Í dag ræddi ég við Svein Runólfsson landgræðslustjóra á ÍNN. Frumsýnt kl. 20.00 í kvöld.

Eitthvað vefst fyrir Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni, fráfarandi forsætisráðherra, að segja skilið við ráðuneyti sitt og ríkisstjórnina. Á fundi þingflokks framsóknarmanna í gær var eindreginn stuðningur við ákvörðun hans um að biðjast lausnar og gengu menn af fundinum í fullvissu þeirrar niðurstöðu. Flaug fréttin um heimsbyggðina og breytti umtali um Ísland vegna Panama-skjalanna.

Á tíunda tímanum að kvöldi þriðjudags 5. apríl, sama dags og menn töldu forsætisráðherra hafa sagt af sér, sendi upplýsingafulltrúi ríkisstjórnarinnar frá sér tilkynningu á ensku þar sem stóð: „The Prime Minister has not resigned“ – forsætisráðherra hefur ekki sagt af sér. Hins vegar kom fram að varaformaður Framsóknarflokksins yrði forsætisráðherra „for an unspecific amount of time“, það er um óákveðinn tíma.

Þessi tilkynning vakti forundran blaðamanna enda óskiljanleg í ljósi fyrri frétta sem þeir höfðu skrifað um afsögn ráðherrans. Hér er ekkert grátt svæði, ráðherrann er eða fer.

Embættismenn í forsætisráðuneytinu neita að svara fyrir þessa tilkynningu, hún hafi ekki verið borin undir þá fyrir dreifingu hennar og vísað er á Jóhannes Þór Skúlason, aðstoðarmann fráfarandi forsætisráðherra.

Sigmundur Davíð hefur á þennan hátt viljað koma á framfæri því sem hann hefur áorkað sem forsætisráðherra, meginefni tilkynningarinnar er um það, án þess þó að horfast í augu við eigin afsögn.

Fyrr um daginn hafði Sigmundur Davíð notað FB-síðu sína til þess meðal annars að hóta að hann mundi fá þingrofsheimild undirritaða af forseta Íslands ef sjálfstæðismenn settu sig gegn sér á einhvern hátt. Boðskapinn setti hann á netið áður en hann hitti forseta.

Með forsætisráðherra voru embættismenn úr ráðuneyti hans, Ragnhildur Arnljótsdóttir ráðuneytisstjóri og Ásgeir Geir Ágústsson, skrifstofustjóri yfirstjórnar ráðuneytisins, og ríkisráðstaskan eins og forseti orðaði það þegar hann lýsti því að hann hefði áttað sig á því þegar tilkynnt var um komu embættismannanna að ekki var um upplýsingafund hans og ráðherrans að ræða heldur embættisfund vegna þingrofs.

Forseti kallaði blaðamenn á sinn fund strax eftir brottför forsætisráðherra. Honum var greinilega brugðið og vildi skýra sína hlið – kannski vegna þess að forsætisráðherra hafði birt frásögn af fundi sínum með Bjarna Benediktssyni á netinu án vitundar og samþykkis Bjarna.

Síðdegis andmælti forsætisráðherra skilningi forseta á fundinum í sérstakri fréttatilkynningu.

Í dag hafa þeir setið fundi með forsætisráðherra varaformaður Framsóknarflokksins og þingflokksformaður. Fundur verður í þingflokknum kl. 18.00.

Sögulegur dagur er á enda. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson (SDG) segir af sér á þingflokksfundi framsóknarmanna. Stjórnmálaskýrendur höfðu sagt að framtíð hans og stjórnarinnar væri undir sjálfstæðismönnum komin. Hún reyndist ráðast í hans eigin þingflokki eftir fundi hans með Bjarna Benediktssyni og Ólafi Ragnari Grímssyni (ÓRG) fyrr um daginn.

Eftir fundinn með Bjarna sem haldinn var í morgun eftir heimkomu Bjarna frá Bandaríkjunum sagði SDG á FB-síðu sinni:

„Jafnframt fór ég yfir það með formanni Sjálfstæðisflokksins að ef þingmenn flokksins treystu sér ekki til að styðja ríkisstjórnina við að ljúka sameiginlegum verkefnum okkar myndi ég rjúfa þing og boða til kosninga hið fyrsta.“

Þetta birtist áður en SDG fór á Bessastaði. Eftir fundinn þar sagði ÓRG „að er­indi Sig­mund­ar Davíðs hefði verið að kanna af­stöðu hans og óska eft­ir því að hann veitti hon­um heim­ild til að rjúfa þing nú eða síðar,“ eins og segir á mbl.is og einnig: 

„Með Sig­mundi Davíð voru emb­ætt­is­menn for­sæt­is­ráðuneyt­is­ins sem höfðu bréf meðferðis sem óskað var eft­ir að for­seti und­ir­ritaði. 

Ólaf­ur Ragn­ar sagði að þeir Sig­mund­ur hefðu rætt málið nokkuð lengi og að hann hefði út­skýrt af­stöðu sína. „For­seti hlýt­ur að meta hvort stuðning­ur sé við þá ósk hjá rík­is­stjórn­ar­flokk­un­um og hvort lík­legt sé að þingrof leiði til far­sæll­ar­ar niður­stöðu, bæði fyr­ir þjóðina og stjórn­ar­farið í land­inu,“ sagði Ólaf­ur Ragn­ar.“

Á meðan SDG var í þessum leiðangri létu þingmenn Framsóknarflokksins í ljós óánægju með að hann hefði ekki kynnt þeim hugmyndina um þingrof. Á þingflokksfundinum sagði SDG sig síðan frá forsætisráðherraembættinu.

Þeir deila síðan ÓRG og SDG um hvort SDG hafi lagt fram tilögu um þingrof. ÓRG segir það ótvírætt vegna embættismannanna sem fylgdu SDG sem hafi auk þess verið með „ríkisráðstöskuna“ eins og ÓRG sagði í kvöldfréttum sjónvarps. Þarna er kominn nýr gerandi í stórpólitíkinni, ríkisráðstakan.

Fyrir SDG vakti greinilega að fá ÓRG til að samþykkja skjal sem SDG gæti síðan notað sem svipu á Sjálfstæðisflokkinn, ógnarhótun um þingrof og kosningar eða í samningum við aðra flokka sem hafa meiri ástæðu til að óttast kosningar en Sjálfstæðisflokkurinn.

Nú eru hafnar viðræður milli Sigurðar Inga Jóhannssonar, varaformanns Framsóknarflokksins, og Bjarna Benediktssonar um myndun nýs ráðuneytis. Stjórnarandstaðan situr eftir með sárt enni og stóryrðaflaum, einkum Árni Páll sem berst fyrir eigin pólitísku lífi í Samfylkingunni,

Af erlendum fjölmiðlum má ráða að sjónvarpsviðtalið sem Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra veitti í Ráðherrabústaðnum 11. mars veldur honum álitshnekki víðar en á  Íslandi. Hann hefur beðist afsökunar á framgöngu sinni. Kann það að róa stuðningsmenn hans á heimavelli en breytir litlu ef nokkru út á við. Er þetta mjög miður ekki síst í ljósi þess að Sigmundur Davíð hefur gengið fram sem stjórnmálamaður með heiður lands og þjóðar að leiðarljósi á alþjóðavettvangi. Eftir einn sjónvarpsþátt snýst það í andhverfu sína. Ótrúlegt en satt.

Ég vakti máls á þessu á FB-síðu minni og meðal þeirra sem sögðu álit sitt var Sveinn Eldon, háskólakennari í Helsinki sem taldi að blaðafulltrúi stjórnarráðsins hefði „ átt að ráða forsætisráðherra frá að ræða við blaðamenn sænska ríkissjónvarpsins“. Þeir hefðu verið frá þættinum Uppdrag granskning og hefðu sérhæft sig í að spyrja viðmælendur spurninga sem kæmu þeim í opna skjöldu. „Málið er engan veginn eins alvarlegt og af er látið. Stormur í vatnsglasi,“ segir Sveinn Eldon á FB-síðunni.

Ég hef aldrei horft á þennan þátt sem Sveinn nefnir. Hvað sem orðspori þáttarins líður eru viðbrögðin alvarleg fyrir Sigmund Davíð og íslensk stjórnvöld.

Undarlegt var í Kastljós-þættinum hvernig spurningum til forsætisráðherra var beint að honum persónulega og enn undarlegra að óvæntur spyrjandi eins og laumaði sér inn í þáttinn.

Eiður Svanberg Guðnason, fyrrv. sendiherra og ráðherra, var fréttamaður á sjónvarpinu. Hann lætur verulega að sér kveða á FB og spurði ég hvort hann myndi eftir að stofnað hefði verið til sjónvarpsviðtals á ákveðnum forsendum og í miðju samtalinu birtist nýr spyrjandi úr felum og beindi samtalinu inn á nýjar brautir. Eiður Svanberg mundi ekki eftir því. Hann myndi eftir einu dæmi þess að sjónvarpinu hefði verið neitað um leyfi til að taka myndir á fundi í gamla Sjálfstæðishúsinu við Austurvöll. Hann minntist þess heldur aldrei að nokkur forsætisráðherra, - þau ár sem hann starfaði í sjónvarpsfréttum - 1967 til 1977 hefði neitað að tala við þá, eða svara spurningum.

Nú hafa þúsundir manna komið saman á Austurvelli til að mótmæla Sigmundi Davíð. Að láta eins og ekkert hafi í skorist og að nóg sé að biðjast afsökunar á misheppnaðri framgöngu í sjónvarpsþætti er mikill misskilningur.

Kerfið er eitthvað bilað. Þó má láta þess getið að í gær sá ég tjaldinn í fyrsta sinn í Fljótshlíðinni á þessu ári. Nú fer að vora. í dag var 10 stiga hiti.

Fimmtudag 31. mars boðaði ríkisútvarpið aukaþátt Katsljóss á morgun í samvinnu við fyrirtækið Reykjavík Media sem hefur greint gögn alþjóðlegra samtaka rannsóknarblaðamanna (ICIJ) um aflandsfé, jafnframt er gefið til kynna að þýska blaðið Süddeutsche Zeitung eigi aðild að málinu.

