Síðdegis í dag, 7. janúar, birti YouGov könnunarfyrirtækið í Bretlandi niðurstöður nýrrar skoðanakönnunar um afstöðu Breta til aðildar að ESB. Könnunin sýnir að þjóðin skiptist 51-49 til stuðnings ESB-aðild. Þeir sem búa í Skotlandi, hafa hlotið háskólamenntun eða eru yngri en 30 ára eru helst fylgjandi aðild að ESB. YouGov segir að „eitt helsta verkefni þeirra sem vilja ESB-aðild“ sé að hvetja kjósendur undir 30 ára aldri til að greiða atkvæði, þeir séu líklegastir til að styðja aðild en ólíklegastir til að fara á kjörstað. Andstæðingar aðildar þurfi hins vegar að leggja mesta áherslu á fá sem flesta af hinum almenna vinnumarkaði til að taka þátt í atkvæðagreiðslunni.

Sé afstaða manna skoðuð eftir búsetu kemur í ljós að 60% manna í Skotlandi vilja vera í ESB. Nicola Sturgeon, úr Skoska þjóðarflokknum og forsætisráðherra Skotlands, hefur sagt að yfirgefi Bretland ESB verði ekki unnt að koma í veg fyrir aðra þjóðaratkvæðagreiðslu meðal íbúa á Skotlandi um sjálfstæði Skotlands. Næst mesti áhuginn á aðild er í London 55% með en 45% á móti aðild. Í sex héruðum á Bretlandi styður meirihlutinn aðild en í fimm er meirihlutinn andvígur henni.

Skilin í afstöðu til ESB-aðildar eru skýr milli aldurshópa. Af þeim sem eru 18-29 ára eru 63% hlynnt aðild en 56% eldri en 60 ára vilja segja skilið við ESB. Aðrir aldurshópar skiptast í nær jafnstóra hópa.

Líklegt er að afstaða bresks almennings verði á þessu róli þar til skýrist hvort David Cameron forsætisráðherra hefur erindi sem erfiði í viðræðum um nýja ESB-aðildarskilmála Breta. Vilji Camerons stendur til að Bretar verði áfram aðilar að ESB en á nýjum grunni sem er í mörgu tilliti óljós. Cameron kemur í sjálfu sér vel á þessu stigi að aðildin hangi á bláþræði, það styrkir samningsstöðu hans því að ofan á evru-kreppuna og Schengen-krísuna má ESB vart við því að Bretar segi skilið við sambandið. Forystumenn Frakklands, Þýskalands og ESB-embættismannaveldisins munu því leggja sig fram um að auðvelda Cameron að gerast afdráttarlaus talsmaður ESB-aðildar í Bretlandi.

Í dag ræddi ég á ÍNN við Halldór Halldórsson, oddvita sjálfstæðismanna í borgarstjórn Reykjavíkur. Verður þátturinn sýndur í kvöld klukkan 20.00 og síðan á tveggja tíma fresti þangað til 18.00 á morgun.

Af mörgu er að taka þegar rætt er við oddvita minnihlutans í borgarstjórn. Undrun vekur að ekki séu í raun meiri umræður um hve hörmulega illa er að stjórn borgarinnar staðið. 

Í gær voru fréttir á forsíðum Fréttablaðsins og Morgunblaðsins um þá ákvörðun að fækka sorphirðudögum í Reykjavík en hækka gjald vegna hirðunnar um 38%.

Í Fréttablaðinu stóð:

„Hjálmar Sveinsson, formaður umhverfis- og skipulagsráðs, segir ákvörðunina [í sorphirðumálum] tekna vegna umhverfisverndarsjónarmiða. Reykjavíkurborg vilji fækka ferðum sorphirðubíla um borgina, þá sé fyrirsjáanlegt að þegar fólk flokki plast sérstaklega frá almennum úrgangi minnki umfang þess. „Þessir stóru sorphirðubílar, þeirra ferðir eru færri í borginni. Þetta verður þá líka til þess að fólk hugsar sig meira um hvað það setur í almennu tunnuna. Það reynir að minnka framleiðslu heimilisins á óendurvinnanlegum úrgangi. Með þessu er Reykjavík að fara í sömu sorphirðutíðni og hin sveitarfélögin. Íbúar sem það vilja geta valið stærri tunnur en þær almennu eða jafnvel minni tunnur, eins og ég geri sjálfur sem nota spartunnuna. Sem er jafnframt ódýrasti kostur á landinu að velja.“

Spyrja má: Er ástæðan fyrir því að ekki eru ruddar götur og gangstéttar í borginni óttinn við mengun frá snjóruðningstækjunum?

