávarútvegi og umræðum um um hann í mörgum löndum. Í viðtalinu segir hann meðal annars:

„Hampiðjan er með starfsemi víða um heim, og við heyrum hvergi talað um sjávarútveg með sama hætti og er í tísku hér. Engu að síður hefur kvótakerfi rutt sér til rúms í mörgum löndum, eins og t.d. í Danmörku og Noregi. Kvótakerfið hefur skapað mikið hagræði í greininni, mörg fyrirtæki sem glímdu við taprekstur hafa náð að snúa rekstrinum mjög til betri vegar og útgerðir í þessum löndum hafa fjárfest grimmt í nýjum og glæsilegum skipum. Engu að síður hef ég ekki orðið var við, að talað sé um sjávarútveginn í þessum löndum með líkum hætti og hér.

Íbúar í Kaupmannahöfn virðast ekki vera stöðugt uppteknir af því að útgerðir í Hirtshals eða Thyborön á Jótlandi séu reknar með hagnaði. Hvað þá að þeir heimti hagnaðinn gerðan upptækan í ríkissjóð. Áður en kvótakerfið kom til sögunnar hér á landi gengu útgerðirnar illa og oft þrautin þyngri að fá reikningana greidda hjá þeim. Þær áttu margar í stökustu vandræðum. Það er ekki lengra síðan en 1988 að stofnaður var opinber sjóður með skattfé sem átti að bjarga þeim útgerðum sem hægt var að bjarga, að sögn þáverandi forsætisráðherra. Nú er vandinn sem sumir stjórnmálamenn sjá helstan í landinu að útgerðir hagnast.

Ríkisstjórnin hefur með atlögum sínum að sjávarútveginum svipt hann framtíðarsýninni. Þegar svo ber undir hætta fyrirtækin að skapa sér tækifæri til framtíðar, að þróa, fjárfesta og sækja fram. Það er umtalað í alþjóðlegum sjávarútvegi hve gömul íslensku skipin eru orðin. Það er auðvelt fyrir fólk að setja sig í sömu spor; ef það veit ekki hvort það hafi atvinnu og tekjur að ári liðnu fer það ekki að kaupa nýjan bíl. Sömu lögmál gilda um alla atvinnuvegi.“

Þessi ótrúlega lýsing er sönn úttekt á stefnunni sem ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur hefur fylgt gagnvart íslenskum sjávarútvegi. Jóhanna sjálf hefur margsinnis talað af meiri óvild í garð útgerðarmanna en nokkur forsætisráðherra á undan henni.

Það er fagnaðarefni að allar tilraunir ríkisstjórnar Jóhönnu og Steingríms J. til að eyðileggja kvótakerfið hafa misheppnast.   

Í dag ræddi ég við Pál Winkel fangelsismálastjóra í þætti mínum á ÍNN. Þátturinn verður frumsýndur klukkan 20.00 og síðan sýndur á tveggja tíma fresti til kl. 18.00 á morgun.

Í síðustu viku var tekin fyrsta skóflustunga að nýju fangelsi á Hólmsheiði, er það fyrsta sérhannaða fangelsið hér á landi frá því að Hegningarhúsið við Skólavörðustíg kom til sögunnar fyrir um 140 árum.

Í um 50 ár hefur verið rætt um nauðsyn þess að reisa nýtt fangelsi á höfuðborgarsvæðinu en gangi áætlanir eftir verður hið nýja fangelsi komið til sögunnar árið 2015. Eins og þeir munu sjá sem horfa og hlusta á samtal okkar Páls er tímabært að stíga þetta stóra skref núna. Þeim sem dæmdir eru til refsingar hefur fjölgað mikið hin síðari ár.

Í kvöld var sýndur þáttur á norsku sjónvarpsstöðinni NRK 2 um áhrif gossins í Eyjafjallajökli á bændur á þremur bæjum á Þorvaldseyri og í Önundarhorni  Eyjafjöllum og í Fljótsdal, innsta bænum í Fljótshlíð. Skemmtilegur og fróðlegur þáttur.

Skrifaði pistil á Evrópuvaktina í tilefni af frétt ríkisútvarpsins um söluna á hlutabréfunum í FIH-banka sem fór fram í september 2010 rétt í sama mund og Gylfi Magnússon hætti sem bankamálaráðherra. Eigendaskipti urðu í janúar 2011. Nú lætur fréttastofa ríkisútvarpsins eins og um nýja frétt sé að ræða og staldrar enn og aftur við símtal Geirs H. Haarde og Davíðs Oddssonar frá október 2008. Fréttamanninum datt hins vegar ekki í hug að spyrja Gylfa um hvaða aðkomu hann hafði sem bankamálaráðherra að sölunni á FIH-bankanum. Það er þó hún sem var til umræðu í fréttinni en ekkert sem sneri að símtalinu umrædda.