Í tíu daga fyrir páska reyndi fréttastofa ríkisútvarpsins árangurslaust að ná í Sigmund Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra vegna fyrirframgreidds föðurarfs konu hans. Hér á síðunni hefur verið greint frá viðbrögðum Bjarna Benediktssonar fjármálaráðherra og Ólafar Nordal innanríkisráðherra vegna upplýsinga sem tengjast efninu sem til umræðu verður í Kastljósi.

Vilhjálmur Þorsteinsson hefur sagt af sér sem gjaldkeri Samfylkingarinnar en hann á fjölda reikninga erlendis ef marka má fréttir. Júlíus Vífill Ingvarsson, borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, segist hafa fyrir nokkrum árum stofnað í gegnum svissneskan banka persónulegan eftirlaunasjóð, sem honum hefði verið ráðlagt að skrá í Panama. Hrólfur Ölvisson, framkvæmdastjóri Framsóknarflokksins, er sagður hafa tengst tveimur félögum á Bresku-Jómfrúareyjum.

Allt er þetta tíundað hvað eftir annað í fréttum ríkisútvarpsins öðrum þræði sem einskonar upphitun fyrir aukaþátt Kastljóss.

Sé farið inn á vefsíðu ICIJ má sjá að 16. júní 2013 hafa samtökin sett inn á vefsíðu sína það sem þau kalla Offshore Leak Database, gagnarunn sem nær til ársins 2010. Er þetta gagnagrunnurinn sem Jóhannes Kr. Kristjánsson rannsóknarblaðamaður, eigandi Reykajvik Media notar?

Á vefsíðu ICIJ segir að Jóhannes Kr. sé meðstofnandi og stjórnarmaður í Icelandic Center for Investigative Journalism, Miðstöð rannsóknarblaðamennsku á Íslandi sem kom til sögunnar á vordögum 2011. Að henni standa meistaranám í blaða- og fréttamennsku við Háskóla Íslands og hópur rannsóknarblaðamanna og hún hefur aðsetur við Félagsvísindastofnun HÍ.

Á vefsíðu Süddeutsche Zeitung sést ekki að þar sé nú á döfinni afhjúpun á einstaklingum í skattaskjólum. Blaðið er fjarri því að vera eitthvert upphrópanablað, telst til virðulegri blaða Þýskalands. Að nefna það til sögunnar í tengslum við listaafhjúpunina í Kastljósi þjónar greinilega þeim tilgangi að ná í einhvers konar gæðastimpil.

Er ekki að efa að stjórnendur Kastljóss og Jóhannes Kr. skýri nákvæmlega frá aðferðafræði sinni, í hverju samvinnan við hina erlendu aðila fólst og hvers vegna hefur dregist svo lengi birta þessar upplýsingar hér á landi. Lúta þær einkarétti Reykjavik Media? Kaupir Kastljós upplýsingarnar? Fyrir hvaða verð?

Það renna nú tvær grímur á forystumenn stjórnarandstöðuflokkanna um hvernig þeir ætla að taka á aflandsreikningamálinu á alþingi. Fyrr í vikunni rauk Birgitta Jónsdóttir pírati út af fundi stjórnarandstöðuleiðtoganna til að verða fyrst með þá frétt að þeir vildu að alþingi ákvæði að rjúfa sjálft sig og efnt yrði til kosninga. Í dag komu leiðtogarnir aftur saman til fundar og eftir hann birtist þessi fyrirsögn á mbl.is:

Allt opið varðandi þings­álykt­un­ar­til­lögu um þingrof eða van­traust

og síðan:

„Aðspurður hvort stjórn­ar­andstaðan áformi enn að leggja fram þings­álykt­un­ar­til­lögu um þingrof í stað van­traust­stil­lögu seg­ir Árni [Páll Árnsason samfylkingarformaður] að allt sé opið í þeim efn­um. „Við mun­um ákveða á mánu­dag­inn hvernig við hátt­um því,“ seg­ir hann og  bæt­ir við að niðurstaðan muni fara eft­ir rann­sókn­um og sér­fræðiráðgjöf síðustu daga og um helg­ina. […] „Við mun­um velta hverj­um steini við, málið er það al­var­legt,“ seg­ir Árni að lok­um.

Á ruv.is segir í dag:

„Birgitta [leiðtogi pírata] segir stjórnarandstöðuna einhuga um að þetta mál megi ekki falla í gleymskunnar dá. „Það má ekki gleyma því hversu alvarlegt þetta mál er - forsætisráðherra kýs að láta ekki vita af því að hann sat beggja vegna borðsins.““

Flytji stjórnarandstaða vantraust á ríkisstjórn lætur hún gjarnan fylgja í tillögunni að verði húni samþykkt skuli rjúfa þing og boða til kosninga ákveðinn dag. Þetta er hin rétta þingræðislega aðferð. Þá má einnig flytja tillögu um að skora á forsætisráðherra að rjúfa þing eða lýsa yfir vilja alþingis um að það verði gert en að þingið rjúfi sig sjálfs stenst ekki.

Augljóst er af orðum Árna Páls að hann áttar sig á að frumhlaup Birgittu um þingrofið er engum til framdráttar. Henni er nú efst í huga að enginn gleymi alvarleika málsins.

Fréttastofa ríkisútvarpsins leggur sitt af mörkum til að ekkert gleymist og hefur nú boðað sérstakan sunnudagsþátt af Kastljósi. Boðun hans þjónar meðal annars þeim tilgangi að geta í tíma og ótíma tönnlast á að nöfn þriggja ráðherra séu á lista sem gefið er til kynna að tengist lögbrotum eða óeðlilegri meðferð á fjármunum. Á sama tíma og þetta kynningarstarf er stundað helgar Kastljósið sig hatursumræðu til varnar frambjóðanda til varaformennsku í Samfylkingunni.

Steingrímur J. Sigfússon (VG) hefur setið á alþingi síðan 1983 (33 ár). Hann sat í Kastljósi í kvöld og ræddi við Vigdísi Hauksdóttur, þingmann Framsóknarflokksins.  Snerust umræðurnar um leyndarmálin úr fjármálaráðherratíð Steingríms J. sem verða lokuð í læstum skápum í meira en eina öld nema tillaga framsóknarmanna um afléttingu leyndarinnar nái fram að ganga. Lýsti Steingrímur J. sig samþykkan því. Vigdís nefndi einnig lista innan úr bankakerfinu í tíð Steingríms J. um flokkun fyrirtækja sem ætti að birta.

Undir lokin barst talið að hinni furðulegu tillögu stjórnarandstöðunnar til þingsályktunar um þingrof. Tillagan virðist hugdetta Birgittu Jónsdóttur pírata sem gefur sig út fyrir að hafa sérstakan áhuga á stjórnarskránni. Tillagan rúmast þó ekki innan stjórnlaganna þar sem þingrofsvaldið er í höndum forsætisráðherra en ekki alþingis.

Þegar Vigdís vakti máls á ákvæðum stjórnarskrárinnar og vandkvæðum fyrir stjórnarandstöðuna vegna hennar sagði Steingrímur J.: En er ekki þingræði hér.

Fyrir nokkrum árum kom út fræðirit um þingræðið að tilstuðlan alþingis. Sé það skoðað verður ekki séð að þar sé einu orði minnst á að alþingi geti rofið sig sjálft og það falli undir þingræðið. Vilji alþingi koma ríkisstjórn frá völdum eins og virðist markmiðið með tillögu stjórnarandstöðunnar er flutt vantraust en ekki tillaga um þingrof.

Á ritstjórn ruv.is er einhver greinilega eitthvað óviss um hvað fyrir stjórnarandstöðunni vakir nema fyrir honum vaki að blekkja lesendur vefsíðunnar þar stendur í dag 31. mars: „Stjórnarandstaðan boðar vantrauststillögu og fer fram á þingrof.“ Stjórnarandstaðan hefur einmitt ekki boðað vantrauststillögu heldur þingrofstillögu. Kjarni þingræðisreglunnar er að ríkisstjórn hafi meirihluta þings að baki sér. Reglan snýst ekki um þingrof heldur kann samþykkt vantrausts að leiða til þingrofs.

Á mbl.is má lesa í dag:

„Samþykkt var á fund­um þing­flokka stjórn­ar­and­stöðuflokk­anna sem fram fóru síðdeg­is í Alþing­is­hús­inu að lögð verði þings­álykt­un­ar­til­laga um þingrof og nýj­ar kosn­ing­ar þegar þing kem­ur sam­an í næstu viku að loknu páska­leyfi. Áður en þing­flokk­arn­ir funduðu fór fram sam­eig­in­leg­ur fund­ur formanna og þing­flokks­formanna stjórn­ar­and­stöðuflokk­anna.

Ekki hef­ur verið tek­in ákvörðun um það hvort til­laga um van­traust á rík­is­stjórn­ina verður lögð fram í fram­hald­inu en það verður skoðað nán­ar á næst­unni.“

Áður en fréttin birtist hafði Birgitta Jónsdóttir, þingmaður pírata, stolist til að segja frá niðurstöðu formannafundarins í samtali á rás 2. Hún virðist ekki þurfa bera neitt upp við þingflokk sinn enda kunn fyrir að fara sínu fram.

Að stjórnarandstaðan hafi samþykkt að leggja fram tillögu um þingrof og nýjar kosningar ber með sér að ágreiningur hafi verið um málsmeðferðina og leitað að leið sem ekki hefur verið farin áður.

Í aðdraganda fundar flokksleiðtoganna bar hæst hugmyndir um að flutt yrði tillaga um vantraust á forsætisráðherra eða um að kjörin yrði rannsóknarnefnd. Fréttablaðið birti forsíðufrétt um fyrirhugaðan fund leiðtoga stjórnarflokkanna í dag. Þar er vitnað í orð Árna Páls Árnasonar, formanns Samfylkingarinnar, sem sagðist ekki útiloka tillögu Svandísar Svavarsdóttur, þingflokksformanns vinstri grænna, um rannsóknarnefnd. Fréttblaðið spurði Svandísi hvort líkurnar á að vantraust yrði lagt fram hefðu aukist hún sagði að líkurnar á að ríkisstjórnin áttaði sig á því að hún þyrfti að taka saman föggur sínar hefðu aukist. „Við þurfum kosningar,“ sagði Svandís.