Í leiðara Morgunblaðsins í gær sagði:

„Þegar umræður höfðu staðið um vaxandi vanda leigjenda tilkynntu borgaryfirvöld með fjaðraþyt og söng að þau myndu bregðast hratt við og hefja uppbyggingu leiguíbúðakerfis í stórum stíl til að bæta úr. Lengi vel gerðist lítið. En í síðustu viku var kynnt að Borgin hefði loks hafist handa með stóráform sín í leiguíbúðamálum. Um væri að ræða 50 íbúðir af 500 íbúða áfanga. Fremur lítið og fremur seint, hugsuðu margir, en töldu þetta þó sýna viðleitni. En þá kom á daginn að þessar 50 nýju leiguíbúðir væru keyptar af Íbúðalánasjóði. Þær íbúðir hefðu að vísu allar verið í útleigu og þyrfti því að byrja á því að segja 50 leigjendum upp og koma þeim með tiltækum ráðum úr íbúðunum sínum áður en hægt væri að leigja þær einhverjum öðrum 50 íbúum sama sveitarfélags!

Í frétt á vefsíðu Isavia segir í dag

„Árið 2015 fóru 4.855.505 farþegar um Keflavíkurflugvöll, einni milljón fleiri en árið 2014. Fjöldinn hefur aldrei verið meiri og er um að ræða 25,5% aukningu frá fyrra ári. Skiptingin var þannig að 1.693.858 komu til landsins um flugvöllinn, 1.696.769 fóru frá landinu og 1.464.878 millilentu. Júlí var stærsti mánuður ársins með 662.750 farþega. Samkvæmt farþegaspá Isavia er gert ráð fyrir að 6,25 milljón farþegar fari um flugvöllinn árið 2016.“

Fjöldi ferðamanna var um 1,3 milljón árið 2015 og spáð er að hann verði 1,5 milljón í ár. Árið 2013 spáði Boston Consulting Group (BCG)að 1,5 milljón talan næðist árið 2023 – nú eru sjö ár þangað til! Hér má sjá spána. 

BCG heldur úti 82 skrifstofum í 46 löndum og skýrslan um þróun íslenska ferðamarkaðarins var unnin frá október 2012 til júlí 2013 en kynningin á henni var í september 2013. Icelandair, Isavia, Bláa lónið og Höldur fengu sérfræðinga BCG til að vinna skýrsluna.

Tölurnar sem Isavia birti í dag eru einfaldlega allar hærri en sérfræðinga BCG grunaði. Það er til marks um mikinn sveigjanleika íslensks atvinnulífs að tekist hafi á svo skömmum tíma að skapa svigrúm til þessarar öru aukningar. Segja má, að svigrúmið sé fyrir hendi þrátt fyrir ríkisvaldið og afskipti þess.

Skapa ber þróun ferðaiðnaðarins, vernd og nýtingu náttúrunnar hæfilegan lagaramma svo að frumkvæði einkaaðila njóti sín til nauðsynlegra framkvæmda. Fróðlegt væri að vita hvenær þeir sem báðu BGC að vinna fyrrgreinda skýrslu hafi áttað sig á að ráðgjafarnir fóru villir vega. Þeir gerðu til dæmis ráð fyrir að á þessu ári, 2016, yrði fjöldi ferðamanna á bilinu 910 til 990 þúsund.  

Í gær sagði ég hér frá forsetaframboði Árna Björns Guðjónssonar. Til að öll sagan sé sögð birtist hér frétt af mbl.is í dag:

„Árni Björn Guðjóns­son, fyrr­ver­andi odd­viti Kristi­lega lýðræðis­flokks­ins, hef­ur dregið til baka fram­boð sitt til embætt­is for­seta Íslands.

Í yf­ir­lýs­ingu sem Árni sendi fjöl­miðlum í dag seg­ir að þar liggi „sér­stak­ar ástæður“ að baki en ástæðurn­ar eru ekki til­tekn­ar frek­ar.