Hér má lesa pistilinn á Evrópuvaktinni,

Hvergi annars staðar en á Evrópuvaktinni var vísað til fréttar í The New York Times um eftirvæntingu í Peking vegna komu Jóhönnu Sigurðardóttur og Jónínu Leósdóttur. Kínverjar hafa áhuga á hvernig tekið verður á móti samkynhneigðu pari, tveimur konum, í opinberri heimsókn. Það er furðulegt að frásögnin í bandaríska blaðinu veki ekki áhuga utan Evrópuvaktarinnar en að hún birtist þar sýnir enn hve Evrópuvaktin segir vel frá málum sem snerta hagsmuni Íslands. Hér má lesa fréttina.

Ráðherrar nýta nú síðustu daga sína í embætti til að heimsækja fjarlæg lönd. Ferðin til Kína er einna furðulegust. Enginn samningur um fríverslun Íslands og Kína hefur verið kynntur . Af fundargerðum utanríkismálanefndar alþingis má ráða að málið hafi ekki verið á dagskrá nefndarinnar síðan 17. janúar 2013. Hefur fullbúinn fríverslunarsamningur við Kína verið lagður fyrir utanríkismálanefnd alþingis?

Ef stjórnarflokkarnir svara ekki spurningu um þetta ætti stjórnarandstaðan að gera það. Hefur hún samþykkt fríverslunarsamning við Kína?

Í dag skrifaði ég pistil um Margréti Thatcher látna og má lesa hann hér.

Í þættinum Höllinni er orðið spindoktor íslenskað með orðinu „ráðasmiður“ í stað þess að tala um spunaliða eða eitthvað í þá áttina. Minnt var á hve orðið „ráðasmiður“ er fráleitt í þessu samhengi í þættinum Ferðalok sem sýndur var næst á eftir Höllinni. Í Ferðalokum var fjallað um Njálu og einn hinna fróðu viðmælanda kallaði Njál „ráðasmið“. Þeir sem ekki vissu betur en fylgdust með Höllinni gætu haldið að Njáll á Bergþórshvoli hinn forvitri lögspekingur hefði verið eins og hver annar spindoktor. Hverjum skyldi hafa hugkvæmst að kalla spunaliða ráðasmið?

Í fréttum ríkisútvarpsins í dag var sagt frá ákvörðun Þingvallanefndar um að banna veiðar að næturlagi í landi þjóðgarðsins við Þingvallavatn. Fulltrúi stangveiðimanna mótmælti. Hvenær kemur að því að formaður Þingvallanefndar skýrir opinberlega frá því hvort hverjum og einum sé heimilt að koma með eigin fána og flagga á Lögbergi? Helsta skylda nefndarinnar er standa vörð um virðingu þinghelginnar á Þingvöllum og þar er Lögberg þungamiðjan.

Nokkrar umræður hafa orðið í netheimum í tilefni af því sem ég skrifaði hér í gær um flöggun ritstjóra Fréttatímans á Lögbergi til að ná í mynd af Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni, formanni Framsóknarflokksins. Umræðurnar urðu meðal annars á dv.is. Hvað vakir fyrir þeim sem halda úti dv.is að veita þessum óhróðri farveg um síðu sína, að hafa þar opið holræsi?

Hið einkennilega við netumræðurnar á dv.is er að þeir sem taka þátt í þeim forðast að ræða efnið sem dv.is notar til að hleypa umræðunum af stað. Að mestu eru þetta óvildarskrif um þann sem setur fram upphaflegu skoðunina og útleggingin snýst um að ráðast á hann eða hana persónulega. Þetta er tilgangslaust snakk, oftast reist á óvild. Það bætir ekki neinni þekkingu við upphafsefnið. Höfundur efnisins skiptir meira máli en það sem hann segir. Þetta sýnir best hve sjálfhverfir þeir eru sem láta ljós sitt skína á dv.is. Þeim er almennt sama um annað en eigin skoðanir eða óvild í garð annarra.

Kosningarnar og afstaða manna til stjórnmálaflokkanna eða þeirra sem leiða þá setja svip sinn á efni á fésbókinni. Þar sem menn ráða vinum sínum er líklegt að þeir þurrki þá einfaldlega af listum sínum sem ekki eru sömu skoðunar þegar harkan í kosningabaráttunni eykst. Menn endi því á að deila skoðunum með samherjum í  stað þess að boða fagnaðarerindið til þeirra sem þurfa á því að halda.