Velta má fyrir sér hverjir hafi verið með í ráðum þegar stjórnarandstöðuflokkarnir tóku ákvörðun um að fara þá óvenjulegu leið að flytja tillögu um þingrof í stað tillögu um vantraust á forsætisráðherra eða ríkisstjórnina sem leitt hefði til þingrofs og kosninga hlyti hún samþykki. Hafi það nokkru sinni gerst að stjórnarandstaða flytti tillögu um þingrof er fordæmisins ekki getið fræðiritum um stjórnskipun eða þingræði.

Að aðstæður í stjórnmálum séu svo sérstakar nú að brjóta þurfi blað í stjórnskipunarsögunni vegna þeirra er vandséð. Hvað sem líður samþykkt alþingis um þingrof er álitamál hvort forsætisráðherra sé skylt að bera málið upp við forseta hins vegar yrði forsætisráðherra skylt að biðjast lausnar yrði samþykkt á hann vantraust og leiddi það vafalaust til stjórnarkreppu og síðan þingrofs og kosninga.

Nú kemur í ljós að fréttastofa ríkisútvarpsins vílar ekki fyrir sér að flytja fréttir um tengingu ráðherranna Bjarna Benediktssonar og Ólafar Nordal við lista sem eiga að gefa til kynna að viðkomandi hafi eitthvað óhreint í pokahorninu vegna tengsla við skattaskjól þótt listinn sé greinilega rangur eða úreltur. Á ruv.is má lesa í dag:

„Fyrr í dag greindi Kastljós frá því að nöfn þriggja íslenskra ráðherra og fleira áhrifafólks í íslenskum stjórnmálum væru á listum yfir eigendur aflandsfélaga í skattaskjólum.“

Fréttastofan hefur dögum saman fjallað um einkafjármál forsætisráðherrahjónanna eftir að forsætisráðherrafrúin upplýsti um að fyrirframgreiddur arfur hennar væri geymdur erlendis. Málsmeðferð fréttastofunnar er á þann veg að forsætisráðherra neitar að ræða við hana eins og sagt hefur verið frá hér á síðunni.

Bjarni Benediktsson sendi frá sér yfirlýsingu vegna fréttar ríkisútvarpsins þar segir meðal annars:

„Fyrir tíu árum keypti ég fyrir tæpar 40 m.kr. þriðjungshlut í eignarhaldsfélagi sem Landsbankinn í Lúxemborg hafði stofnað fyrir viðskiptafélaga minn um kaup á fasteign í Dubai. Ég gerði grein fyrir kaupum á félaginu og niðurlagningu þess gagnvart íslenskum skattyfirvöldum og hef alla tíð staðið í þeirri trú að félagið ætti varnaþing í Lúxemborg. Það var ekki fyrr en mér barst ábending frá erlendum blaðamanni að ég komst að því að svo hefði ekki verið, en umrætt félag Falson & Co, var skráð á Seychelles-eyjum. Það hafði þó engin áhrif í skattalegu samhengi.“

Ólöf Nordal segir meðal annars í yfirlýsingu sinni:

„Hvorki ég né eiginmaður minn eigum eða höfum átt hlut í fjárfestingar- eða eignarhaldsfélögum sem skráð eru á Bresku Jómfrúareyjum eða í nokkru öðru landi sem talin eru til skattaskjóla.“

Hún segir eins og Bjarni að fyrir nokkrum dögum hafi hún fengið fyrirspurn frá erlendum blaðamanni og bent honum á að hann hefði ekki réttar upplýsingar.

Spurning er hver sé fréttin í þessu listamáli. Færa má rök fyrir að fréttnæmast sé að erlendir blaðamenn sendi rangar upplýsingar um einkafjármál íslenskra ráðherra til ráðherranna, fái leiðréttingu en samt slái ríkisútvarpið því upp að nöfn ráðherranna séu á listanum.

Að kvöldi páskadags setti ég færslu á FB-síðu mína sjá hér um eltingarleik fréttastofu ríkisútvarpsins við forsætisráðherra. Taldi ég gang málsins í fjölmiðlum „skell“ fyrir ríkisútvarpið. Þar hlytu menn að endurmeta stöðu sína. Færslan vakti mikil viðbrögð.

Meðal fjölmargra sem létu í ljós álit sitt var Ove Pálsson sem spurði:

Ert þú, Björn Bjarnason ánægður með framgöngu forsætisráðherra í þessu máli ? Finnst þér að hann sýni heiðarleika gagnvart þjóðinni? Hvers vegna finnst þér það eðlilegt að hann neiti að tala við Ríkisútvarpið og að það sé skömm útvarpsins ?

Ég svaraði:

„Ánægður lýsir ekki skoðun minni á þessu dapurlega máli. Ráðherrahjónin gera grein fyrir máli sínu, þá er að þeim er vegið af fádæma hörku og öllum sem þekkja til vinnubragða á fréttastofu ríkisútvarpsins (þar sem ráðherrann starfaði um tíma) verður ljóst að ekki er ætlunin að afla frétta með eltingarleik við ráðherrann heldur atast í honum á sama hátt og stjórnarandstaðan gerir. Ráðherrann vill ekki taka þátt í þeim gráa leik og ræðir við aðra fjölmiðla: blað, útvarpsstöð og fjölmiðlamann á Bylgjunni sem sérhæfir sig í pólitískum fréttum auk þess sem forsætisráðherrahjónin rita greinargerð í formi spurninga og svara og birta á netinu. Öll sjónarmið ráðherrans komast rækilega til skila án þess að hann fari í gegnum stöðina í Efstaleiti. Að það sé „skömm“ ríkisfréttastofunnar hef ég ekki sagt heldur að málið sé áfall fyrir hana í þeim skilningi að hún situr eftir og minnir á liðna tíð á nýrri fjölmiðlaöld. Allar varnir fyrir fréttastofuna hér á þessum þræði hafa verið pólitískar og mótast af óvild í garð forsætisráðherra sem rennir aðeins stoðum undir þá skoðun að rót eltingarleiksins við ráðherrann sé pólitísk og því ófagleg með vísan til lögbundins hlutverks fréttastofunnar. Heiðarleiki stjórnmálamanna hér eða annars staðar ræðst ekki af því hvort þeir tala við einn fjölmiðil en ekki annan, jafnvel ríkisfjölmiðil. Vandi fréttastofunnar er meiri í þessu máli en forsætisráðherrans hvað sem efnisþáttum þess líður.“

Ég hef ekki rætt efnislegan þátt málsins og rök framsóknarmanna formanni sínum til varnar. Þar virðist um óvenjulega samræmdan málflutning að ræða og að nokkru er skotið yfir markið. Boðað er að ekki séu öll kurl til grafar komin vegna aflandseigna Íslendinga. Í því efni ber að spyrja að leikslokum. 

Gleðilega páska!

Fyrir áhugafólk um sígilda tónlist er mikill fengur að frönsku Mezzo-sjónvarpsrásunum tveimur sem eru nr. 126 og 127 hjá áskrifendum Símans. Þar er flutt tónlist allan sólarhringinn, klassík og jazz. Rás 127 geta þeir notið sem hafa aðgang að HD. Dagskrá stöðvanna er unnt að kynna sér á netinu.

Um páskahelgina eru margar óperur fluttar á þessum rásum en einnig passíur Bachs sem kenndar eru við guðspjallamennina Jóhannes og Mattheus. Að kvöldi laugardags 26. mars var Mattheusar-passían flutt í beinni útsendingu frá konunglegu kapellunni í Versölum.

Á vefsíðunni mezzo.tv segir að ná megi stöðinni í meira en 50 löndunum. Hún kom til sögunnar á tíunda áratugnum og árið 2010 bættist HD-rásin við hina fyrstu. Í grunninn er stöðin frönsk en æ meira efni hennar er þýtt yfir á ensku.

Með því að horfa á stöðina kynnist maður flutningi helstu listamanna heims í bestu tónleikasölum og óperuhúsum. 

Í gær vildi ég sannreyna fréttir um stöðugan straum ferðamanna hér um Suðurland. Ókum við að Seljalandsfossi, Skógafossi og í Reynisfjöru. Alls staðar var mikil umferð fólks, rútur og bílaleigubílar.Myndin sem hér má sjá og tekin var í Reynisfjöru sýnir hluta fjöldans sem var þar í roki og hraglanda, skaplegra veður var á Skógum og við Seljalandsfoss.

Við Reynisfjöru er myndarlegt veitingahús, Svarta fjaran, sem stendur svo hátt í landinu að sjá má út á hafið úr gluggum þess. Þar var hvert sæti skipað. Frá húsinu er stuttur spölur niður í fjöruna.

Að sjálfsögðu verður hver sá sem þangað fer að gæta eigin öryggis. Öllum skynsömum mönnum hlýtur að vera ljóst að það er enginn barnaleikur að lenda í soginu frá úthafsöldunni sem þarna brotnar með miklum drunum.

Reynisfjara er einstök frá náttúrunnar hendi. Stuðlaberg og ógnvekjandi drangar í austri en Dyrhólaey í vestri.

Svarti sandurinn hér á landi hefur einnig sérstakt aðdráttarafl. Fyrir nokkru las ég grein eftir blaðamann á The Daily Telegraph í London sem mælti með að menn sæju þennan sand einhvern tíma á lífsleiðinni. Margir dragast greinilega að bandaríska flugvélarflakinu í fjörumálinu á Sólheimasandi því að fjöldi bíla stóð utan vegar þar sem gengið er niður að vélinni.

Boðað hefur verið að sveitarfélagið hér í Rangárþingi eystra ætli að hefja gjaldtöku á bílastæðum við hina vinsælu ferðamannastaði. Það er skynsamleg ráðstöfun sem krefst þess jafnframt að gengið sé frá stæðunum á viðunandi hátt en ekki sé þar á tjá og tundri eins virtist í gær.