„Ég vona að þeir sem sem verða kosn­ir verði öt­ul­ir bar­áttu­menn eða kon­ur gegn hat­urs meðal mann­kyns,“ seg­ir í yf­ir­lýs­ingu Árna. Framboð hans varði í rétt rúman sólarhring en hann hafði til­kynnt að hann hyggðist aðeins sitja í tvö kjör­tíma­bil næði hann kjöri.“

Árni Björn sagðist einnig ætla að leita liðsinnis Frans páfa. Kannski hefur það ekki tekist og framboðið því fallið um sjálft sig.

Á síðunni vardberg.is má hér lesa grein úr Frankfurter Allgemeine Zeitung um handbók sem hryðjuverkasamtökin Ríki íslam hafa sent frá sér til að búa liðsmenn sína undir átök í Evrópu. Þetta er fróðleg úttekt sem ýmsum kann að þykja ógnvekjandi.

Í morgun kl. 08.37 var Árni Björn Guðjónsson spurður í heita pottinum í Laugardalslauginni hvort hann ætlaði að gefa kost á sér sem forseti Íslands. Hann svaraði því neitandi. Eftir því sem leið á daginn hefur hann greinilega fengið víðtæka hvatningu. Á ruv.is birtist kl. 14.17:

„Árni Björn Guðjónsson ætlar að bjóða sig fram til embættis forseta Íslands.

Í fréttatilkynningu frá Árna Birni segir að hann muni leggja aðaláherslu á að eyða hatri á Íslandi og um allan heim. Ætlar hann að leita liðsinnis páfans í þeim efnum.

Árni Björn segist aðeins ætla að sitja í tvö kjörtímabil verði hann kjörinn. 

Hann er 76 ára gamall og var oddviti framboðs Kristilegrar stjórnmálahreyfingar sem bauð fram lista í Reykjavík og Reykjaneskjördæmi í Alþingiskosningunum 1995. Flokkurinn fékk 316 atkvæði eða 0,2% atkvæða.“

Framboðshugleiðingar Árna Björns sýna að þröskuldurinn sem menn þurfa að stíga yfir til að láta í ljós áhuga á framboði setur engum skorður. Ástþór Magnússon hefur auk þess sótt svo hart að fréttastofu ríkisútvarpsins að þar sjá fréttamenn að sjálfsögðu þann kost vænstan að birta allt sem að þeim er rétt frá væntanlegum frambjóðendum.

Ólafur Ragnar Grímsson hefur fært forsetaembættið til þeirrar áttar að brýnna er en ella að tryggja með kosningareglum að kjörinn forseti hafi meirihluta þeirra sem greiða atkvæði að baki sér. Hinn kosturinn kann þó að þykja nærtækari að setja skýrari stjórnskipunarreglur um vald forseta og breyta 26. gr, stjórnarskrárinnar.

Stjórnmálaflokkar ættu að sameinast um efni breytingar á 26. gr, í aðdraganda forsetakosninganna og semja um raunverulegan rétt þjóðarinnar til að krefjast þjóðaratkvæðagreiðslu um mál með augljósum og skýrum skilyrðum en ekki láta það háð duttlungum eins manns eins og nú er eftir túlkun Ólafs Ragnars á 26. gr.

Finnur Árnason, forstjóri Haga, sker í áramótagrein í Viðskiptablaðinu upp herör gegn búvörusamningi sem er í smíðum. Forstjóranum blöskrar ef hann kosti 18 milljarða króna á ári sem jafngildi 180 milljörðum á 10 árum. „Samn­ing­ur til tíu ára þýðir skatt­lagn­ingu í tíu ár,“ segir forstjórinn og rekur ekki í fyrsta sinn horn í síðu íslenskra bænda. Málflutningur í þá veru á ávallt hljómgrunn hjá ýmsum og setti sterkan svip á röksemdir ESB-aðildarsinna á meðan þeim var flíkað.

Í rökræðum um ESB-aðildina voru rök aðildarsinna meðal annars þau að ganga yrði í ESB til að fella niður tolla. Í tíð Bjarna Benediktssonar sem efnahags- og fjármálaráðherra hefur réttmæti þessara fullyrðinga verið afmáð. Tollar og vörugjöld lækka en Íslendingar eru blessunarlega utan ESB. Áróðurinn gegn bændum magnaðist á tíma hinna misheppunuðu ESB-aðildarviðræðna og það er hluti af ESB-blekkingariðjunni hér á landi að láta eins og verslun með landbúnaðarvörur sé frjáls og án ríkisíhlutunar í ESB, því fer víðsfjarri. Sérhver þjóð vill standa vörð um eigið fæðuöryggi.