Þegar rætt er um öryggi á ferðamannastöðum skiptir mestu að aðgengi sé á þann veg að fólki sé ljóst hvar því er ætlaður staður og hvar varasamt er að fara eða beinlínis bannað. Mér þótti vanta varúðarskilti á gönguleiðinni síðasta spölinn niður í Reynisfjöru auk þess sem bjarghringir mættu sjást betur, þeir kalla á varúð og minna á hættu.

Nú hefur fé verið ráðstafað úr framkvæmdasjóði ferðamála. Umhverfisstofnun fær þar fjármuni, ég hélt að hún væri skrifborðs- og eftirlitsstofnun en til dæmis Landgræðslan væri útivinnu- og framkvæmdastofnun á sviði umhverfisráðuneytisins.

TripAdvisor birti í gær lista yfir 25 vinsælustu borgir þeirra sem nota þessa vinsælu síðu. Reykjavík er þar í 25. sæti, ekki dregur það úr ferðamannafjöldanum.

Hér var fullyrt í gær að Fréttablaðið teldi ekki efnislega ástæðu til gagnrýni á Sigmund Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra vegna eigna eiginkonu hans erlendis. Ritstjórn blaðsins hefði snúist hugur og gagnrýndi nú ráðherrann fyrir að halda ekki nógu vel á miðlun upplýsinga um málið. Þennan fimmtudag 24. mars birtist ítarlegt viðtal um málið við ráðherrann í Fréttablaðinu. Sama dag ræddi ráðherrann málið við Útvarp sögu.

Þórður Snær Júlíusson, ritstjóri Kjarnans, birtir í dag harðorða grein gegn Sigmundi Davíð á vefsíðu sinni og sakar ráherrann um „hroka“ og „sjálfsupphafningu“ í svörum hans vegna málsins. Hann hafi verið í „þægilegum viðtölum“ við fjölmiðla í gær og „þaulskipulögð viðbrögð“ framsóknarþingmanna og annarra úr „innsta hring“ ráðherrans hafi ekki jákvæð áhrif.

Undir lok ádrepu sinnar segir Þórður Snær:

„Með því að leggja fram vantrauststillögu [á alþingi] gera stjórnarandstöðuflokkarnir Sjálfstæðisflokkinn, sem mun að mestu verja forsætisráðherra fyrir vantrausti, hins vegar samsekan með Sigmundi Davíð. Þeir neyða samstarfsflokkinn til að verja forsætisráðherra með formlegum hætti. Og halda málinu lifandi.“

Hvað felst í orðinu „samsekur“ í þessu samhengi? Varla er það saknæmt af forsætisráðherra að svara ekki ríkisútvarpinu á þann hátt sem fréttastofa þess kýs? Varla er saknæmt ef blaðamenn leggja ekki nema „þægilegar“ spurningar fyrir forsætisráðherra?

Þórður Snær hefur dæmt forsætisráðherra og vill einnig geta dæmt Sjálfstæðisflokkinn vegna máls sem fellur innan laga og reglna hvað sem stjórnmála- eða siðferðisskoðunum manna líður. Lokasetningin í hinum tilvitnuðu orðum segir í raun alla söguna: „Og halda málinu lifandi.“

Um þetta snýst málið á þessu stigi til dæmis í fréttatímum ríkisútvarpsins. Þar var meðal annars talið fréttnæmt að kvöldi 24. mars að Óttarr Proppé, formaður Bjartrar framtíðar, væri „hugsi“ yfir málinu. Stóra spurningin er hvernig og hvort tekst að „halda málinu lifandi“ fram yfir páska.

Nú snýst málið um að valda sem mestum pólitískum óþægindum, einkum framsóknarmönnum og jafnframt sjálfstæðismönnum með því að gera þá „formlega“ verjendur forsætisráðherra og þar með „samseka“. Verða þetta enn höfuðatriðin að loknum páskum?

Undarlegast er að fréttahaukarnir skuli ekki grafast fyrir málið á annan hátt og finna bitastæðar efnislegar hliðar á því í stað þess að einblína á hvort forsætisráðherrann talar við þennan eða hinn.

Samtal mitt við Brasilíumanninn Luciano Dutra, þýðanda og útgefanda, á ÍNN er komið á netið og má sjá það hér. Í samtalinu birtist einstæður áhugi og dugnaður við að læra íslenska tungu og á að kynna íslenska bókmenningu fyrir hinum stóra, portúgalska málheimi.

Miðað við hvernig aðstoðarritstjóri Fréttablaðsins skrifaði um forsætisráðherrahjónin 17. mars og lýst var hér á síðunni sama dag á þennan hátt kemur nokkuð á óvart að Sigmundur Davíð skuli í dag velja Fréttablaðið til að skýra sjónarmið sín varðandi aflandsreikning eiginkonu sinnar og gagnrýni á þau hjónin vegna hans.

Þetta þarf þó kannski ekki að vera undrunarefni því að aðalritstjóri Fréttablaðsins, Kristín Þorsteinsdóttir, tók í raun í lurginn á aðstoðarritstjóranum í forystugrein blaðsins þriðjudaginn 22. mars þegar Kristín sagði undir fyrirsögninni Orðhákar:

„En niðurstaða samninga ríkisins við kröfuhafa var með þeim hætti að erfitt er að halda því fram að meintir hagsmunaárekstrar Sigmundar Davíðs hafi orðið honum fótakefli. […] Þess vegna er ómerkilegt að halda því fram að fjárhagsleg tengsl Sigmundar hafi haft áhrif á niðurstöðu viðræðna við kröfuhafa.“

Ágreiningurinn um þetta mál innan ráðandi hóps á Fréttablaðinu hefur ekki verið skýrður. Nú beinist áhugi ritstjórnarinnar og gagnrýni einkum að því hvenær og hvernig forsætisráðherrahjónin greindu frá málavöxtum opinberlega. Það er klassískt umræðuefni hér á landi þegar gagnrýnendur eru komnir í málefnalegt þrot.

Þorbjörn Þórðarson skrifar forystugrein í Fréttablaðið í dag, 24. mars, undir fyrirsögninni Þögnin langa og er þar að finna aðfinnslur við forsætisráðherra fyrir að hafa þagað of lengi sama dag og blaðið birtir við hann langt viðtal sem dregur ekki síður athygli að blaðinu en málstað ráðherrans sem blaðið er hætt að gagnrýna efnislega. Þorbjörn segir til dæmis:

„Ef erlendar eignir eiginkonu forsætisráðherra í Wintris Inc. eru séreignir hennar en ekki hjúskapareignir koma þær ekki til skiptanna í skilnaði. Séu þær séreignir er engin skylda á forsætisráðherra að upplýsa um eignirnar í hagsmunaskráningu. Í prinsippinu á það ekki að skipta máli hvort forsætisráðherrann sé efnaður eða ekki. Hins vegar getur það verið kostur að forsætisráðherrann og maki hans eigi nóg af peningum. Það dregur úr líkum á því að hægt sé að hafa áhrif á ráðherrann og útilokar að hann sé fjárhagslega háður öðrum.“

Í kvöld klukkan 20.00 verður frumsýnt samtal mitt á ÍNN við Luciano Dutra frá Brasilíu. Það er forvitnilegt fyrir margra hluta sakir.

Össur Skarphéðinsson skrifar grein í Fréttablaðið í dag þar sem hann segir að næsti forseti verði að feta í fótspor Ólafs Ragnars og verja þjóðina gegn misvitrum ákvörðunum ríkisstjórnar og þingmanna. Má skilja greinina á þann veg að Össur kynni sig sem slíkan mann.

Dæmin sem Össur tekur um varðstöðu Ólafs Ragnars snúast öll um gerðir ríkisstjórnar þar sem Össur sat og taldi sig hafa alla þræði á eigin hendi í samvinnu við Ögmund Jónasson eins og lesa má í ævisögu Össurar um árið 2012. Ólafur Ragnar greip fram fyrir hendur ríkisstjórnarinnar í orðum og gerðum.

Að mati Svans Kristjánssonar, prófessors í stjórnmálafræðum og hugmyndafræðings pírata, fór Ólafur Ragnar langt úr fyrir umboð sitt í pólitískum embættisverkum sínum.

Þegar lesin eru skrif Svans um gjörðir Ólafs Ragnars nú kemur myndin Fantasía eftir Walt Disney frá 1940 í hugann og sá hluti hennar þar sem Mikka Mús er í hlutverki Der Zauberlehrling – lærisveins galdrameistarans - í kvæði Goethes frá 1797. Ekki verður vandinn við að hemja afleiðingar galdranna minni ætli Össur að taka til við að stunda þá.

Ólafur Ragnar varaði við ESB-aðildinni, stjórnarskrárbreytingum og beindi Icesave-samningunum til þjóðarinnar af því að hann vildi þá úr sögunni. Í öllum þessum málum sat Össur sem fastast í ríkisstjórn sem hafði þessi mál efst á stefnuskrá sinni? Ætli hann upplýsi ekki næst að hann hafi verið á móti þeim öllum, aðeins gert það sem Jóhanna og Steingrímur J. fólu honum?

Nú er ljóst að belgískir smáglæpamenn sem ánetjuðust öfgahyggju og fóru til Sýrlands á vit Ríkis íslams stóðu að hryðjuverkunum í Brussel í gær eins og að hryðjuverkunum í París í nóvember. Hér má lesa lýsingu fræðimanns á hvað mótar líf manna af þessu sauðahúsi.

Þá er einnig ljóst að belgískum lögregluyfirvöldum var kunnugt um glæpahneigð mannanna, þeir höfðu hlotið fangelsisdóma eins og lesa má hér.

Belgíska ríkið er sundurtætt og stjórnmálakerfið lamað mánuðum saman á meðan leitast er við að mynda stjórnhæfan meirihluta á þingi. Að baki meirihlutans er jafnan sundurlaus hópur. Afleiðingin er sundrað samfélag. Spurning er hvort voðaverkin leiða til meiri samheldni í þágu borgaralegs öryggis.

Hryðjuverkin í Brussel vekja enn spurningar um hvernig tryggja beri öryggi hins almenna borgara þegar vegið er að því á þann veg sem menn hafa orðið vitni að í París 13. nóvember  2015 og nú í Brussel.

Í París voru skotmörkin veitingastaður, íþróttaleikvangur og tónleikahús.  Alls féllu 130 manns. Í Brussel var ráðist á flugstöð og lestarstöð og á þessari stundu er tala fallinna 34.

Eftir að ráðist var á almenning í París var hæsta viðbúnaðarstig innleitt í Brussel á meðan leitað var að samverkamönnum þeirra sem unnu Parísar-ódæðið. Brussel var í lamasessi, ef þannig á orða það, í nokkra daga.

Föstudaginn 18. mars fannst einn árásarmannanna í París loks í Brussel. Hann var handtekinn auk nokkurra samverkamanna sinna. Krefjast Frakkar að fá hann framseldan.

Séu tengsl á milli handtökunnar á föstudag og þess sem gerðist í Brussel í dag sýnir það að Ríki íslams sem segist bera ábyrgð á árásunum ræður yfir hraðvirku og öflugu kerfi til gagnaðgerða telji það að sér eða mönnum sínum vegið. Árásirnar í Brussel sýna einnig að markmið þeirra er skapa sem mestan usla og ótta og reyna á þolmörk lögreglu og sjúkraliðs.

Miðað við viðbrögðin í Belgíu eftir árásina í París er einkennilegt að ekki skuli hafa verið innleitt þar hæsta viðbúnaðarstig strax eftir handtökuna á föstudag. Hvort það hefði komið í veg fyrir hina fólskulegu árás skal ósagt látið, það hefði þó örugglega ekki auðveldað hana.

Leyniþjónusta og lögregla Belgíu hafa greinilega verið grandalaus um hættuna sem var á næsta leiti þrátt fyrir allt sem á undan er gengið – eða kannski vegna þess.

Íslensk stjórnvöld hljóta að beita öllum ráðum sem þau hafa til að fylgjast með hættum sem kunna að steðja að hinum almenna borgara. Séu samgöngumiðstöðvar á háannatíma orðnar að skotmarki hryðjuverkamanna er aðeins einn staður á Íslandi sem dregur að sér athygli þeirra, flugstöð Leifs Eiríkssonar. Um hana fara einnig meira en 90% allra sem koma til landsins eða fara frá því.

Nýta ber flugstöðina til hins ítrasta til eftirlits með ferðum fólks. Í því efni ber í senn að nýta fullkomnustu tækni og vel þjálfaðan mannafla sem svarar til þess fjölda sem um stöðina fer. Í gæslu af því tagi felst besta varðstaðan um öryggi hins almenna borgara hér á landi.

Karl Garðarsson, þingmaður Framsóknarflokksins, var um skeið fréttastjóri á Stöð 2. Hann veit hvernig menn vinna á fréttastofu ljósvakamiðla. Nú (21. mars) skrifar hann pistil á Eyjuna um hvernig fréttastofa ríkisútvarpsins fjallar um Sigmund Davíð Gunnlaugsson, formann Framsóknarflokksins og forsætisráðherra. Segir hann ríkisútvarpið hafa „staðið fyrir herferð gegn forsætisráðherra undanfarna viku og þar hafa öll lögmál hlutlægni látið undan“.

Karl nefnir dæmi máli sínu til stuðnings:

Jón Ólafsson sem Sigmundur Davíð setti af sem formann siðanefndar á vegum forsætisráðuneytisins hafi leikið „lausum hala“ í Kastljósi. Jóhann Hauksson, „spunameistari“ Jóhönnu Sigurðardóttur var kallaður morgunútvarpið með Jóhanni Páli Jóhannssyni, blaðamanni á Stundinni föstudaginn 18. mars. Jóhann Páll tekur á Stundinni í dag pólitíska afstöðu með hvatningu um að stjórnarliðum sé stillt upp við vegg sem ekki verður gert nema með vantrausti á forsætisráðherra.

Karl Garðarsson segir að í kvöldfréttum föstudaginn 18. mars hafi fréttastofan kallað til „prófessor Vilhjálm Árnason, sem á sínum tíma kallaði afstöðu Sigmundar Davíðs um að segja nei við Icesave samningum „siðferðilega óverjandi“.“

Að morgni dagsins í dag hafi þó steininn tekið úr „þar sem enn á ný voru boðnir til að tjá sig tveir yfirlýstir andstæðingar Sigmundar Davíðs, þeir Róbert Marshall þingmaður Bjartrar framtíðar og Indriði H. Þorláksson hægri hönd Svavars Gestssonar í Icesave samninganefndinni“. Karl telur Róbert „fyrirlíta“ Framsóknarflokkinn. Indriði H. hafi aðeins verið kynntur sem „fyrrverandi ríkisskattstjóri“ þegar hann mætti í morgunútvarpið en hvorki minnst á aðild hans að Icesave-samningagerðinni né að hann hafi verið „hægri hönd Steingríms J. Sigfússonar þegar bankarnir voru gefnir hrægammasjóðunum“.

Karl segir:

„Allt er þetta bullandi hlutdræga fólk bara kynnt sem hlutlausir álitsgjafar í fréttaflutningi Ríkisútvarpsins, í spjalli um fréttir vikunnar og vangaveltum í morgunútvarpi. [...] Ríkisútvarpið hefur loksins fellt grímuna. Hún er ófögur ásjónan sem við blasir. Óvinur nr. 1 er fundinn í Framsóknarflokknum.“

Þetta er hörð, rökstudd gagnrýni frá manni sem veit hvernig standa má að ákvörðunum um að halda lífi í máli á hlutdrægum „fréttalegum“ forsendum. Fréttastofa ríkisútvarpsins krefst þess að Sigmundur Davíð standi fyrir máli sínu. Ætlar hún ekki að gera það sjálf?

Áhuginn á að láta gott af sér leiða fyrir land og þjóð er mikill eins og sést í lofsverðum áhuga á að verða forseti Íslands. Í dag bárust fréttir um tvo frambjóðendur Hrannar Pétursson og Guðmund Franklín Jónsson. Að óreyndu hefði enginn talið að svo margir vildu gefa kost á sér til að sinna hinu háa embætti. Þess verður ekki vart að hópur kjósenda standi að baki nokkrum frambjóðendanna.

Hrannar Pétursson bauð blaðamönnum heim til sín í morgun og flutti ræðu þar sem hann rifjaði meðal annars upp að sjö ára gamall hefði hann á leikvelli norður á Húsavík reynt að vekja áhuga félaga sinna á framboði til forseta þegar Vigdís Finnbogadóttir var kjörin 1980. Hrannar sagði:

„Ég veit að sum­um finnst það hé­góm­leg ákvörðun að bjóða sig fram til for­seta Íslands. En staðreynd­in er sú, að for­seti Íslands er venju­leg mann­eskja og embættið er ekki frá­tekið fyr­ir dæg­ur­stjörn­ur - stjórn­mála­menn eða annað fólk sem tel­ur sig út­valið til starf­ans. For­set­inn á að vera hluti af þjóðinni, en ekki yfir hana haf­inn. Þannig for­seti vil ég að verða. Fram­sýnn en alþýðleg­ur, venju­leg­ur maður með ein­læg­an áhuga á því að láta gott af mér leiða.[…]

Hann á að beita sér fyr­ir fram­förum, ný­sköp­un í at­vinnu­lífi, menn­ingu og mennt­un. Hann á að vera helsti talsmaður kynja­jafn­rétt­is í land­inu og bar­áttumaður fyr­ir bættri lýðheilsu. Það eru mín helstu áherslu­mál. […]

Þetta stóra skref stíg ég að eig­in frum­kvæði og af ein­læg­um áhuga. Ég er ekki full­trúi ein­hverra afla í sam­fé­lag­inu, sem hafa valið sér fram­bjóðanda fyr­ir­fram, held­ur vil ég tala fyr­ir mál­efn­um sem mér finnst eiga brýnt er­indi við okk­ur öll.“

Ég hef alls ekki gert upp hug minn til forsetaframbjóðenda, það er ekki tímabært þegar þeir birtast tveir á dag. Ég vitna hins vegar til framboðsræðu Hrannar vegna þess að þar er að finna tón sem ber vott um að frambjóðandanum er þetta hjartans mál. Þetta er tónn sem hefur verið á undanhaldi í opinberum umræðum þar sem persónulegar árásir eða jafnvel svívirðingar eiga meira upp á pallborðið en hlýleiki.

Harka í mannlegum samskiptum einkennir til dæmis pírata, flokkinn sem nú nýtur stuðning flestra í könnunum. Boðskapur forsetaframbjóðenda hefur almennt verið öndverður við þetta. Spurning er hvort þrá eftir meiri mildi í opinberum umræðum ráði miklu um fjölda forsetaframbjóðenda. Sé svo ber að fagna hverjum nýjum frambjóðanda.å

Í dag sat ég ráðstefnuna Enginn er eyland: Ísland og alþjóðasamfélagið og flutti erindi sem má lesa hér.

Akureyrarakademían, utanríkisráðuneytið og Háskólinn á Akureyri efndu til ráðstefnunnar sem var vel skipulögð og vel heppnuð. 

Hér má lesa nánar um ráðstefnuna. 

Veðrið var gott. Við flugum norður með nýju Bombardier-vél Flugfélags Íslands en til baka með Fokker – um miðjan dag barst sms þar sem sagt var að yfirbókað væri á vélina til Reykjavikur og þeim boðin umbun sem vildu breyta heimfluginu.

Viðtal mitt við Gunnar Þór Bjarnason sagnfræðing á ÍNN miðvikudaginn 16. mars er nú komið á netið og má sjá það hér. Bók Gunnars Þórs Þegar siðmenningin fór fjandans til um Ísland og fyrri heimsstyrjöldina kom út fyrir jól og hlaut nýlega íslensku bókmenntaverðlaunin. Var það verðskuldað. Bókin er vel skrifuð og bregður ljósi á kafla í Íslandssögunni sem hefur verið að ýmsu leyti hulinn.