Sama dag og grein Haga-forstjórans birtist í Viðskiptablaðinu birti Morgunblaðið frétt sem var reist á forystugrein í nýjasta hefti Tíundar, fréttablaðs ríkisskattstjóra. Þar segja Skúli Eggert Þórðarson ríkisskattstjóri og Ingvar J. Rögnvaldsson vararíkisskattstjóri meðal annars:

„Starfshópur á vegum ríkisskattstjóra hefur á undanförnum misserum kannað mögulegt umfang undanskota frá sköttum hérlendis. Niðurstaðan er um margt athyglisverð, en þar ber hæst að rösklega 80 milljarða vanti upp á þær skatttekjur sem umsvif í þjóðfélaginu gefa vísbendingar um að ættu að vera. Þetta hefur verið kallað skattagapið og eru það þeir skattar og þau gjöld sem ekki skila sér til þjóðarbúsins. Það myndi breyta miklu fyrir samfélagið í heild ef unnt væri að draga úr undanskotum til framtíðar.“

Hér er um 80 milljarða árið 2015 að ræða. Talan tekur mið af umsvifum í þjóðfélaginu og hækkar þegar þau aukast eins og nú er. Hún verður örugglega hærri en 800 milljarðar á 10 árum. Spyrja má hvers vegna umhyggja forstjóra Haga fyrir hag skattgreiðenda beinist ekki að hagsmununum sem hér um ræðir. Það er í raun nærtækara og arðbærara fyrir þjóðarbúið en að vega að bændum og landbúnaði.

Ég óska lesendum síðu minnar gleðilegs árs og farsældar með þökk fyrir samfylgdina á liðnum árum.

Ólafur Ragnar Grímsson lýsti yfir í nýársávarpi sínu að hann yrði ekki í kjöri sem forseti í lok júní á þessu ári og lýkur embættisferli hans sem forseta því 1. ágúst 2016. Hann ætlar þó ekki að setjast í helgan stein heldur vill hann frelsi til að vinna að málum sem hann telur öllu mannkyni til framdráttar.

Þegar Vigdís Finnbogadóttir lét af embætti forseta 66 ára að aldri árið 1996 var henni skapað starfsumhverfi af opinberri hálfu sem gerði henni kleift að sinna áhugamálum sínum. Árangur þess starfs hennar sést meðal annars í því að í háskólahverfinu á Melunum rís nú bygging yfir starfsemi stofnunar Vigdísar Finnbogadóttur sem einkum er helguð virðingunni fyrir tungumálum.

Málefnaleg rök Ólafs Ragnars fyrir að draga sig í hlé voru skírskotun til þess sem hann sagði þegar hann ákvað að bjóða sig fram í fimmta sinn árið 2012. Hann sagði:

„Átökum við Evrópuríki í hinu svonefnda Icesave máli lauk með fullnaðarsigri Íslendinga, bæði í krafti þjóðaratkvæðagreiðslna og úrskurðar EFTA dómstóls.

Umsóknin um aðild að Evrópusambandinu, áformin um grundvallarbreytingar á fullveldi Íslands, hafa verið lögð til hliðar og allir flokkar á Alþingi heita því nú að aldrei verði aftur lagt í slíka vegferð nema þjóðin heimili það fyrst í sérstakri atkvæðagreiðslu.

Uppgjör vegna hinna föllnu banka og afnám hafta í viðskiptum við önnur lönd eru senn í höfn; breið samstaða bæði innan þings og utan um lokaáfanga á þeirri braut.

Deilurnar um uppstokkun á stjórnskipun landsins hafa vikið fyrir sátt um að velja heldur einstaka þætti sem njóta myndu víðtæks stuðnings; setja í forgang ákvæði um þjóðaratkvæðagreiðslur og þjóðareign á auðlindum.“

Allt er þetta rétt og afskipti Ólafs Ragnars af þessum málum hafa haft mikið gildi um farsæla niðurstöðu. Það ber að meta og þakka. Á hinn bóginn hefur hann beitt forsetavaldi á þann veg að jafnvægi innan stjórnskipunarinnar hefur raskast og verður ekki úr því bætt nema með nýju og skýrara ákvæði í stað 26. gr, stjórnarskrárinnar. Um þetta fjallaði ég í pistli hér á síðunni í gær.