Fréttir frá Brussel herma að leiðtogar ESB-ríkjanna 28 hafi síðdegis í dag náð samkomulagi við Ahmet Davutoglu, forsætisráðherra Tyrkja, um að á sunnudaginn verði gripið til ráðstafana í Tyrklandi til að stöðva straum flótta- og farandfólks frá Tyrklandi til Grikklands.  Þeir sem koma ólöglega til Grikklands verða sendir aftur til Tyrklands. Fyrir hvern Sýrlending sem er endursendur geta Tyrkir sent einn Sýrlending til ESB-lands – allt að 72.000 einstaklingum.

Samvinnu Tyrkja tryggði ESB með fjárgreiðslum og fyrirheiti um meiri hraða í ESB-aðildarviðræðum Tyrkja. ESB setti Tyrkjum samtals 72 skilyrði. Hvernig málamiðlun um þau er háttað hefur ekki verið upplýst þegar þetta er skráð.

Tilgangur samkomulagsins er eyðileggja „viðskiptamódel“ smyglaranna sem taka að sér að koma fólki yfir sundin milli Tyrklands og Grikklands, að „viðskiptavinirnir“ átti sig á að þeir séu að kasta fé út í vindinn með því að borga fyrir ferð til Grikklands. Fréttir herma að nú sé meira fólk á bátum á ferð milli Líbíu og Ítalíu en verið hefur um nokkurt skeið sem bendir til nýrra ferðaleiða fólksins sem vill freista gæfunnar í Evrópu hvað sem það kostar.

Áður en samkomulag tókst sögðu ráðamenn á Kýpur að þeir mundu beita neitunarvaldi gegn öllum samningum við Tyrki nema þeir viðurkenndu Kýpur sem sjálfstætt og fullvalda ríki. Svo virðist sem Kýpverjar hafi verið kveðnir í kútinn – líklega með einhverri dúsu eins og tíðkast innan ESB þegar hagsmunir Þjóðverja og annarra stórþjóða eru í húfi. Fyrir Angelu Merkel má líkja því við spurningu um pólitískt líf eða dauða að takist að stöðva stjórnlausan straum aðkomufólks til Þýskalands.

Fanney Birna Jónsdóttir, aðstoðarritstjóri Fréttablaðsins, skrifar forystugrein í blaðið í dag 17. mars og fjallar um reikning forsætisráðherrafrúarinnar á Bresku jómfrúareyjum sem frúin sagði frá á FB-síðu sinni þriðjudaginn 15. mars og kynnti hvernig hún hefði ráðstafað föðurarfi sínum og séreign. Gekk hún í því efni lengra en lögskylt er. Fara erlendir sérfræðingar með stjórn eignarinnar á grundvelli samnings við eigandann. Íslensk skattayfirvöld hafa verið upplýst um eignina.

Fanney Birna telur ýmislegt orka tvímælis í málinu. Í fyrsta lagi hafi í gær (!) verið samþykktar siðareglur fyrir þingmenn og segir aðstoðarritstjórinn að í ljósi þeirra beri að skoða aðkomu Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar að uppgjöri slitabúa bankanna. „Eiginkona hans hefur beina fjárhagslega hagsmuni af því með hvaða hætti slitabúin muni gera upp við kröfuhafa sína.“

Í öðru lagi hafi Sigmundur Davíð „lagt ríka áherslu á að íslenska krónan sé sterkur og brúkanlegur gjaldmiðill“ meðal annars þegar hann „rökstuddi kosti nýja búvörusamningsins“. Á sama tíma og hann  tali „upp krónuna“ hafi „nánasti aðstandandi hans ákveðið að hér á landi séu fjárfestingarkostir innan hafta ekki boðlegir“.

Þá segir aðstoðarritstjórinn:

„Það er ómögulegt að halda því fram að fjármál eiginkonu Sigmundar komi honum bara alls ekki við. Um er að ræða 1.200 milljónir. [...] Þannig auðæfi að Sigmundur Davíð getur verið viss um að börn hans munu í raun aldrei þurfa að vinna handtak á ævi sinni nema þau vilji. [...]

Það er hins vegar þannig með þetta mál eins og svo oft er með önnur að þrátt fyrir að hlutirnir séu löglegir er það hverjum og einum í sjálfsvald sett að ákveða hvort þeim finnist þeir siðlegir. Og hvort þeir raunverulega skipti máli.“

Erfitt er að finna í heila brú í þessum skrifum. Hafa aðgerðir stjórnvalda ekki miðað að því að skerða hlut kröfuhafa slitabúanna? Að blanda krónunni og búvörusamningnum inn í þetta mál er langsótt. Forsætisráðherrafrúin ákvað að halda arfi sínum erlendis til að halda sig frá fjárfestingum innan lands vegna starfa manns síns. Þetta fé er forgengilegt eins og allt annað og ummælin um afkomendur forsætisráðherrahjónanna eru í raun fráleit hvernig sem á er litið. Fyrst og síðast eru þetta þó hræsnisfull skrif í blaði sem er eign eiginkonu Jóns Ásgeirs Jóhannessonar vegna viðleitni þeirra hjóna til að bjarga málgagni sínu í rosalegasta fjármálavafstri Íslandssögunnar.

.

Í dag ræddi ég við Gunnar Þór Bjarnason sagnfræðing í þætti mínum á ÍNN. Samtalið verður fumsýnt kl. 20.00 í kvöld á rás 20.

Samfylkingin hefur verið í sviðsljósinu undanfarið vegna væntanlegs formannskjörs. Árni Páll Árnason formaður hefur farið um landið og rætt við flokksmenn, Helgi Hjörvar þingflokksformaður gefur kost á sér til formanns og einnig Magnús Orri Schram, fyrrverandi þingmaður, sem telur sér helst til tekna að hafa ekki átt aðild að stjórn flokksins eða þingflokki undanfarin þrjú ár. Ný skoðanakönnun á vegum MMR leiðir í ljós að fylgi flokksins minnkar og er nú 7,8%, minna en nokkru sinni í 16 ára sögu flokksins.

Katrín Jakobsdóttir, formaður VG, naut stuðnings flestra til að verða forseti Íslands í könnunum þar til hún tók af skarið og sagðist ekki vera í framboði. Vinstri grænir, flokkur hennar, dalar í könnun MMR og nýtur sama stuðnings og Samfylkingin, 7,8%.

Í samtali við Eyjuna í dag segir Árni Páll að það sé „gríðarlegt áhyggjuefni að Samfylking og Vinstri græn tapi fylgi og það fari ekki yfir á Pírata. Við höfum huggað okkur við það síðasta árið í þessu fylgishruni sem við höfum upplifað að fylgið hefur þó alla vega farið þangað. Ef að stjórnarflokkarnir eru allt í einu farnir að ná viðspyrnu þá er það verulegt áhyggjuefni og sýnir enn betur en áður mikilvægi þess að Samfylkingin nái vopnum sínum“.

Árni Páll telur könnunina staðfesta að Samfylkingin þurfi að taka „til hjá sér í grundvallaratriðum“.

Katrín Jakobsdóttir segir við Eyjuna:

„Ég hef auðvitað áhyggjur af því að einu flokkarnir sem skilgreini sig sem vinstri flokka séu í þessum kröggum. Stóru málin í samfélaginu nú, ójöfnuðurinn, staða heilbrigðiþjónustu, hvernig núverandi ríkisstjórn hefur afsalað almenningi tekjum, allt þetta eru kjarnamál Vinstri grænna. Þegar afstaða almennings til þessara mála er mæld virðist hann eigi mikla samleið með okkur. Kjósendur virðast hins ekki tengja við flokkinn. Við þurfum því að finna út hvernig við getum komið okkar skýru stefnu til skila til kjósenda. Við þurfum að nýta tímann fram á haustið mjög vel til að greina hvers vegna við náum ekki í gegn.“

Hér var því hreyft í gær að innan stjórnarflokkanna yrðu menn að taka strategískar ákvarðanir með hliðsjón af hinni pólitísku stöðu. Óróleikinn í stjórnarsamstarfinu undir forsæti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, meðal annars fyrir tilstuðlan hans er í ætt við gamalkunnugan kosningafirðing framsóknarmanna. Íhugi forystumenn stjórnarflokkanna ekki að boða til kosninga haustið 2016 ber það vott um skort á pólitísku hugmyndaflugi.

Nokkurs óþols gætir greinilega í stjórnarsamstarfinu. Einkum reyna framsóknarmenn að skapa sér sérstöðu. Hið einkennilega er að þeir sækja nú út á vinstrikantinn, þann kant þar sem flokkar eiga helst undir högg að sækja í evrópskum stjórnmálum. Sagan sýnir að því lengra sem framsóknarmenn sækja til vinstri þeim mun minna fylgi fá þeir. Þetta reyndu þeir á tíma viðreisnarstjórnarinnar fyrir hálfri öld og einnig fyrir aldarfjórðungi þegar þeir lögðust gegn aðild að evrópska efnahagssvæðinu. Þeir fóru einnig jafnan illa þegar Framsóknarflokkurinn snerist gegn varnarsamstarfinu við Bandaríkin.

Deilur um utanríkismál einkenna ekki stjórnmálaumræður samtímans hér á landi. Ótrúlega lítil athygli beinist að þeim málaflokki um þessar mundir þótt heimsmyndin sé að breytast og aðstæður í öryggismálum í næsta nágrenni okkar. Þá er ekki heldur deilt á þingi um útlendingamál, helsta hitamál í stjórnmálum nágrannalandanna. Þótt spáð sem allt 1.000 hælisleitendum hér á þessu ári veldur það engum sýnilegum óróleika á alþingi. Virðast þingmenn lifa í þeirri trú að frumvarp frá nefnd allra flokka um útlendingamál sem gengur í öfuga átt við hert lagaákvæði í nágrannalöndunum leysi vandann hér á landi.

Efnahagsmálin, atvinnumálin og ríkisfjármálin valda ekki heldur deilum. Ríkisstjórninni hefur tekist að lækka skuldir þjóðarbúsins í 14% af vergri landsframleiðslu sem er með ólíkindum og felur í raun í sér byltingu í ríkisfjármálum. Þetta virðist stærra mál en stjórnmálamenn og fjölmiðlamenn skilja, ættu þeir þó að leggja sig meira fram um að skýra það fyrir sjálfum sér og almenningi. Sumir trúa því kannski enn sem var söngur ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur og ekki síst Árna Páls Árnasonar, arftaka Jóhönnu, að ekki yrði unnt að ná þeim árangri sem við blasir í skulda- og ríkisfjármálum nema með aðild að ESB og aðstoð frá Brussel og Frankfurt.

Í stað þess að beina athygli að stóru málunum og hinum mikla árangri sem hefur náðst kýs Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra að deila um hvort nýr Landspítali rísi við Hringbraut eða hvort um endurnýjun gamals spítala með nýjum byggingum sé að ræða.

Stjórnarandstaðan er í molum hvað sem líður miklu fylgi pírata. Hugsuðu menn eftir strategískum línum í stjórnarflokkunum veltu þeir fyrir sér kosningum fyrr en síðar til að draga enn betur fram vandræðagang stjórnarandstöðunnar. Þess í stað gefa þeir stjórnarandstöðunni færi á sér með þrasi um einnota mál sem flest leysast af sjálfu sér sé farið að lögum og leikreglum.

Framsóknarflokkurinn vill stundum haga sér eins og flokkur án fortíðar. Gengur hann ekki of langt núna?

Hinn 31. janúar 2002 birti Morgunblaðið frétt um að nefnd undir formennsku Ingibjargar Pálmadóttur, fyrrv. heilbrigðisráðherra Framsóknarflokksins, skýrslu til Jóns Kristjánssonar, þáv. heilbrigðisráðherra Framsóknarflokksins, um að reisa bæri nýjan Landspítala við Hringbraut. Nefndin kannaði staðsetningu við Vífilsstaði og hafnaði henni.

Hinn 28. apríl 2004 birti Morgunblaðið frétt um samkomulag milli ríkisvaldsins og Reykjavíkurborgar um skipulag lóðar Landspítala - háskólasjúkrahúss við Hringbraut. Jón Kristjánsson, heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra, og Þórólfur Árnason, borgarstjóri R-listans með aðild framsóknarmanna, undirrituðu samkomulagið. Jón Kristjánsson sagði að hér væri mjög mikilvægum og stórum áfanga náð og lagður grunnur að frekari uppbyggingu. Hann sagði brýnt að halda áfram þeirri vinnu og taka næstu skref. Hann sagði flókin og umfangsmikil mál nú komin í réttan farveg.

Hinn 3. september 2015 birti VSÓ-ráðgjöf frétt á vefsíðu sinni um að ritað hafi verið undir samning um fullnaðarhönnun meðferðarkjarna Landspítalans við Hringbraut á síðunni segir:

„Fjöldi gesta var viðstaddur afhöfnina í anddyri K-byggingar Landspítala, þar á meðal tveir fyrrum heilbrigðisráðherrar og dyggir stuðningsmenn nýs Landspítala við Hringbraut, Jón Kristjánsson og Siv Friðleifsdóttir [Framsóknarflokki]. Hátíðarstemning var, enda má líta svo á að samningur um fullnaðarhönnun meðferðarkjarnans og auglýsing um tilboð í framkvæmdir við sjúkrahótel jafngildi staðfestingu þess í reynd að nýr Landspítali rísi við Hringbraut.“

Á ruv.is er í dag sagt frá því að Elsa Lára Arnardóttir, þingmaður Framsóknarflokksins og fyrsti varaformaður velferðarnefndar Alþingis, telji rétt að taka umræðu um staðsetningu Landspítala. Þetta sé tugmilljarða króna fjárfesting. „Ef við getum skoðað hvernig við getum byggt hraðar og jafnvel hagkvæmar og með betri vinnuaðstöðu. Nýtt húsnæði þar sem allar deildir fá pláss; af hverju eigum við ekki að hugsa hratt, hefjast handa og byggja nýtt öflugt sjúkrahús frá grunni?“ spyr framsóknarkonan.

Elsa Lára var spurð að því hvort Framsóknarflokkurinn stæði sameinaður í því að skoða eigi aðra staðsetningu. „Já, við höfum verið að ræða þetta núna og finnst mjög mikilvægt að taka umræðuna.“

Hafa Ingibjörg Pálmadóttir, Jón Kristjánsson og Siv Friðleifsdóttir sagt skilið við Landspítala við Hringbraut?

Flokkstjórnarfundi Samfylkingarinnar laugardaginn 12. mars má að nokkru lýsa sem uppgjafarfundi. Flokksforystan nýtur ekki neins trausts, stefnumálin eru reist á að samkomulag náist fyrir kosningar við aðra flokka – flokkurinn er horfinn frá sjálfstæðri stefnumörkun, tekið skal mið af vilja annarra, einkum pírata.

Á sínum tíma tók Árni Páll Árnason, sitjandi flokksformaður, undir orð Birgittu Jónsdóttur yfir-pírata um stjórnarsáttmála stjórnarandstöðunnar fyrir kosningar, stutt kjörtímabil að þeim loknum til að kollvarpa stjórnarskránni og skipulagi stjórnarráðsins. Nú segir hann fulla ástæðu fyrir stjórnarandstöðuna til að stilla saman sína strengi. Innan Samfylkingarinnar sé hins vegar órætt hve langt menn vilji ganga til samstarfs við aðra. Hann vill þó skýra skuldbindingu „um lykilverkefni fyrir næsta kjörtímabil og að þessir flokkar [stjórnarandstaðan] skuldbindi sig til að reyna myndun meirihlutastjórnar“ fái þeir nægilegt fylgi (ruv.is 13. mars).

Enginn veit hvort Árni Páll verður í kjöri til formanns Samfylkingarinnar í vor. Tveir öruggir frambjóðendur eru: Helgi Hjörvar þinflokksformaður og Magnús Orri Schram, fyrrv. þingmaður.

Helgi Hjörvar segir lykilatriði fyrir stjórnarandstöðuna „að sameinast um fá mál, um stutt kjörtímabil, meðal annars um stjórnarskrárúrbætur, kjaramál og aðildarumsóknina að Evrópusambandinu og skila þeim í heila höfn“. Sundruð  nái hún ekki „árangri gegn sérhagsmunaöflunum hér í landinu“. (ruv.is 13. mars.)

Þetta tal um sérhagsmunaöflin er útslitið og gamaldags en hitt er söngur með pírötum.

Magnús Orri telur brýnt að Samfylkingin vinni „betur í sínum málum“, skerpi aðeins á skilaboðunum, tali skýrar við fólk og gefi sterkar til kynna hvar hún standi. „Umræða um kosningabandalag getur svo komið í kjölfarið, en fyrst þurfum við að vinna okkar heimavinnu,“ segir Magnús Orri á ruv.is 13. mars.

Magnús Orri hafði ekki fyrr kynnt framboð sitt til formanns en Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, fyrrv. formaður Samfylkingarinnar, setti inn á FB-síðu sína:

 „Forystumaður Samfylkingarinnar í Landsdómsmálinu hefur stigið fram og telur sig vel til flokksforystu fallinn.”

Á vefsíðunni thjodmal.is er rætt um afskipti Magnúsar Orra af landsdómsmálinu eins og lesa má hér. Hann skoraðist undan að taka afstöðu til þess meginatriðis að ekki skuli ákæra neinn nema rökstutt sé að meiri líkur séu en minni á að hann verði ákærður. Hann lék með öðrum pólitískan hráskinnaleik. Á þetta vill Ingibjörg Sólrún minna og sendir því frá sér varnaðarorð.

Miðvikudaginn var rætt við mig á Bylgjunni í þættinum Reykjavík síðdegis og höfðu þeir félagar Þorgeir og Kristófer áhuga á að fræðast um hugleiðslu sem ég leiði meðal annars stöðinni Tveimur heimum í Suðurhlíð en um hana má fræðast hér.  Samtalið við mig er komið á netið og má hlusta á það hér. 

Fyrir viku sagði ég frá því sem Charles Moore skrifaði í The Spectator um Churchill og alþingi án þess að það væri rétt. Ég sendi bréf vegna þessa til ritstjóra The Spectator og birtist það í heftinu dags. 12. mars. Hér má lesa bréfið:

Disputed parentage

Sir: In his Notes on 5 March, Charles Moore tells the story of a visit by Sir Winston Churchill to the Icelandic Parliament, Althingi. Mr Moore says:

Churchill famously irritated its members by the first half of his sentence and gratified them with the second half: ‘I come from the mother of parliaments [pause] to the grandmother of parliaments.'

A good line, but one that was delivered not by Churchill but by Lord Newton, who was sent to help the Althingi celebrate its 1,000-year anniversary in 1930.

Incidentally, our first laws were spoken rather than written, so the presiding officer had to recite them when parliament met. This is the origin of the phrase ‘Mr Speaker'.
Björn Bjarnason
Kvoslaekur, Iceland

Kosið verður til landsþinga í þremur sambandslöndum Þýskalands, Baden-Württemberg, Rheinland-Pfalz og Sachsen-Anhalt. sunnudaginn 13. mars. Í Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) í dag segir að kosningarnar drohen für CDU und SPD zu einem Desaster zu werden. Það er að kosningarnar geti leitt hinar mestu hörmungar yfir CDU, kristilega flokk Angelu Merkel kanslara, og SPD, jafnaðarmannaflokk Sigmars Gabriels varakanslara.

Blaðið kallar daginn Super-Sonntag, ofur sunnudag, og sjaldan eða aldrei fyrr hafi menn beðið jafn spenntir eftir úrslitum í landsþingskosningum. Þetta sé fyrsta tækifæri kjósenda til að láta í sér heyra um innflytjendamál í kosningum til landsþinga og margt bendi til fylgishruns hjá CDU og SPD.

Kosið verður til þýska sambandsþingsins á næsta ári. Segja sérfræðingar FAZ að það jafngilti pólitísku sjálfsmorði fyrir CDU að fórna Angelu Merkel þótt illa fari í kosningunum á sunnudag. Hvað sem líði stefnu hennar í útlendingamálum sé hún enn bjartasta von CDU og höfði sterkar til kjósenda en aðrir forystumenn flokksins. 

Blaðið telur öðru máli gegna um Sigmar Gabriel. Honum kunni að verða fórnað fái SPD slæma útreið. Minnt er á að á flokksþingi í desember 2015 hafi hann náð endurkjöri sem formaður með 74% atkvæða. Hann hafi ekki lengur alla þræði í hendi sér.  Því er spáð að SPD kunni að verma þriðja sætið í kosningunum og fái minna fylgi en AfD-flokkurinn – Alternative für Deutschland – sem varð til á árinu 2013 gegn evrunni en hefur síðan breyst, skipt um forystu og beitir sér mjög gegn stefnu stjórnar Merkel í útlendingamálum.

Hver sem úrslitin verða hafa þau ekki aðeins áhrif í Þýskalandi heldur allri Evrópu.

Samtal mitt við Gretu Salóme, fiðluleikara og Evrívisionfara, er komið á netið og má sjá það hér. Greta lætur víða að sér kveða. Hún fer meðal annars í skóla núna og ræðir sigurlag sitt í söngvakeppni Evrópu hér á landi. Í máli sínu leggur hún áherslu á að efla styrk skólabarna gegn neikvæðu áreiti, ekki síst á netinu. Hún þakkar sínu sæla fyrir að vera ekki á grunnskólaaldri núna þegar unnt er að sækja á ungt fólk á netinu og gera því lífið leitt. Sigurlagið fjallar um nauðsyn þess að geta hrundið þessari neikvæðni frá sér eða hleypt henni í gegnum sig, ekki láta hana verða svartan blett á sálinnni.

Mannréttindaráð Reykjavíkurborgar er í sviðsljósinu vegna þess að fulltrúar Sjálfstæðisflokksins, Hildur Sverrisdóttir og Magnús Sigurbjörnsson, hafa vakið athygli á að starfsmenn Reykjavíkurborgar  „hafi fengið einhvers konar tiltal eftir að hafa tjáð skoðanir sínar á opinberum vettvangi án tengsla við starf sitt hjá borginni“.  Anna Kristinsdóttir mannréttindastjóri borgarinna, fer undan í flæmingi í svörum um þetta mál. Mannauðsskrifstofa borgarinnar segir afleiðingar þess að starfsmaður borgarinnar verði uppvís að hatursorðræðu gei leitt til áminningar í starfi og brottreksturs láti viðkomandi ekki af slíku háttalagi eftir áminningu.

„Þetta snýst um að Reykjavíkurborg skiptir sér af tjáningu starfsmanna þegar þeir eru ekki í vinnunni. Þar set ég punkt og maður verður hreinlega frekar þungt hugsi yfir slíku,“ segir Hildur Sverrisdóttir, varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, á dv.is þriðjudaginn 8. mars.

Nú er hafin deila milli Sóleyjar Tómasdóttur (VG), formanns mannréttindanefndar, og  píratans Halldórs Auðars Svanssonar, formanns stjórnkerfis- og lýðræðisráðs borgarstjórnar, vegna þessa máls. Halldór hefur leitað upplýsinga  hjá borgarlögmanni um réttarstöðu borgarstarfsmanna. Sóley segir fulltrúa Sjálfstæðisflokks „í ómaklegri aðför“ að mannréttindaskrifstofunni sem hafi það eitt til saka unnið að koma ábendingum frá borgarbúum á framfæri til viðeigandi sviða.

Hvor hefur betur Halldór eða Sóley kemur í ljós. Spruning hlýtur hins vegar að vakna hvor vinnustaðasálfræðingurinn verður kallaður á vettvang til að greiða úr ágreiningnum: sá sem vinnur að sáttum innan þingflokks pírata eða hinn sem vinnur að sáttum innan borgarstjórnarflokks VG.  

Í dag ræddi ég við Gretu Salóme tónlistarkonu í þætti mínum á ÍNN sem verður frumsýndur kl. 20.00 í kvöld. Greta er ótrúlega kraftmikil og lætur víða að sér kveða með miklum ágætum.

Að Katrín Jakobsdóttir hafi slegið allar hugmyndir annarra um að hún bjóði sig fram til forseta út af borðinu verður til þess að opna öðrum farvegi til Bessastaða sem annars hefðu verið lokaðir.

Nýlega sagði glöggur almannatengill við mig að hann teldi það til marks um að Össur Skarphéðinsson væri á framboðsbuxunum að þeir sæjust nú oft saman Össur og Einar Karl Haraldsson almannatengill. Færi ekki á milli mála að þeir væru að velta fyrir sér kostum vegna baráttunnar um Bessastaði. Nú sýnist Össur ætla að ná forskoti í umræðunum til að halda aftur af öðrum.

Skömmu eftir að Katrín skýrði frá ákvörðun sinni birti Jakob Bjarnar blaðamaður frétt eða öllu heldur fréttaskýringu undir fyrirsögninni: Yfirgnæfandi líkur á að Össur fari fram í forsetann á visir.is. Þar segir:

„Einstaklingur innan herráðs Össurar hefur tjáð Vísi að afar miklar líkur séu á því að Össur fari fram. Á það hefur verið bent að hann hafi verið býsna forsetalegur undanfarna mánuði“.  Þá er vitnað í færslu Össurar á Facebook að kvöldi 8. mars, þar sem birtist mynd af Össuri og Guðna Ágústssyni takast í hendur á skákmóti.  „Árið 1996 vorum við einu þingmennirnir sem studdum að lokum Ólaf Ragnar Grímsson opinberlega.,“ segir Össur og Jakob Bjarnar bætir við:

„Össur hefur á sínum stjórnmálaferli löngum eldað grátt silfur við Framsóknarmenn. En, í seinni tíð hafa skot hans á flokkinn verið góðlátlegri en oft áður og þegar hann situr og reykir friðarpípu með Guðna Ágústssyni og ræðir við hann um Ólaf Ragnar Grímsson má ljóst vera hvað klukkan slær. […]

Össur gerir sér fyllilega grein fyrir því, eins og allir sérfræðingar um íslenska pólitík og sögu forseta íslenska lýðveldisins að aldrei hefur nokkur náð kjöri í það embætti án fulltingis kjósenda Framsóknarflokksins.“

Augljóst er af texta Jakobs Bjarnar að hann er skrifaður af samúð með framboði Össurar. Í október 2014 starfaði Guðni Ágústsson fyrir mjólkuriðnaðinn sem átti mjög undir högg að sækja vegna neikvæðra frétta tengda samkeppnismálum. Þá skrifaði Jakob Bjarnar frétt um að Guðni sæi til sólar því að Einar Karl Haraldsson ætlaði að leggja honum lið í áróðursstríðinu. Þræðirnir liggja víða.

Verulega hefur færst í vöxt undanfarin ár að þeir sem ekki hafa fengið lýðræðislegt umboð til þess að stjórna einu eða neinu og bera þess vegna ekki ábyrgð gagnvart neinum stilli sér upp með kröfum um að þeir sem hafa umboð eða bera ábyrgð séu strengjabrúður þeirra sem beita mestum þrýstingi eða tala hæst. Fréttastofa ríkisútvarpsins tekur oft að sér milligöngu þeirra sem þannig vilja stjórna. Í fréttaleysi fámennisins rata hin sérkennilegustu mál inn í fréttatíma, til dæmis fámenn mótmæli þeirra sem hafna lögmætum ákvörðunum um brottvísun útlendinga sem hafa lotið íslenskum lögum.

Meðal samtaka sem starfa á þennan hátt hér á landi eru alþjóðasamtök sem kalla sig No Borders en nýlega var sagt frá mótmælafundi á þeirra vegum fyrir framan innanríkisráðuneytisins. Franska deild þessara samtaka hefur látið að sér kveða í Frakklandi, meðal annars vegna niðurrifs búða farandfólks við borgina Calais.

Mánudaginn 25. janúar 2016 birti Le Figaro frétt um franska deild No Borders og er samtökunum lýst sem ultra-gauche, það er lengst til vinstri. Þau hafi látið verulega að sér kveða í Calais og krefjist afnáms landamæra og frjálsrar farar fólks. Þá hafi samtökin einnig staðið að því að rauðmála orðin Nik la France á styttu af Charles de Gaulle, hershöfðingja og fyrrv. Frakklandsforseta, í miðbæ Calais en við hlið styttunnar sé önnur af Yvonne, eiginkonu de Gaulles.

Haft er eftir Xavier Bertrand, nýjum héraðsstjóra í Nord-Pas-de-Calais-Picardie að framkoma No Borders í Calais sé hneykslanleg, það verði að bregðast við henni með refsingu.

Le Figaro segir að No Borders hafi látið að sér kveða í Þýskalandi á tíunda áratugnum. Almennum borgurum sé í nöp við samtökin og haft er eftir manni í samtökum sem láta sér annt um aðkomufólkið í Calais: „Félagar í No Borders eru til leiðinda. Þeir reyna að heilaþvo aðkomufólkið sem hefur aðeins áhuga á að komast til Bretlands.“  

Varaborgarstjóri Calais segir að í hópi No Borders séu aðgerðarsinnar frá góðum heimilum sem þekki lög og reglur til hlítar en nýti sér aðkomufólkið til að koma illu af stað í þágu eigin málstaðar.

Eftir ítrekaða áreitni í garð lögreglu og annarra yfirvalda ákvað franska innaríkisráðuneytið í byrjun nóvember að herða eftirlit með No Borders. „Innan raða No Borders eru skráðir aðgerðarsinnar […] sem hafa hag af upplausn og þjáningum farandfólksins, þeir nýta sér þessar þjáningar og þrýsta á að fólkið grípi til örþrifaráða,“ sagði talsmaður franska innanríkisráðuneytisins.